iui Auguſtini De Tempore.

Diui Auguſtirad primū libidinis ictum victus cadat: Hoc loco forte qͥ adhuc vxoribꝰ nō ſunt ꝯiuncti: dicūt ſe excuſare poſſe: quia cōiugia nō habent quibꝰ fidē ſeruare debeant et ꝓpterea cōtinere nō poſſint. Iſtis qͥ iſtam falſam ⁊ miſerabilē excuſationem conant̉ pretēdere: iuſtiſſime reſpōderi et pōt ⁊ debet: qꝛnullus magis illicita vitare debet: qͣꝫ qui reſpuit q̄ licebant:cum vxorē acc̄ipere licet: ⁊ cōtra omniū ſcripturaꝝ auctoritatem adulteriū cōmittere nunqͣꝫ liceat: quare cū dei gratianō accipis qd̓ licet: et cū dei offenſa preſumis qd̓ non liceat?Uelim tn̄ ſcire ſi illi qͥ vxores nō habent: et priuſqͣꝫ coniugiscopulent̉ adulteria ꝯmittere nec metuūt nec erubeſcūt: vtrūvelint ſpōſas ſuas anteqͣꝫ ad nuptias veniāt ab aliquibꝰ adulteris violari? Cū enī nullus ſit qͥ hoc patiēter accipiat: qͣrevnuſqͥſqꝫ ſponſe ſue nō ſeruat fidē quā ſibi ab ipſa ſeruari deſiderat? Quare vxorē virginē optat acciꝑe: cū ipſe ſit corruptus? Quare viuēti vxori deſiderat copulari: cū ꝑ adulteriūltiꝰ in aīa iam ip̄e ſit mortuꝰ. Scd̓m illud qd̓ ſcriptū eſt. Aīa quepeccauerit ip̄a moriet̉? Et illud qd̓ terribiliter clamat apl̓s.ciij. Fornicatores iudicabit deꝰ. Et illud. Neqꝫ adulteri regnuꝫvj. dei poſſidebūt. Et iterū. Oēs adulterātes ⁊ adulteros tanqͣꝫclibanꝰ corda eorū. Sed forte putāt aliqͥ: ꝙ feminis ante nuptias fornicari nō liceat: ſꝫ virꝭ liceat. Iſta puniēda ⁊ nimiūgrauia mala: qd̓ peius ē: iō a multꝭ viris ſine vllo timore dn̄icōmittunt̉: qꝛ ita a pluribꝰ in ꝯſuetudine miſſa ſūt: ⁊ ita viliavl̓ leuia dicunt̉: vt nec iā inter grauia crimina putent̉. Nā infide catholica quicqͥd mulieribꝰ nō licet: oīno nec viris licet.Uno enī precio: id eſt xp̄i p̄cioſo ſanguine redimūtur: ⁊ viriſimul ⁊ femine. In vnā fidē vocant̉ ⁊ in vno eccl̓ie corꝑe cōgregant̉ / ſimul baptiſmi ſacramēta ꝑcipiūt/ ſimul ad altaread accipiēdū corpus ⁊ ſanguinē xp̄i accedūt/ ſimul vtriqꝫ ſexui p̄cepta donata ſūt. Cū hec ita ſint: qͣ frōte vel qͣ cōſciētiaqd̓ et viris ſimul ⁊ mulieribꝰ nō licet agere ſoli viri ſe credūtimpune cōmittere? Sed ⁊ illi qui hoc facere preſumunt procerto cognoſcāt: ꝙ ſi cito ſe nō emēdauerint: et eis fructuoſapenitētia nō ſubuenerit: ⁊ ſic ſubito de hac luce rapti fuerīt:eterna illos flāma ſine vllo remedio cruciabit. Et illud quale eſt