Druckschrift 
De proprietatibus rerum
Einzelbild herunterladen
 

Liber

.III.

Enſus uero communis ſiue interior diuidit̉ ī tresꝑtes ẜm tres cerebri regiones.in cerebro ſunt treſ cellule .ſ. anterior in quav̓tꝰ imaginatiua oꝑat̉. que q̇deꝫ ea ſenſusextrinſecus apprehendit interius ordinatet componit. vt dic̄ Iohānicius. Eſt et media cellula .ſ. logiſtica in ſenſibil̓ vel eſtimatiua v̓tꝰ dn̄at̉. Eſt iteꝝ ccīa poſtrema eſt mēoratiua ea que apprehēſa ſt̓ imaginationem ſiue rationem in theſauro memorie retinet et cuſtodit. De virtute ſenſitiua Ca. XI.Enſus itaqꝫ ſiueſenſitiua v̓tꝰ ab aīa ſenſibilicedit eſt potētia qua aīa de coloribus ſaporibꝰ et alijs ſenſuū obiectis iudicat diſcernit. imaginatiua v̓o eſt v̓tuſquaformas pͥus a ꝑticularibus receptas qͣꝫuisabſentes apprehēdimꝰ. vt ptꝫ qn̄ montes aureos cogitamꝰ. vel qn̄ ꝓpter ſil̓itudinē aliorum montiū de monte ꝑnaſo ſomniamusUis autē eſtimatiua ſiue ſenſibil̓ eſt ẜmquā in p̄cauēdis malis nob̓ vel in delectabilibus ꝯſeq̄ndis prudētes ſunt hoīes ſagaces hec eſtimatiua nob̓ cōis eſt brutiſ vtptꝫ in canibꝰ et etiam lupis. rōne tn̄ ꝓprie loquēdo vtunt̉. ſed qͣdaꝫ forti et ſolerti eſtimatione. ſed de hoc al̓s. memoratiua v̓o eſtvis ꝯſeruatiua ſiue recordatiua quā ſpēsreꝝ ne in obliuionē veniant reponimꝰ et reſeruamus. Vn̄ dicit q̇dam. memoria eſt archa ſiue ciſtula rationis.De virtuteſenſibili motiua CaXij.Irtus aūt ſenſibilis motiua diuidit̉ in naturalem vitalē et aīalem. Uirtꝰ aūtnatural̓ eſt motiua humorū in corꝑe aīalis venas. habet ſedē ſuā p̓ncipaliter in ep̄ate. eo ibi p̓ncipal̓r oꝑet̉. Uirtus qͣꝫ vitalishꝫ motū ſuū arterias ī qͥbꝰ mouet ſpūs acorde ꝓcedētes. v̓tus ſedē ſuā hꝫ in corde. vn̄ oriunt̉ arterie ſic̄ ex epate vene naſcūt̉tanti enī caloris eſt cor niſi frigido aere at

tracto eiꝰ calor mitigaret̉ vtiqꝫ ī ſemetipſoſuffocaret̉. Propt̓ qd̓ arteriaſ pulmonēneceſſe ē aerē attrahere eiꝰ incēdiū mitigare. Virtꝰ aūt aīalis motiua pͥncipal̓r ſedēhꝫ in vētricul̓ cerebri a oriunt̉ omēs neruimediāte nūcha .i. medulla ſpinali ē in ſpōdilibꝰ dorſi mouet oīa mēbra. Primo enīmouet neruos muſcl̓os lacertos. motimouēt alia mēbra motu volūtario ī oēmꝑtē. ẜm v̓o mouet manꝰ d̓r v̓tus oꝑatiuaẜm v̓o ſe extēdit ad pedes mouet adambulandū d̓r v̓tꝰ ꝓgreſſiua eo ẜm mouēt̉aīalia motu ꝓgreſſiuo. Recollige igit̉ breuiter aīe ſenſibil̓ ꝓpͥetates huic tractatui ꝯgruentes. Eſt igit̉ aīa ſenſibil̓ quedaꝫ ſpūal̓ ſubſtantia vegetabili nobilior et dignior. rōnabili v̓o lōge indignior ignobilior. Naꝫ eiꝰeſſe oꝑatio depēdet a materia ſiue ſb̓iectocuiꝰ eſt ꝑfectiua. vn̄ pereūte corꝑe perit eiuseēntia et oꝑatio nec ꝑmanet a corꝑe ſeꝑataqͣꝫdiu tn̄ eſt in corꝑe nobiles hꝫ oꝑationes.Eſt ei corpoꝝ aīaliū ſenſificatiua et in ipſisſenſuū interioꝝ et exterioꝝ ẜm organoꝝ exigentiā cōpletiua. Itē oīm mēbroꝝ ẜm oēmpte eſt motiua. Itē ſingulas ꝑtes corꝑis ēſue v̓tutis diſtributiua vl̓ diffuſiua Ite ẜmmaiorē nobilitatē organoꝝ mēbroꝝē nobiliū actionū ꝓductiua. Itē ſomni vigiliein aīalibꝰ eſt effectiua. Ite v̓tute eius ad interiora reuocata in iterioribꝰ corꝑis fortiuſeſt actiua. Iteꝫ diffuſa exteriores ſenſus etcirca diuerſa occupata debiliꝰ ī ſingul̓ oꝑat̉qn̄ actual̓r intēdit̉ in viſu debilitat̉ remittit̉ in auditu. ſic alijs. Un̄ d̓r. Singul̓ intentꝰ mīor ē ad ſingl̓a ſenſus. Itē ī extremiſet nimis excellētibꝰ eiꝰ v̓tꝰ obtudit̉. ſꝫ in medijs delectat̉. Itē eius v̓tꝰ et oꝑatio impedit̉qn̄ ꝓpt̓opilatōꝫ meatuū pͥoroꝝ in mēbrisſpūi ſenſibili via ſeu trāſitꝰ denegat̉ vt in paraliticis epilenticis alijs ptꝫ. Itē ex nimiocalore diſſoluēte pͥoros dilatate v̓tus eiusdiſſoluit̉ ſic̄ ex nimia frigiditate ꝯſtringentene ſe diffūdat coartat̉. Iteꝫ ex odoriferis v̓tꝰaīal̓ deꝑdita reſtaurat̉ ſic̄ ex fetidis corrupit̉et grauatur. Sed hec de virtute ſenſibili taꝫſufficiant.