De Sanctis. I cōiDiui Auguſtini.
Diui Auguſtini.ſprobatur: ſine vlla dubitatione delinquimus. Hec enī ⁊ hisſimilia ad minuta peccata ꝑtinere nō dubiuꝫ eſt: que ſicut iādixi enumerari vix poſſunt: ⁊ a quibꝰ non ſolū populus chri-ſtianus: ſed etiaꝫ nullus ſanctorū immunis eſſe potuit aliqn̄aut poterit. Quibꝰ peccatis licet occidi animā nō credamꝰ:ita tamē ea velut quibuſdā puſtulis ⁊ quaſi horrenda ſcabiereplentes deformē faciunt: vt eam ad amplexus illius ſpōſiceleſtis aut vix aut cum grandi cōfuſione venire permittāt.De quoſcriptū eſt. Aptauit ſibi eccleſiam nō habentē maculam aut rugam. Et ideo cōtinuis orationibꝰ et frequētibusieiunijs ⁊ largioribꝰ elemoſynis: ⁊ p̄cipue ꝑ indulgentiā eorū qui ī nos peccāt aſſidue redimant̉: ne forte ſimul collectacumulū faciāt et demergant animā. Quicquid enim de iſtispeccatis a nobis redēptuꝫ nō fuerit: illo igne purgandū eſt:de quo dixit apoſtolus. Quia in igne reuelabitur. Et ſi cuiꝰopus arſerit: detrimētum patiet̉. Aut em̄ dum in hoc mūdoviuimus: ipſi nos per penitentiā fatigamus: aut certe volente aut ꝑmittēte deo multis tribulationibꝰ pro iſtis peccatisaffligimur: et ſi deo gratias agimus liberamur. Qd̓ ita ſit: ſiquotiēs maritꝰ aut vxor aut filius morit̉: vl̓ ſi ſubſtātia a nobis plus qͣꝫ oportet amat̉: aufertur. Licet plus chriſtū qͣꝫ ipſam ſubſtātiā diligamus: ⁊ ſi neceſſitas fuerit malimꝰ ipſamſubſtātiā perdere qͣꝫ chriſtū negare: tn̄ qꝛ ſicutiā dixi: ſi pluseam qͣꝫ oportet diligimus: amittere eā aut dū viuimꝰ aut dūmorimur ſine grandi dolore nō poſſumus: et tamē ſi deo quiillaꝫ a nobis auferri velut pius pater ꝑmittit: tanqͣꝫ boni filijgratias agamus: ⁊ minus nos pati qͣꝫ meremur cū vera humilitate ꝓferamus. Ita peccata ipſa in hoc ſeculo purgant̉vt in futuro ille ignis purgatorius aut nō inueniat aut certeparū inueniat qd̓ exurat. Si autē nec ī tribulatione deo gratias agimus: nec bonis operibꝰ peccata redimimus: ipſi tādiu in illo purgatorio igne moras habebimꝰ: qͣꝫdiu ſupradicta peccata tanqͣꝫ ligna: fenū: ſtipula cōſumant̉. Sed dicit aliquis. Nō ꝑtinet ad me qͣꝫdiu moras habeā: ſi tn̄ ad vitā eternam ꝑrexero. Nemo hoc dicat fratres chariſſimi: qꝛ ille purgatorius ignis durior erit qͣꝫ quid poteſt in hoc ſeculo penarum videri aūt cogitari aūt ſentiri. Et cū de die iudicij ſcriix. ptuꝫ ſit: ꝙ erit dies vnus tanqͣꝫ mille anni: ⁊ mille anni tanqͣꝫdies vnus: vn̄ ſcit vnuſquiſqꝫ vtrū diebꝰ an menſibus an forte etiam ⁊ annis per illū ignem ſit tranſiturus. Et qui modonec vnū digitū ſuū in ignē vult mittere: timeat neceſſe eſt veltunc paruotēpore cum aīa et toto corꝑe cruciari. Et ideototis viribus vnuſqͥſqꝫ laboret vt capitalia crimina poſſit euadere ⁊ minuta peccata ita operibꝰ bonis redimere: vt de ipſis nihil videat̉ remanere qd̓ ille ignis poſſit abſumere. Illiautē qui capitalia crimina cōmittut ſi qͣꝫdiu viuunt ea redimere penitētie medicamentis noluerint: ad illū ignē de quodixit apoſtolus. Ipſe autē ſaluus