VILiber
re conſeruationem eſt neceſſariū. vt diciturin pantegni. Eſt autē exercitium duplex. aliud enim eſt animale. aliud corporale. Animale ſicut ſtudiū vigilia ira triſticia ſolicitudo. ⁊ huiuſmodi ſi fuerint nature proporcionata multuꝫ faciunt ad corporis et animeſanitatē. ſicut infra dicetur de anime accidētibus in fine ſeptimi libri Exercitiū vero corporale aliud eſt equale. aliud eſt inequale.Equale medium eſt inter debile et forte. magnum ⁊ paruū. velox ⁊ tardū. quod ſcꝫ nonſemper addit in caliditate vel ſiccitate Ineq̄le eſt quod iſtā temperantiā excedit. ⁊ ſi ml̓tum excedit in ſuo principio calefacit ⁊ deſiccat. ⁊ ſi multū vlterioraretur per virtutis diſſolutionem. ⁊ ſpiritus euaporationē infrigidat et deſiccat. Dicit autē Conſtantinus. ꝙtriplex eſt vtilitas exercitij. quia calorē naturalem excitat. ſuperflua diſſoluit. membra īdurat et eis ſoliditatē tribuit. Inequale vero exercitiū aliud eſt vniuerſale. aliud veroparticulare. Uniuerſale eſt quod omīa mēbra mouet. vt fodere. itinerare. et huiuſmoi.Particulare vero eſt vbi quedā membra q̄eſcunt ⁊ quedā mouētur. vt ſuere. ſcribere etſimilia. Hec aūt varia exercitia corpus variant ẜm varia hominū officia et etiā artificiaquoddā calefacit et deſiccat. ſicut ars fabril̓.Nam aer a fornace inſpiratus cū ſit calidꝰet etiam ſiccus eos deſiccat et calefacit. Arsvero piſcatoria econuerſo frigidat et humectat. Exercitiū vero particulare aliud eſt forte aliud eſt debile aliud mediocre. In exercitatione igitur hec ſunt conſiderāda. ſcꝫ quātitas. qualitas. tempus. locus. Quantitasvt non ſit nimis intenſa vel nimis remiſſa.In qualitate ne nimis velox vl̓ nimiſ tardaſed mediocris vtilis eſt et laudāda. Tempꝰquod maxime valet eſt ante prandiū vt ſuꝑfluitates lubrice facte et reſolute per exercitium euacuentur ne cibus ſuperueniens corrumpatur. poſt cibū vero cooperat̉ virtutidigeſtiue ad ciborū decoctionē. ita tamen ſifuerit temperatu. nimiū vero non eſt bonūquia potius eſt cauſa calefactionis mēbrorum tam interiorū qͣꝫ exterioruꝫ. Attendendus autē eſt locus. quia alius eſt aquoſus.
et infrigidat et humectat. vt locus piſcatoꝝ.alius vero eſt ſiccus et nemoroſus. vt locuſvenatorum. et talis quantū eſt de ſe calefac̄ratione laboris et diſcurſus ac deſiccat. ⁊ ſicde alijs. Unde quidā ſapiens interrogatuſad quid exercitatio laboris eſſet neceſſaria.reſpondit in hec verba. Honeſtus inquit labor humane vite eſt fida cuſtodia. dormiētis nature ſtimulus. ſopiti caloris lima. ſuꝑfluitatis conſumptio. vicioꝝ fuga. morboꝝmors. languorū medicina. lucru temporis.iuuentutis debitu. adoleſcentie diſciplina. ſenectutis gaudiū. ſalutis adiutoriū. nutricisomniū malorū ſcꝫ ocij eſtemula ſeu etiā inimica Ille nempe ſolus ab exercitio ſe abſtrahat et labore qui felicitatis gaudio vult carere. Verba premiſſa etiā continentur in ſermone Fulgentij contra ocioſos vbi exponitur illud verbū. Panem ocioſa nō comeditIn quo ſermone multū cōmendat pij laboris exercitium. In fine ſermonis tamē labori preponit deuotū contemplationis ociuꝫdicens Mariā propter contemplatōis ocium minime fore inter ocioſarū mulierū numerum computandā. quin potius omībꝰpreponendā. Quomodo enī panē illa ocioſa comedit. qͥ pane vite plena alijs paneꝫ frāgit. Panē ſiquidē frangit qui orationis patrocinio. conuerſationis exemplo. pie eruditionis verbo eſurienteſ ⁊ ſitientes iuſticia refouet atqꝫ paſcit. Maria ergo que oratiōeſubuenit. ꝯuerſatiōe ad bonū allicit. p̄dicatione inſtruit. panē frangit ⁊cͣ¶ De quiete¶ Capitulum. XXIXUies aūt eſt ceſſatio ab exercitio et etiaꝫ a labore. Sicut eniꝫ neceſſaria eſt ad nature cōſeruationem exercitatio. ſic etiā et quies. nāquies finis exiſtit ⁊ conſūmatio motus ⁊ laboris. Sine enī quiete nihil finaliter eſt durabile. quia quod caret alterna requie durabile non eſt. Vnde celū quod maxime ē mobile motu ſuo tendit ad quietem. Similiterſol luna ſydera ignis aer aqua ⁊ omnia queẜm naturā ſunt mobilia. tendūt finaliter adk 2