De Tempore.Diui Auguſtini.

Lin vtroqꝫ? Abſit inquis. Operatione ⁊ poteſtate equalis eſt:non eternitate: quō enim fieri poteſt vt genitꝰ ſit equalis ingenito: Oadeſto in illo qui mecū quaſi coheręs ambulabatdolus apparuit qui latebat: mecū poſſidere putabat̉: vult diuidere ſed nō permitto. Prorſus reſiſto vt teſtatoris volūtati in oībus pareatur. Si quis cōtra voluntatē teſtatoris facere voluerit: caret hereditate: ſed non ſilent leges ſub armis.Ad hoc prorſus laborat̉ / ad hoc pugnatur vt ſeruiat̉. Teſtamentuꝫ profero: verba teſtatoris recito: ſi eſt qd̓ diuidat̉: ibiinuenio. Si non eſt qd̓ diuidat̉ de ipſo teſtamēto: ibi reſiſto.j. Audi quid habet teſtamentū. Pacem meā do vobis: paceꝫrelinquo vobis. Hec eſt hereditas qͥ eſt ipſe ſaluator. Legev teſtamentū ⁊ īuenis. Cū propheta de dn̄o loqueret̉ ait. Magnificabit̉ vſqꝫ ad terminos orbis terre: et erit ipſe pax. Gloria in excelſis deo: et in terra pax hoībus bone volūtatis: nōdiuiſoribꝰ ſancte vnitatis. Ipſe hereditas: ipſe teſtator: ipſum q̄ris diuidere. Quid partiris vnū? Si vnū diuiſeris: integrum nihil habebis. Oarriana hereſis o crudelis et īpia.Meretrix ne vnū viuū: ne vndecūqꝫ conceptū iamqꝫ partuꝫperderet: non permiſit diuidi filiū ſuū: ⁊ tu diuidis dominūdeū tuū? Illa ⁊ ſi meretrix tn̄ pia: qꝛ mater: tu aūt ⁊ meretrixet īpia: nō vt mater qd̓ paris p̄focas: qd̓ nō paris cōgregas.Quō alienum lactas: que tuū necas? Uiſcera tua duruerūt:illius tremuerūt. Quid dixit: Date illi pueruꝫ: ne diuidatiseū: filius em̄ meus eſt. Sed meliꝰ apud illā gaudeo viuū: qͣꝫdiuiſum lugeā mortuū. Filiꝰ meus eſt inqͥt: ſed ꝓdero materpuero ſi vitā quā non cōfero affero/ volo illiꝰ crudeles a paruulo auferre vberas: ſed magis cogor iudicis timere macheram. Date illi filiū meū: meus eſt natus: ſed migret ad illā totus: apud me maneat affectꝰ. Date illi puerū: verūtamē nonauferat̉ vita membroꝝ: non diuidat̉ integritas/ mihi nō eripitur pietas. Quid dixit. Date illi puerū nolite diuidere eū?Ecce ego dico/ totū poſſide et noli diuidere hereditatē. Sine preiudicio quō habeo diuidere. Pater maior eſt: filiꝰ minor? Oꝑtes: o iuſticia: oeqͥtas. Una pars maior eſt: alia minor. Non cōſentio/ nō facio partē nō diuido pacē. Si em̄ facta fuerit pax: iā non eſt pax: ſed quō apud tepax illibata eēpoteſt apud quē fides integra nō eſt? Quare? Quia mecū nōvis poſſidere: hereditatem nō potes obtinere. Poſtremo ſimortuo nō parcis: ſed ꝑfidie ſtudes: vade interpella iudicē:videamꝰ quid tibi dicturus eſt. Habes iudicē ordinariū: nōlo mihi adducas ex diuerſis ꝑtibus alias atqꝫ alias poteſtates. Nō mihi armiger ſed legifer neceſſariꝰ eſt: ⁊ vbi inquiſitum inuenio. Ubi autē eū inuenies? Audi ꝓphetā dicentē.Dominus