erit: ſic tamē quaſi ꝑ ignē:13ſicut iam dictū eſt: venire nō poterūt: ſed magis illā duramcxv. et irreuocabilē ſententiam audituri ſunt. Diſcedite a me maledicti in ignē eternū. Et ideo qui ab iſta ꝑpetua pena: et abillo purgatorio igne deſiderāt liberari: crimīa capitalia nōadmittant: aut ſi iam cōmiſerunt: fructuoſam agant penitentiam: et illa parua vel quotidiana peccata bonis operibꝰ redimere nō deſiſtant. Quibꝰ tamē operibus minuta peccataredimantur: plenius vobis inſinuare deſidero. Quotiēs infirmos viſitamꝰ: in carcere clauſos: et poſitos in vinculis requirimus: diſcordes ad concordiā reuocamꝰ: indicto eccleſie ieiunio ieiunamus: pedes hoſpitibus abluimus: ad vigilias frequēter conuenimus: elemoſynam ante oſtiuꝫ pretereuntibus pauperibus damus: inimicis noſtris quotiēs petierint veniā indulgemus. Iſtis enim operibus et his ſimilibus minuta peccata redimūtur quotidie. Pro capitalibꝰvero criminibus non hoc ſolum ſufficit: ſed addende ſunt lachryme: rugitus ⁊ gemitus: continuata longo tēpore ac protracta ieiunia: et largiores elemoſyne erogāde: vltro noſipſos a cōmunione eccl̓ie remouētes: in luctu ⁊ intriſticia multo tempore permanentes: ⁊ penitentiam etiam publice agētes: quia iuſtū eſt vt qui cū multorum deſtructione ſe perdiderit: cum multorum edificatione ſe redimat. Ad extremuꝫnon eſt impoſſibile vel incōgruum qd̓ ſuggero: vel ſic lugeamus extinctā noſtrā animam quomodo alienā carnem mortuam plangimus. Si aut vxor aūt filius aut maritꝰ mortuifuerint: in terram ſecollidunt homines: capillos trahendo:
De Sanctix. Ilcōi.pectoratundendo: in luctu et penitentia vel in lachrymis nōparuo tempore perſeuerant. Rogamus fratres: exhibeamꝰnos apime noſtre qd̓ illi exhibēt aliene carni. Et hoc videtefratres qͣꝫ malū ſit vt lugeamus qd̓ non poſſumus ſuſcitareCarnē quā non poſſumꝰ ſuſcitare plangimꝰ: et animā nr̄ammortuā nō plāgimꝰ: quā poſſumꝰ ꝑ penitētiā ad ſtatū priſtinū reuocare. Sed qd̓ nobis peius ē: corpꝰ mortuū plāgimꝰqd̓ amamꝰ: aīam vero mortuā quā nō amamꝰ nō dolemꝰ nonplāgimꝰ. Et ideo mutata vice īcipiamꝰ plus dn̄m amare qͣꝫſeruū .i. plus factorē corꝑis qͣꝫ corpꝰ. Plus dominā qͣꝫ ancillam: id eſt plus animā ad imaginē dei factam: qͣꝫ carnē de limoterre formatā: vt cum die vltimo caronoſtra putreſcere ⁊a vermibꝰ deuorari ceperit in ſepulcho: anima in abrae gremio angelorū manibus eleuetur: ⁊ in die iudicij recepto perreſurrectionē corpore audire mereatur. Euge ſerue bone et Mꝫfidelis intra ī gaudium domini tui. Et vt hec (que ſupra diſyximus) cordibꝰ veſtris tenacius valeāt inherere: ⁊ ipſa apo Reſtolica lectio plenius poſſit ītelligi: breuiter ea charitati veſtre volo repetere. Omnes ſancti qui deo fideliter ſeruiūt lectioni vel orationi vacare: et in bonis operibus perſeuerarecontendunt. Nec capitalia crimina/ nec minuta peccata: ideſt ligna fenum ⁊ ſtipulā ſupra fundamentū chriſti: ſed bonaopera: id eſt aurum/ argentum/ lapides precioſos ſuperedificantes: