ancti Auguſtini de verbis dn̄i

Sancti Auguſtinliciti fueritis. Et ſi ſuper omnes celos aſcendit corpore: nonreceſſit maieſtate. Ubiqꝫ preſens eſt qui fecit oīa. Gaudeteiij. in dn̄o ſemꝑ. Inſeculo gaudiū quod eſt? Gaudere de iniquitate: gaudere de turpitudine: gaudere de dedecore: de deformitate. De his ergo oībus gaudet ſeculū. Que oīa nō eſſent.niſi homines voluiſſēt. Alia ſunt q̄ faciūt homines: alia ſūt q̄patiuntur: ⁊ ſi nolunt: fecerunt. Quid ergo eſt hoc ſeculum: ⁊quod eſt gaudiū ſeculi: Dico fratres breuiter quantū poſſū:quantum deus adiuu̓at: feſtināter: breuiter dico. Seculi leticia: eſt impunita nequicia. Luxurientur hoīes: fornicēturin ſpectaculis nugētur: ebrioſitate ingurgitētur: turpitudine fedētur: nihil mali patiātur: et videte ſeculi gaudiū. Iſtamala que commemoraui: non caſtiget fames: nō belli timornon aliquis timor: non aliquis morbus: non vlla aduerſitas:ſed ſunt oīa inrerū abundantia: in pace carnis: in ſecuritatemale mētis: ecce videſeculi gaudiū. Sed non cogitat deusſicut homo. Alia eſt dei cogitatio: alia hominis. Magne miſericordie eſt nequitie impunitatem non relinquere: et ne cogatur in extrema gehenne dānare: modo flagella dignat̉ caſtigare. Nam vis noſſe nulla pena quanta ſit pena: non tamēiuſto ſed peccatori: cui eſt tēporalis pena ne ſuccedat eternaUis ergo noſſe: nulla pena quanta ſit pena? Pſalmū interroga. Irritauit dn̄m peccator. Exclamauit vehementer: attendit: conſiderauit: exclamauit. Irritauit dn̄m peccator. Quare obſecro? Quid vidiſti? Qui aūt hoc exclamauit: vidit peccatorem impune luxuriantē: male facientē: bonis abūdantēet exclamauit. Irritauit dn̄m peccator. Quare hoc dixiſti?Quid enim vidiſti? Pre magnitudine ireſue non requirit.Intelligite fratres chriſtiani miſericordiā dei: qn̄ caſtigatmundū: non vult damnare mūdū. Pre magnitudine ire ſuenon exquirit. Ideo nō exquirit: quia multum iraſcitur. Magna eſt ira eius. Parcendoſeuit: ſed iuſte ſeuit. Eſt enim ſeueritas: quaſi ſeua veritas. Si gͦ aliqn̄ ſeuit parcēdo: bonumeſt nobis vt ſubueniat caſtigando. Ettamē ſi facta generishumani conſideremus: quid patit̉? Non ẜm peccata noſtrafecit nobis. Filij eius ſumus. Un̄ hoc probamus? Mortueſt pro nobis vnicus: ne remaneret vnus. Noluit eſſe vnus:qui mortuꝰ eſt vnꝰ. Multos enim filios dei fecit vnicꝰ filiusEmit ſibi fratres ſanguine ſuo. Probauit reprobatos: redemit venditos: honorauit iniuriatos: viuificauit occiſos. Dubitas ꝙ dabit tibi bona ſua: qͥ nō dedignatꝰ eſt ſuſcipere mala tua? Ergo fratres gaudete in dn̄o non in ſeculo: id eſt gaudete in veritate non in iniquitate. Gaudete ī ſpe eternitatisnon in flore vanitatis. Ita gaudete et vbiqꝫ: et qͣꝫdiucunqꝫhic fueritis: dominus in proximo eſt: nihil ſolliciti ſitis.¶ De verbis domini in euangelio ẜm Iohannem.¶ De eo quod ſcriptum eſt in euangelio ẜm Iohannem. In principio erat verbum et verbū eratapud deum: et deus erat verbum. Et reprehēſione arrianorum. Sermo. xxxviij.Apitulum euangelij quod lectum eſt fratres dileſctiſſimi: purum oculum cordis inquirit. Dominum enim nr̄m ieſuꝫxp̄m accepimus ẜm diuinitatemad condendā vniuerſam creaturāẜm humanitatem ad reparandaꝫlapſam creaturā: euangelizāte ioAE3es O hanne. In ipſo autē euāgelio quātus ⁊ qͣlis vir iohānes fuerit inuenimꝰ: vt ex dignitate diſpēſatoris intelligatur quāti precijſit verbū qd̓ per talem dicipotuit: immo qͣꝫ nulliꝰ ſit precij quod ſuperat om̄ia. Precioeniꝫ aut cōparatur res venalis: aut ſubijcitur: aut excedituream. Quando tanto quiſqꝫ comparat quanto valet: equaturpreciū rei q̄ cōparatur: qn̄ vilius: ſubijcitur ei: qn̄ chariꝰ: ſuperat eā. Uerbo autē dei nec equari aliquid pōt: nec ad mutationē ſubijci: nec ſuꝑponi aliquid. Subijci enī oīa poſſuntverbo dei: qꝛ oīa per ip̄m facta ſūt: nō tamē ſubijciant̉ quaſipreciū ſint verbi: vt quiſqꝫ det aliqͥd vt illud accipiat. Tn̄ ſidici poteſt et admittit nomē hoc ratio aliqua vel loquēdi cō

