Druckschrift 
De proprietatibus rerum
Einzelbild herunterladen
 

Liber

VI

mꝰ. Decibo ergo pͥmo dicamꝰ qͣntū h̓ ſufficit. qͥa cibꝰ eſt ẜm ꝯſtā. ſub̓a ꝯuertibilis in eſſentiā corꝑis qͥ cibat̉ corpꝰ augmētans nutriens ⁊ ſuſtētās Calor eī fortis mēbroꝝ interioꝝ ⁊ exterioꝝ in ꝯtinua eſt actōe ⁊ reſolution cui ꝯtinuā debet̉ reſtauratio ad deꝑ̄ditibn̄ficium faciēda. Cibꝰ aūt ſumptꝰ ī ſil̓itudinem corꝑis vertit̉ ⁊ in ipſiꝰ naturā tranſmutatur Un̄ in cibo p̄cedit ipſiꝰ p̄paratio. deinde eiꝰ maſticatio. tertio ī locū digeſtionis receptio. qͣrto ipſiꝰ digeſtio ⁊ puri ab ipuro ſeparatio. q̄nto ipſiꝰ attractio. ⁊ ꝑ ſingula mebra diſtributo. ſexto nature mēbri aſſimilatio. Si ei cibꝰ nō aſſimilaret̉ mēbris nūqͣm īeoꝝ naturā incorparet̉ vel ꝯuerteret̉. vltimopoſt oīa iſta fit iſtiꝰ cibi incorꝑatio ⁊ ī naturā corꝑis ꝯuerſio. Nā qḋ calidū eſt ⁊ humidū trāſit in naturā ſanguīs ⁊ carnis. qd̓ v̓ofrīgidū eſt ⁊ ſiccū in naturā nerui ⁊ in naturam oſſis. ⁊ ſic de alijs. Cibꝰ itaqꝫ aſſūptus⁊ incorꝑatꝰ adhuc in iuuenibꝰ corpꝰ nutrit⁊ augmētat. In ſenibꝰ v̓o calorē naturalē reparat. deꝑdita etiā reſtaurat ⁊ cuſtodit corpus ne peat. Ciborū aūt ſunt ml̓te diuerſitates. Quidā ei cito in ſanguinē ꝯuertunt̉ ꝓpter ſuā ſubſtātialē humiditatē ⁊ caliditatē⁊ illā quā habēt cū ſanguīe vicinitatē. Quidā v̓o ecōtrario ꝓpter ꝯtrariā cauſam tardius ꝯuertunt̉. Quidā v̓o cibi multū nutriūt.qͥa multū ſanguīs generāt. Quidā v̓o parūīmo potiꝰ onerāt. tn̄ aliquātulū refocillant.Et generalit̓ oīs cibꝰ laudabil̓ generatiuusſanguis magis eſt ꝯueniēs in regēda ſanitate. Laborātibꝰ tn̄ eſt ꝯueniēs groſſior cibusſpiſſioris ſanguīs generatiuꝰ. Itē oīs cibuſde qͣ generat̉ multꝰ ſanguis paucā hꝫ ſuperfluitatē. Et e cōuerſo cibꝰ de qͦ gignit̉ paucꝰſanguis ml̓tas generat ſuꝑfluitates. Et generalit̓ ẜm diuerſitates ciboꝝ diſponūt̉ ⁊ variant̉ cōplexiones mēbroꝝ ⁊ corꝑis qͣlitateſ.vt dicit Cōſtan. li. j. Circa cibū aūt iſta ꝯſiderant̉ ſicut ⁊ circa dietā. vt dic̄ Gal̓. ſuper amphoris .ſ. cibi ſubſtātialitas. qͣlitas. quātitas.ſumētis neceſſitas. tēꝑis ꝯgruitas. Oportetenī medicū cognoſcere ſub̓am ⁊ qͣlitatem ciboꝝ ad cuſtodiā ⁊ regimē corpoꝝ hūanorū

Eſt enī q̇dā cibꝰ pure nutrimētal̓ ⁊ facile cōuerſiuꝰ. et talis eſt nature ꝯſeruatiuꝰ. Quidā eſt cibꝰ mediꝰ. ⁊ h̓ eſt facile alteratiuꝰ etnature adiuuatiuꝰ Quidā v̓o eſt cibꝰ peſtilential̓ ⁊ nature corruptiuꝰ. ſic̄ cibꝰ venenoſus q̄ a tota ſpecie mutat ⁊ deſtruit ipſū corpus. Et iō oportet ciboꝝ cognoſcere ſub̓amet qͣlitatē ne venenū aſſumat̉ loco cibi. Qualitas aūt cibi attēdit̉ vl̓ ẜm vltimā elementariū qualitatū remiſſionē. ⁊ ſic ē cibꝰ calidusvel frigidus in primo gdū. vel ẜm vltimā earundē intēſione. et ſic in qͣrto gradu. vel ẜmhaꝝ mediatiōꝫ. et ſic d̓r eē in tertio vl̓ ſecūdogradū ẜm maiorē exceſſuꝫ vl̓ minorem Hocetiā attendendū eſt ꝙ tā ẜm ſub̓am qͣꝫ ẜm qͣlitatē vt dicit ꝯſtan. Aliqͥs cibꝰ eſt ſubtilis q̇ſcꝫ de facili digerit̉. cuiꝰ qͣntitas multa parunutrit. q̇a ẜm Auicen. ſubtilis ex eo generat̉ſanguis q̇ cito reſoluit̉ a mēbris. ⁊ iō paruꝫnutrit. vt dicit idē. Et eſt cibꝰ groſſus qͣ .ſ. tardius digerit̉. et eiꝰ ꝑs modica multū nutrit.ex quo ſanguis groſſus generat̉ q̇ tardiꝰ reſoluit̉ ab ipſis mēbris. Nā vt dicit Iſa ac. exſubtili cibo ſit generatio ſubtilis ſanguīs etecōuerſo. et eſt cibꝰ in ſub̓a et qͣlitate tꝑatusCibꝰ aūt purꝰ laudabiliſ eſt. qn̄ eſt inter hectꝑatꝰ. ⁊ e conuerſo ẜm Auicē. herbe crude etfructꝰ nimis recētes minꝰ ſūt boni quo adcibū ꝓpter huiditatis exceſſum. Nā ſangͥnēreplēt aquoſitate ⁊ diſponūt ad putrefactōꝫet iō potiꝰ ſūt medicina qͣꝫ cibꝰ. Cibꝰ dꝫ eſſevniformis. ne ſcilicet in vna menſaſimul diuerſa nutrientia aſſumantur. quia ſcd̓umAuicennam. Dum vnus cibus digeritur.alter corrumpitur. et ſtomachus nimis extēditur et repletur. Conſideratur etiam in cibo quantitas dimenſiue et extenſiue Namattenditur vel ẜm minimum. vel ẜm nimium. vel ẜm inter hec medium. Si vero fuerit cibus nimius. naturam grauat. ſtomachum diſtendit et inflat. rugitum et torſiones generat. malos humores et cathochinnos augmentat. nauſeam et vomitum prouocat calorē naturalē ſicut oleum lampadēextinguit ⁊ ſuffocat. ſpaſmū ⁊ ꝯtractione neruoꝝ cauſat. vlcera ſcabie ⁊ apoſtemata fieri