per ignē illuꝫ de quo dicit apoſtolus. Quia in ignereuelabitur: abſqꝫ vlla violatione trāſibunt. Illi vero qui qͣꝫuis capitalia crimina non admittant: et ad perpetranda minuta peccata ſunt faciles: et ad redimenda ſunt negligētes:ad vitam eternam pro eo ꝙ in chriſtū crediderunt et capitalia peccata non admiſerunt vēturi ſunt: ſed prius aut in hocſeculo per dei iuſticiā vel miſericordiā (ſicut iam dictū eſtamariſſimis tribulationibꝰ ſunt coquendi: aut illi ipſi ꝑ multas elemoſynas: ⁊ p̄cipue dū inimicis ſuis clementer indulgent: per dei miſeri cordiā liberandi/ aut certe illo igne: de qͦdicit apoſtolus: longo tēpore cruciandi vt ad vitam eternaꝫſine macula ⁊ ruga perueniant. Illi vero qui aut homicidiūaut ſacrilegiū aut adulteriū: vel reliqua his ſimilia cōmiſerunt: ſicut iam dictum eſt: ſi eis digna penitentia non ſubuenerit: nō per purgatoriū ignem tranſire merebūtur ad vitā:ſed eterno incendio p̄cipitabunt̉ ad mortē. Et ideo quotiēsin lectione apoſtolica audieritis. Si quis ſupra fundamentum chriſti ſuperedificat aurū/ argentū/ lapides precioſos:de ſanctis hoc et perfectis chriſtianis accipite: qͥ velut aurūpurgatū merebunt̉ ad eterna premia ꝑuenire. Illi vero quiſuꝑedificāt ligna: fenū ⁊ ſtipulā: de bonis chriſtianis: ſed negligētibꝰ minuta pctā purgare: vt ſepe dictū eſt: ītelligite: q̄peccata ſi nec diuina iuſticia multis tribulationibꝰ purgauerit: nec vnuſqͥſqꝫ elemoſynarū largitate redemerit: nō ſinegrandi dolore in illis implebit̉ illud qd̓ dicit apl̓s. Si cuiusopus arſerit detrimētuꝫ patiet̉: ipſe aūt ſaluꝰ erit ſic tn̄ quaſiper ignē. Nemo tn̄ ſicut iā ſupra dictū ē: ſeip̄m circūueniat:vt hͦ etiā ꝓ capitalibꝰ criminibꝰ ſi īcurata remāſerīt poſſe fieri credat. Et iō ſicut iā ſepe dixi: qͣꝫtum poſſumus cū dei adiutorio laboremꝰ vt ⁊ maiora pcta poſſimꝰ euadere: ⁊ minuta ſine qͥbꝰ eē nō poſſumꝰ iugit̉ amore īimicoꝝ ⁊ elemoſynaꝝlargitate redimere: p̄ſtāte dn̄o ieſu chriſto: qͥ cū patre ⁊ ſpiritu ſancto viuit et regnat deus in ſecula ſeculorum. Amen.De ſanctis in genere ſiue cōiter.De Apoſtolis.¶ In feſtis ſanctorum apoſtolorū de eo qd̓ ſcriptum eſt in euāgelio ẜm Lucam. Deſignauit do Yminus et alios ſeptuagintaduos ⁊cͣ. Sermo. j.In quo exponit īter cetera illud dominicū. Meſſis multa operarij autem pauci ⁊cͣ.N lectione euāgelij q̄ modo recitata eſt admone¶ Amur querere q̄ ſit meſſis de qua dominꝰ ait. Meſſis quidem multa: operarij autem pauci. Rogate1A dominū meſſis: vt mittat operarios ī meſſem ſuāTunc adiecit duodecim diſcipulis ſuis quos et apoſtolosnominauit: alios ſeptuaginta duos: et miſit illos omēs (ſicut ex verbis eiꝰ apparet) ad paratā meſſem. Que ergo eratilla meſſis? Non enim illa meſſis in his gentibus erat vbi nihil fuerat ſeminatum. Reſtat ergo vt intelligamus iſtā meſ-
Ephe. v.
j. Cor. iij.
psͣ. lxxxix.
at. xj
j. Cor. iij.Mat. xxv.
j. Cor. iij.
D
E
E
℟mneperiuo
Lucex.
Mat .xxv.℟mneperiuo
Ser. xlij.
Ser. xlij.Lucex.
Mat .xxv.℟
Luce. x
I