ſuetudo: preciū cōparandi verbi ipſe cōparatorē: qui ſeipſūꝓ ſeipſo dederit huic verbo. Itaqꝫ qn̄ aliquid emimus: querimus aliquid quod demus: vt habeamus rem dato precioquam volumus emere. Et extra nos eſt quod damus: et ſiapud nos erat fit extra nos illud qd̓ damus vt ſit apud nosillud quod comparamus. Quicquid precij inuenerit qͥ emit:aliquid neceſſe eſt vt tale inueniat: vt det qd̓ habet: accipiatquod non habet. Manet tn̄ ille a quo abſcedit precium: ⁊ accedit ad illud ꝓ quo dat preciū. Qui autē vult cōparare ꝟbūhoc: qͥ vult habere nō querat extra ſeipſum qd̓ det: ſeip̄m det.Quod cū fecerit: non ſe amittit ſicut amittit preciū: qn̄ aliqͥdemit. Uerbū ergo dei propoſitū eſt oībus. Cōparēt qͥ poſſūtpoſſunt aūt qui pie voluerint. In illo enim verbo pax: ⁊ paxin terra hominibus bone voluntatis. Ergo qui vult cōparare: det ſeipſum. Quaſi preciū eſt hoc verbi ſi dici aliquo mōpōt: qn̄ nec ſe ꝑdit qͥ dat: ⁊ acqͥrit verbū ꝓ quoſe dat ⁊ ſeip̄m īꝟbo acqͥrit cui ſe dat. Et qͥd dat ꝟbū? Non aliqͥd ab ip̄o alienū ꝓ qͦ ſe dat: ſꝫ qd̓ ꝑ ipſū verbū factū ē: hoc ei reddit̉ vt reficiatur. Oīa ꝑ ipſū factaſunt. Si oīa: vtiqꝫ et hō. Si celū: ſi terꝯra: ſi mare: ſi oīa q̄ in ipſis: ſi vniuerſa creatura: vtiqꝫ ille manifeſtius qui ad imaginē dei factus per verbū factus eſt hō.Non modo fratres tractamus: quomō poſſit intelligi quoddictū eſt. ¶ In principio erat verbū et verbū erat apud deumet deꝰ erat verbū. Ineffabiliter poteſt intelligi. Nō verbishominis ſit: vt intelligatur verbū dei. Tractamꝰ et dicimꝰquare non intelligatur. Nūc nō dicimus vt intelligatur: ſeddicimꝰ quod impediat ne intelligatur. Eſt enim forma q̄dāforma non formata: ſed forma oīm formatorū. Forma incōmutabilis: ſine lapſu: ſine defectu: ſine tēpore: ſine loco: ſuperans oīa: exiſtens in oībus: ⁊ fundamentū quoddā in quoſint: et faſtigiū ſub quo ſint. Si dicis: quia oīa in illo ſunt: nōmentiris. Dictū eſt enim ipſum verbū ſapiētia dei. Habemꝰaūt ſcriptū. Oīa inſapientia feciſti. Ergo in illo ſunt omnia Fet tn̄ quia deus eſt: ſub ipſo ſunt oīa. Dicimus qͣꝫ incōprehenſibile ſit quod lectū eſt: et tn̄ lectū eſt: nō vt cōprehendereturab hoīe: ſed vt doleret hō: qꝛ nō cōprehendit: et inueniret vn̄impeditur a cōprehenſione ⁊ remoueret ea: ⁊ inhiaret perceptione incōmutabilis