Druckschrift 
De proprietatibus rerum
Einzelbild herunterladen
 

Liber

feces ſibi attrahat. ⁊ qͣntum ad appetitū ſufcit ⁊ ad confortatione ſtomachi trāſmittat.Eſt igitur ſubſtātia ſplenis rara ⁊ ſpogioſaꝓpter faciliorē humoris feculenti attractionem ⁊ remiſſionē. ⁊ eſt nigra ꝓpter melācolie cuius eſt receptaculū aſſimilationē. Eſtetiā a ſiniſtris inter coſtas ⁊ ſtomachū poſitappter ſiniſtre ꝑtis temꝑantiaꝫ ⁊ infrigidationem. ac ꝓpter cōſeruandā ſtomachi cuicōiungitur calefactionē. aliquantulū eſt dura ne de facili ex qualitate humoris feculēticontrahat leſionē. Cōtingit autē etiā ſpleneꝫpati quādoqꝫ ex virtutis cōtentiue defectone. ⁊ hoc quādo nō ſufficit humorē attrahere vel attractum ad locum alium deſtinareItē quādoqꝫ ex opilatōne quādo ſcꝫ humores groſſi ⁊ viſcoſi in vijs ſplenis opilantur⁊ adunātur. Vnde ⁊ eius actiōes impediūtur. Itē quādoqꝫ ex nimia humoꝝ repletione. quia humores ad ſplenē confluētes propter ſui ſimilitudinē attrahūtur. ⁊ ſufficient̓nō euacuātur. vnde inuiſcātur ⁊ in cōcauitate ſplenis indurant̉ intantū vt ipſius ſplenis ſubſtātia creſcere videat̉. ſed ẜm ſententiam Ipocratis ſi ſplen ſit magnꝰ: corpꝰ marceſcit. ⁊ ſi ſplen marceſcit. corpꝰ īpingueſcitUnde ipſius ſplenis mediocritas ad ꝑuitatem potiꝰ qͣꝫ ad magnitudinē intendes bonitatē cōplexiōis deſignat. vt dicit Cōſtant̓.li. ix. ca. xxvij. De viſceribꝰCa. XLII.Iſcera ẜm Iſi dorum inferiora dicunt̉ ꝓprie inteſtina mēbris vitalibꝰ ſubdita et ſubiecta. que quidē dicunt̉ inteſtina quaſi qͦdaminteriori nexu quadaꝫ familiari reuerentiaſunt ſuperioꝝ mēbroꝝ culcitra ⁊ eorundē q̄dam neceſſaria inſtrumēta. Et dicunt̉ viſcera quaſi vitalia. q̇a locis vitalibus circa precordialia vbi gignit̉ vita ſunt interioribꝰ circumfuſa. Hucuſqꝫ Iſi. Scd̓m Cōſtan. autinteſtina quedā ſunt mēbra interiuſ mutuoſe tenētia cōcaua rotunda ꝑ vētris longitudinem ⁊ latitudinē collocata. quoꝝ cōpoſitio ⁊ ſubſtātia ſtomacho aſſimilat̉. Sūt autem numero ſex pͥncipalia inteſtina. quoruꝫ

tria ſunt ſubtilia que ſuꝑius ſūt iuncta. triav̓o ſunt groſſa ab inferiori incipientia. Primum inteſtinū triū ſubtilium vocat̉ duodenum. quia in ſua longitudine ẜm menſurācuiuſlibet hoīs eſt duodecim digitoꝝ ⁊ hͦ ſuper dorſum erigit̉ et in nullā aliā ꝑtē retorq̄tur. Secūdū vocat̉ ieiunū. qͥa ſemꝑ a cibiseſt vacuū. et dicunt ſapiētes ⁊ experimentatores ꝙ mortuo animali ſꝑ inuenit̉ illud vacuum. dicunt tn̄ quidā ꝙ hoc d̓r ab anathomics. quia a ſe omnia eijciens nihil de acceptis ad ſui retinet nutrimentū. Tertiū ſubtile eſt appellatū. ſecundo ſimilimū. ſꝫ tn̄ nūqͣꝫſine cibi corpulētia eſt inuentū Inter groſſav̓o inteſtina primū vocatur orbum. et ī ſubtili extremitate habet os vnū. et eſt illud inteſtinum ſic vocatū. eo ꝙ ipſum ſit orbatum.id eſt. quaſi viduatū ab altero orificio. Cumenī cetera inteſtina duo habent orificia. illd̓habet vnū ſolum. et ideo ſe habet ad moduꝫſacci. qͥa multa recipit et pauca reſpectu aliorum eijcit vel emittit. ſecundū v̓o inteſtinūſub orbo ſiue ſub ſacco poſitū dicit̉ileon. ⁊ hͦa dextra in ſiniſtrā tendit. et dicit̉ ileon eo ꝙ īeo inteſtino iliaca paſſio fieri cōſueuit. tertium inteſtinū vocat̉ a grecis colon. et hͦ etiaꝫimmediate cū inferiori totiꝰ corꝑis orificioeſt cōiunctū. et in hoc inteſtino grauiſſimapaſſio ſcꝫ colica generat̉. vel ex ipſiꝰ inteſtininimia cōſtrictione. vl̓ alicuiꝰ groſſi ⁊ frigidihumoris coadunatione. ⁊ ꝑcōſequēs viaꝝillius inteſtini intrinſeca opilatōe. ſicut narrat Conſtan. et etiā Gal̓. ſuꝑ amphoriſ. Patet igit̉ ex p̄dictis ad q̇d neceſſaria ſunt inteſtina. quia cibū immutāt. ⁊ in ſua ꝯcauitateſuꝑflua recipiūt ad nature exonerationemad hoc etiā ſunt neceſſaria viſceꝝ rotūditasgibboſitas ⁊ volubilitas. vt dicit Cōſtan. vtcibus trāſmiſſus a ſtomacho in eoꝝ gibboſitate aliquantulū inhereret. ⁊ ẜm animalisneceſſitatē ſuꝑflua expelleret et neceſſaria retineret. Sunt aūt rotunda ne a ſtomacho īaliquo angulo ſuꝑflue collecta remanerentque corruptionē inducerēt inteſtinis. Sūtetiā inteſtina duobus panniculis minimisvel ad minus inuoluta. ⁊ hoc fuit neceſſariūquia ſi vnus panniculus pateret̉ ab alterog 3