qd̓ multi virorū ante nuptias cōcubinas ſibi aſſumerenō erubeſcūt: quas poſt aliquot annos dimittāt: ⁊ ſic poſtealegitimas vxores accipiāt. Tractant eniꝫ apud ſe vt priꝰ demultis calūnijs et rapinis ⁊ iniuſtas diuitias ⁊ iniqua lucraconquirāt: et poſtea contra rationeꝫ plus nobiles qͣꝫ ipſi ſuntvel ditiores vxores accipiāt. Ecce quātis malis ſe obligāt:qui non ſolū luxurie ſed etiā auaricie vel cupiditati: infeliciter ſeruire deſiderāt. Unde corā deo et angelis cōteſtor atqꝫdenūcio iſta mala ⁊ ſemꝑ prohibuiſſe ⁊ nunqͣꝫ ei placita fuiſſe: qꝛ precipue tēporibus chriſtianis cōcubinas habere nunqͣꝫ licuit: nunqͣꝫ licebit. Sed qd̓ peius eſt faciūt hoc multi viri iure fori/ nō iure celi/ nō iuſticia iubēte: ſed libidine domivij. nante. Cū enim apl̓s coniugia habētibus dicat. Tēpus breue eſt et ſuꝑeſt vt qui habēt vxores tanqͣꝫ nō habētes ſint. Etillud. Abſtinete ad tēpus vt vacetꝭ orationi. Quō adulterascōcubinas ꝑmittit habere qui caſtitatē ſeruare ⁊ in cōiugijspoſitis precepit? Pro qua re iterū atqꝫ iterū voce libera clamo: quia qui ante legitimas nuptias concubinā ſibi adhibere preſumit: peius peccatū facit qͣꝫ qui adulterium cōmittit.Quia qui adulterat adhuc tam graue malū ſecrete vult agere / in publico aūt aut metuit aut erubeſcit cōmittere. Ille vero qui publice concubinā habere voluerit: fronte impudētiſſimarem execrabilē toto populo vidēte licenter ſe putat admittere. Sed forte illi qͥ iſto peccato nō ſunt maculati dicūt.Quare qͥ hoc agunt a cōmunione nō ſuſpendūtur? Ideo em̄tantū ſcelus a ſacerdotibꝰ minime vindicat̉: qꝛa multis admittitur. Si enī vnus aut duo aūt quattuor vel quinqꝫ: malaiſta facere preſumerēt: et poterāt ⁊ debebant/ nō ſolum a cōmunione ſuſpēdi: ſed etiā a colloquio et conuiuio chriſtianipopuli ſeparari: ẜm illud apl̓i. Cū huiuſmodi nec cibuꝫ qui.v.dem ſumere. Multitudo tn̄ peccātiū (ſicut iam dictū eſt) ꝓhibet ſacerdotes dn̄i in illis diſtinguere. Faciunt tn̄ boni ſacerdotes qd̓ poſſunt: ⁊ cū ꝑfecta charitate contēdunt orare ⁊ſuſpirare iugiter: ⁊ gemitus ac rugitus effundūt: vt in quibꝰpropter infinitā multitudinē nō poſſunt ſeueritatē vel diſciplinam eccleſiaſticā exercere: monēdo vel orādo pro eis poſſint eos vel aliquādo ad penitentiā prouocare. Unde iteruꝫatqꝫ iteꝝ rogo pariter ⁊ conteſtor: vt qui vxorē optat accipe-