iudex noſter: dn̄s legifer noſter. Nec contēnendūiudiceꝫ putes: audi qͥd ſequit̉. Dominus rex noſter: dn̄s ipſeſaluabit nos. Ecce habes iudicē. Si paꝝ eſt: ⁊ rex noſter ante te eſt? Sic eſt in celo vt nō deſerat terrā? Celū inquit ⁊ terram ego īpleo. Uobiſcū ſum oībus diebꝰ vſqꝫ ad cōſummaei. tionem ſeculi. Nobiſcū eſt: et cū patre eſt: qꝛ nec patrē dimiſit cū ad nos deſcendit: nec nos deſeruit cū ad patrē aſcēdit.Ipſum interpella: ipſi dic domino: dic fratri meo vt diuidatij.mecū hereditatē. Audi reſpōſum diuinū: audi iudicē iuſtū:audi pacē: fugientē litem: quid ait. Amice quis me cōſtituitiudicem aut diuiſorē inter vos? Uis diuidere pacē et querꝭadire iudicē pacem? Iudex tuus nolo eſſe. Ego pax ſum: litigare nō noui: cōſentientibꝰ aſſideo: litigantes fugio. Si tucū eſſes inimicus patri meo recōciliaui te per me: quō ergoa patre ſeparabis me? Ego cū eſſes lōge veni vt reducerē te:Cum inter mōtes ⁊ ſiluas errares: queſiui te. Inter lapideset ligna inueni te: in lapidibꝰ offendebas: ipſis adherebas:quia ligna ⁊ lapides adorabas. Et ne lupoꝝ ferarūqꝫ auidoore laniteris collegi te / humeris meis portaui te/ patri meo.xvj reddidi te/ laboraui/ ſudaui/ caput meū ſpinis ſuppoſui: manus meas clauis obieci: lācea latus meū aperuit: quātis nōij.ix. dicā iniurijs ſed ⁊ aſperitatibꝰ laceratus ſum: ſanguinē meūfudi: aīam meam poſui vt mihi ꝯiungerēte ⁊ tu diuidis meAudi quid reſpondeat̉ diſcipulo qui filium nouerat et patrēIquerebat. Ait philippus domino. Domine oſtēde nobis pa-.iiij. trem et ſufficit nobis. Nūquid non ⁊ ipſe filiū ſeparauit a patre? Iam te inquit nouimus: patreꝫ tuū nō nouimus. Et qͥdvis: Oſtende nobis patrem et ſufficit nobis. Et dominꝰ adeum. Si velis ⁊ tu arriane audire cum apoſtolo erraſti: redicum apoſtolo. Sit illiꝰ obiurgatio: etiam tua curatio. Quid

De Tempore.ait dominus? Tanto tēpore inquit vobiſcū ſum et nō cogno­ v1uiſtis me. Philippe ego veni patri meo te applicare: ⁊ tu noli me ſeparare. Quid queris quaſi alterū preter me? Qui mevidet: videt et patrē: tanta in nobis eſt vnitas: tāta ſimilitudo: tāta charitas: ⁊ ego in patre et pater in me. Sentio ſabelliane quid muſitas/ aut in arrianomē concludere/ aut ab arriano auocare feſtinas: ſed in noīe patris et filij ⁊ ſpiritꝰ ſancti: non triū ſed vnius dei: cum illi reſpondeo te nō pretereo.Quid dixit dn̄s? Qui me videt: videt et patrē. Nunquid dixit. Ego ſum filiꝰ et pater? Sed dixit. Ego in patre et paterin me: qui me videt: videt et patrē. Uniꝰ ſubſtātie qui dicit:et patrē diſcernit et filium: teqꝫ demōſtrat nec patreꝫ haberenec filiuꝫ. Dic mihi arriane patrē dicis deum: ⁊ maxime qͥd Cafiliuꝫ? Ipſum quoqꝫ deū profiteor: bene agnoſcis: qꝛ cū