verbi: ipſe ex deteriore in meliꝰ cōmutatus. Non enim verbū proficit aūt creſcit accedēte cognitore: ſed integrū ſi permanſeris: integrū ſi receſſeris: integruꝫcū redieris: manens in ſe et innouās oīa. Ergo eſt forma oīꝫrerū. Forma infabricata ſine tꝑe vt diximus: et ſine ſpacijslocorū. Quicquid enim loco capitur: circūſcribitur. Formacircūſcribit̉ finibus: habet metas: vnde et quouſqꝫ ſit. Deinde quod loco capitur et mole quadā et ſpacio diſtenditur: minus eſt in parte qͣꝫ in toto. Facit deus vt intelligatis. Quotidie autem de corporibus que ante oculos noſtros ſunt: quevidemus: que tāgimus: inter q̄ ſumus: poſſumus iudicarecorpus quodlibet in loco habere formā. Omne aūt quod ſpacium locioccupat: minus eſt in parte qͣꝫ in toto. Pars corporis humani: verbi gratia: brachiū. Utiqꝫ minus eſt brachiūqͣꝫ totū corpus. Et ſi minus eſt brachiū: breuiorē locū occupat. Item caput qꝛ pars eſt corporis in minori loco eſt: ⁊ minus eſt qͣꝫ totū corpus cui caput eſt. Sic oīa que ſunt in locominora ſunt in parte qͣꝫ in toto. Nihil tale de illo verbo ſentimus: nihil tale cogitemus. Non de ſuggeſtione carnis ſpiritalia imaginemur. Non eſt illeſermo: non eſt ille deus minorin parte qͣꝫ intoto. Sed nō potes tale aliqͥd cogitare. Magispia eſt talis ignorātia qͣꝫ preſumptaſcientia. Loquimur enīde deo. Dictū eſt. Et deus erat verbū. De deo loquimur: qͥd Imirū ſi non cōprehendis? Si enim cōprehendis: non ē deusSitpia ꝯfeſſio ignorātie magis qͣꝫ temeraria ꝓfeſſio ſciētieAttingere aliquantūtemente deū: magna beatitudo eſt: cōprehēdere autē omnino impoſſibile. Ad mentē deus ꝑtinet:intelligendus eſt: ad oculos corpus: videndū eſt. Sed corpꝰoculo cōprehendere te putas? Omnino non potes. Quicqͥdenim aſpicis: nō totū aſpicis. Cuius hominis faciem videsdorſum nō vides eo tꝑe quofaciē vides. Et qn̄ dorſū videseo tꝑe faciem nō vides: Non ſic ergo vides vt cōprehēdas:ſed qn̄ aſpicis aliā partem quā nō videras: niſi memoria tecū faciat vt memineris te vidiſſe vnde recedis: nunqͣꝫ te diceres aliquid vel inſuperficie comprehendiſſe. Tractas qd̓vides: verſas hūc atqꝫ illuc: velut ip̄e circuis vt totū videasUno ergo aſpectutotū videre nō potes. Et qͣꝫdiu verſas vt

Iohā. j.

BPhil̓. iiij

Psͣ. cij.

Psͣ. ix.

A

Ioh̓ j.

Psͣ. ciij.

Iohā. j.

Luce. ij.

B

C