re: ſicut illam virginē inuenire deſiderat: ita ipſe vſqꝫ ad nuptias virgo ſit: quia ſi nō fuerit: benedictionē acciꝑe cū ſponſa ſu non merebit̉. Et implet̉ in eo quod ſcriptū eſt. Noluit 1benedictionē et elōgabit̉ ab eo. Iam vide ſi penitētie remedium nō ſubuenerit: qͥd de illo erit: vel qua ſentētia eū neceſſe erit ī futuro iudicio ſubiacere: qui iā in hoc ſeculo benedictionē cum ſpōſaſua nō fuit dignus acciꝑe. Et illud attēditefratres: ſi in tā graui ꝑiculo ſunt qui vxores nō habēt: et autcōcubinas ſibi adhibēt: aut adulteria admittūt: qͥd de ſe infelices illi cogitāt: qui forte cōiugia habētes adulterāt: ⁊ inſano furore vel crudeli infelicitate de iudicio dei deſperant:qui nec ſupplicia īferni formidāt: nec deſiderāt premia eterna. Si em̄ fidem haberēt: vtiqꝫ deo crederent: et venturū iudicium cū tremore metuerēt. Probatur em̄ quia hominibꝰcredunt: ⁊ deo non credūt: vt publice vbi hoīes vident adulteria timeāt: et ſecrete vbi deus videt oīno non timeant. Siqualēcunqꝫ ſcintillā fidei haberēt: ſicut nō permittūt ſeruosſuos in preſentia ſua peccare: ita nec illi in cōſpectu dominiſui adulterare preſumerēt. Sed de talibus clamat per ꝓphetam ſpiritus ſanctꝰ. Dixit inquit inſipiens in corde ſuo: non Peſt deus. Certū eſt enim qꝛ non credit deū eſſe: qͥ in tenebris et.et in occulto illa preſente deo facit: qui publice facere preſentibus hominibꝰ pertimeſcit. Neſcit īfelix: qꝛ vultus domini ℟ſuꝑ facientes mala vt perdat de terra memoriā eorum. Sed xxforte dicit aliquis. Ecce cōpellente negocio aūt iubēte regeab vxore tot mēſibus aut annis ſeparatꝰ: quō caſtitatem ſeruare poſſim? Cui iuſtiſſime reſpōderi pōt: vt redeat ad vxorem ſuā. Sed cū hoc negociatori dixero: pōt mihi dicere: qꝛſi negociū dimiſerit nō habeat vn̄ viuat. Militans dicit. Siexercitiū dimiſero: iracūdiaꝫ regis incurro. Iſtis talibꝰ veraciter dici poteſt. Si timet regē: et ideo nō redit ad vxoremſuam propriā: debet timere deum vt nō tangat alienā. Namquomodo illū qui nō iuſſus relicto exercitu reuertit̉ ad vxorem ſuā rex poteſt occidere: ſic et illū qui longe poſitꝰ adulterat: poteſt deus ꝑpetua pena dānare. Rogo vos fratres chariſſimi: ſi propter negocij neceſſitatē et regis iuſſioneꝫ vnuſquiſqꝫ ab vxore ſua interdū etiam longo tēpore ſeparat̉: quare propter deū ⁊ animā ſuam tam longoſpacio tēporis caſtitas non ſeruatur? Meretur negociū: meretur regis iuſſio vttantis diebus nō agnoſcat̉ vxor propria et nō meretur amoret iuſſio dei vt non contingat̉ aliena? Sed qui hoc ꝓpter negociandi lucrū et regis imperiū ſeruant: et ꝓpter deū ſeruare diſſimilāt: ſciant qui talia agant ꝙ ſi eis nō penitentia ſubuenerit: cū ante tribunal chriſti ſtare ceperint: ab auditumalo liberari nō poterūt. Sed dicetur illis. Diſcedite a me ma­ Aledicti in ignem eternū. Et illud quale eſt ꝙ aliquotiens virfortiſſimꝰ procedēs ad preliū forte nō minus decē inimicosocciderit: et ex ipſa victoria aliquā puellam de preda accipiens: dum cū illa per adulteriuꝫ iungit̉: anima ſua peccatigladio interficit̉. Et videte quātū malum ſit vt aliqͥs crudelior exiſtat in ſe ſuam animā occidēdo per luxuriā: magis qͣꝫper carnalē victoriam aduerſarioꝝ corpora trucidādo. Uere lugendū eſt ⁊ dolendū: vt ille qui ſicut iā dixi: decēaduerſarios vicit ab vna muliere ſuperet̉: et qui tot inimicos occidit in corpore: ab vna puella iuguletur in corde. Uerenimisgraue malum eſt vt vir fortis qui ferro nō vincitur: libidineſuperetur: et eū mollia aut blāda ſubuertant quem dura nonſuperant: et qui eſſe captiuꝰ vel ſeruus hominibus dedignatur: ſeruus eſſe peccati mereatur: cū indignius ſit mente ſeruire qͣꝫ corpore: ẜm quod ſcriptū eſt. A quo eniꝫ quis vincit̉: ij.huius et ſeruus efficitur. Hec ergo fratres chariſſimi: ſi vobis ego non dixero: rationeꝫ pro animabus veſtris in die iudicij redditurus ero. Quicunqꝫ autē magis mihi iraſci qͣꝫ ſeemendare voluerit/ non habet vnde per ignorantiā ſe poſſitante tribunal eterni iudicis excuſare: vt dicat ſe nō fuiſſe admonitum: nec a malis prohibitū: nec ad ea que ſunt deo placita caſtigatione et admonitione frequētiſſima prouocatū.Sed credimus de domini miſericordia: ꝙ ita negligentibꝰquibuſqꝫ inſpirare dignabit̉: vt ſibi magis vel peccatis ſuisqͣꝫ medicamētis ſacerdotalibꝰ iraſcant̉. Et quomodo egrotantes a carnalibus medicis requirunt ſanitateꝫ corporum:ſic a ſpiritalibus medicamenta deſiderent animarum. Sedconfidimꝰ qꝛ preſtabit hoc diuina miſericordia: ꝙ ita nobisde ſua emendatione ſtudebunt gaudiuꝫ facere: vt ad eternū

Ezechi ol̓xviij.Heb̓. xiij.j. Cor. vj.

j. Cor. vi.vbi sͣ.

j. Cor. v.

S3

Pſalm̄.xxxiij.

Psͣ. xiij.et. lij.Pſalm̄.xxxiij.

Psͣ. xiij.et. lij.

ij. Pet̓. ij

Mat .xxv.

Mgͣ. cviij.