Liber
.III.
triplex. natural̓ que eſt in ep̄ate. vitalis ſiueſpūalis que in corde. aīalis que ī cerebro ſedem habet. Actio igit̉ v̓tutis natural̓ in aīalibus ⁊ in plantis cōmunis eſt que generatnutrit ⁊ augmētat. vt idē dicit Cōſtan. Eſtaut generatio ꝓut hic ſumitur ſubſtātie humoris vel rōnis ſeminal̓m ſubſtantiā plante vel aīalis oꝑatione nature facta mutatōet hec virtus incipit oꝑari a tꝑe generatōisvſqꝫ ad ꝑfectōꝫ plāte vel aīaliſ. Huic aūt generatōi nat̉ali due v̓tutes .ſ. īmutatiua et informatiua ſubmīſtrant. Nā v̓tꝰ īmutatiuaē illa q̄ ſubſtātiaꝫ ſeminis trāſmutat ⁊ ꝯuertit in ſubſtātiaꝫ ſingulaꝝ ꝑtiū plāte vel aīal̓.et hec virtus iſtam facit tranſmutatōeꝫ mediantibus qͣtuor qualitatibus pͥmis ſcꝫ calido. frigido. humido. ⁊ ſicco. nam ꝑ calidū ethumiduꝫ oꝑatur ſubſtantiaꝫ molliorem vtcarnem in aīalibꝰ flores et medullam in arboribus. ꝑ caliduꝫ ⁊ ſiccum oꝑatur radicesin vegetabilibus cor in aīantibuſ. ꝑ frigidūet humidum oꝑatur in plantarum folijs etanimalium pilis. per frigiduꝫ ⁊ ſiccum oꝑatur in neruis ⁊ oſſibus animalium in truncis ⁊ corticibus arboꝝ et plātarum. virtusv̓o ſecūdaria ſcꝫ informatiua actiōi naturein generationibꝰ eſt neceſſaria. qꝛ ordinat ⁊diſtinguit formaꝫ et ſpēm ipſi generato perꝑtes ſingulas ꝯgruētes. Nā hec v̓tꝰ ꝑforanda ꝑforat. vacua cōcauat. aſpera lenificat. etnimis lenia aſperat. ⁊ vnicuiqꝫ ꝑticule ſuꝑficiem ꝑficit ⁊ figurat. He aūt due v̓tutes ſcꝫīmutatiua et informatiua nō diutius oꝑantur niſi qͦuſqꝫ ipſa res generata vt anīal velplanta in eſſe nature cōpleat̉. Et id̓o neceſſefuit vt v̓tus nutritiua ad ꝯſeruationem generationis ꝯtinue ſequeret̉. eſt enim ipſiusgeneratiue v̓tutis adiutrix et miniſtra. qꝛ inlongitudīe latitudinē ⁊ ꝓfūditate augmentat ⁊ extendit ipſuꝫ generatū. Paſcitiua qͣꝫvirtus nutritiuaꝫ adiuuat ⁊ ei miniſtrat. qꝛcibū ab aīalibus aſſumptū in membris aſſimilat ⁊ ſolidat ⁊ qd̓ diſſolutum eſt ac dep̄ditum vi caloris vel aliqua paſſione aeris reparat ⁊ reſtaurat. ⁊ iō natura mirabilis paſcitiuā v̓tutē nutritiue fecit adiutricē et vtrūqꝫ ſubiec mīſterio v̓tutis generatiue. Huic
ergo paſcitiue v̓tuti qͣtuor v̓tutes ꝑticl̓aresſubmīſtrāt .ſ. appetitiua q̄ nutrimētū ꝯueniens attrahit ipſis mēbris ⁊ ad nutrimentuꝫcarnis attrahit tꝑamentū ſanguis ad nutrimentū cerebri ⁊ pulmonis tꝑamentuꝫ fleumatis. ⁊ ſic de alijs. Itē ei cooꝑat̉ v̓tus digeſtiua q̄ ꝯueniētia ab incōueniētibꝰ nutriendo ſeꝑat ⁊ diuidit puꝝ ab impuro. Itē virtꝰretentiua q̄ ſcꝫ puꝝ nutrimentū cuſtodit. etqd̓ iaꝫ actōne nature excoctū eſt ſingul̓ mēbris incorꝑat aſſimilat atqꝫ vnit. Itē expulſiua q̄ ſuꝑflua mēbris tracta eis nullatenꝰ aſſimilando neceſſaria expellit. Et iō ſicut visappetitiā oꝑat̉ cuꝫ calido ⁊ ſicco ⁊ digeſtiuacū calido ⁊ humido ⁊ retentiua cū frigido ⁊ſicco. ſic expulſiua cū frigido ⁊ huido oꝑat̉.¶ De virtute vitali cuius initiumeſt cor¶ Ca. XV.Irtutem aūt naͣturalē ſeq̇tur v̓tꝰ vital̓ que viuificat cuiꝰ fundamētū ſiue ꝓpriuꝫdomiciliuꝫ eſt cora q̄ ꝓcedit vitā ad oīa mēbra viuificāda. Iſtiꝰ v̓tutis oꝑatōni cooꝑat̉vis volūtarie motiua qͣ cor ⁊ arterie dilatāt̉et ꝯſtrigunt̉. Et d̓r hec dilatatio motꝰ cordiſa medio in oēs extremitates. Sic ecōuerſoꝯſtrictio d̓r motꝰ ab extremitatibꝰ ad ipſuꝫmediū ſicut eſt ī fabroꝝ follibꝰ videre. Uirtus ergo vital̓ cor dilatādo mediāte pulmome ad cor aerē attrahit ⁊ a corde ad alia mēbra ꝑ arterias trāſmittit. Et iſta v̓tus ꝑ v̓tutem dilatatiuā cordis ⁊ ꝯſtrictiuā. anhelitūin aīali oꝑatur qui mouet pectus motu cōtinuo. neruis tn̄ motis pͥmitus et lacertis.Iſte aūt flatus ſiue anhelitus neceſſariꝰ eſtad caloris natural̓ mitigatōꝫ et ad ſpūs vitalis nutrimentū necnō ad ſpūs animalisgenerationem. Cuſtodia eī caloris natural̓eſt frigidi aeris tꝑatus attractuſ ⁊ cuſtodiavitalis ex cuiꝰ tꝑamento generat̉ ſpūs aīal̓et iō ad vite ꝯſeruatōꝫ nihil eſt magis neceſſarium qͣꝫ anhelitus bn̄ diſpoſitus in omnibus ordinatꝰ. Hec oīa habent̉ a Conſtā. inpantegni. Sine cibo eī et potū ad hora pōtꝯſiſtere aīal. ſine attractione vero aeris necad momētū pōt aīal in debita ꝯſiſtentia ꝑ-