pronunciaret̉ in carne vēturus: de ipſo ꝓpheta dixit. Dicite pu­ Eſillanimes/ cōfortamini / nolite timere: ecce deꝰ noſter vltio­ xxnem adducet retributionis: deꝰ ipſe veniet et ſaluabit nos.Agnoſce ī eo qd̓ te agnoſcere dicis: ꝓphete non aduerſaris.Quid ergo dicis de patre? Deus eſt. Quid filius? Deus eſt.Coeternꝰ eſt patri filiꝰ? Non ergo erat tēpus quādo nō eratfilius ẜm te. Si ergo tēpus qn̄ non erat filiꝰ: ergo fuit tēpusquod nō fecit filiꝰ. Si fuit tēpus qd̓ non fecit filiꝰ: non oīa ꝑipſum facta ſunt. Iā em̄ erat tēpus qn̄ non erat filiꝰ. Si erattp̄s qn̄ nō erat tp̄s. Iohānes euāgeliſta nō debuerat dicere.In principio erat verbū: ſed in pͥncipio erat tēpus. Iohannes dicit. Oīa per ipſum facta ſunt. Et arrianꝰ contradicit.Dic arriane. Un̄ ſcis qꝛ erat tēpus quādo non erat filiꝰ? Anforte dicturꝰ es: et iohānes vn̄ ſcit: qꝛ in principio erat ꝟbū?Quia ſuꝑ pectus dn̄i diſcūbebat: ⁊ inde hauriebat qd̓ in con Iuiuio xp̄i bibebat̉: qꝛ in principio erat verbū. Tamē dic mihi: qn̄ in principio erat verbū: vl̓ qn̄ iohānes ſuꝑ pectus dn̄idiſcūbebat: ⁊ a verbo dn̄i diſcebat: qꝛ verbū erat in pͥncipio:et verbū deus erat: arrius vbi erat? Neſcio ſi audes dicere:ibi erat. Notū eſt em̄ et legit̉ quo tꝑe natus ē: meritoqꝫ ſit dānatus. Notū eſt etiā quō mortuus fuerit: ideo non audes dicere de arrio: ſicut de verbo ⁊ fuit ⁊ eſt: qꝛ nec tunc fuit arriꝰ:nec modo ē. Sed vt in oībus excludat̉ arrianꝰ: audi qͥd perſalomonē dicat̉. Dn̄s fecit regiones ⁊ fines īhabitabiles ſub Ccelo. Cū pararet celum adera illi. Et poſt pauca. Eram ego ꝓapud illū cuncta diſponēs. Ego erā quando faciebat fortiafundamēta terre. Ego erā cui aggaudebat. Sed dicis de tēpore agit̉: vtrū fuerit filiꝰ anteqͣꝫ eſſet tēpus; Audi ip̄m ꝑ ꝓphetā dicentē. Ex tꝑe: ex tꝑe inquit. Quid eſt ex tꝑe? Nunquid ex quo eſſe tēpus cepit? Nō ſic impie arriane: nō ſic: ſꝫex tēpore anteqͣꝫ fieret tēpus ibi erat. Quere iā qn̄ non erat.In pͥncipio erat verbū. Meliꝰ et greci dicūt logos. Logosquippe verbū ſignificat ⁊ rationē. Uides ergo qꝛ ſemꝑ eratde quo tu audes dicere: nō erat. Aut ſi dicis deū aliquādo ſine verbo aūt ſine ratione fuiſſe: iā non filio tm̄ ſed ⁊ patri aduerſariꝰ eris. Ego inqͥt ex ore altiſſimi ꝓdij: quis dicit ꝟbū ꝑet verbū: ergo verbū: ⁊ cuius erat verbū? Nō duo ſed vnum xſunt. Nō inquit: qꝛ verbū poſteriꝰ eſt eo cuius ē verbū: vndeapparet filiū eſſe minorē: negas itaqꝫ filiū eſſe deū. Non nego inquis: ⁊ patrē deum dico ⁊ filiū deum: ſed patrē maiorē:filium minorē. Ꝙͣdiu pater maior: filiꝰ minor? Dic mihi: qꝛvideo te calculari velle eternitatē: quot annis precedit deuspater filiū ſuum? Ubi dieꝫ natiuitatis filij dei legiſti? Filijdico: non dico filij dei et hoīs. Ubi ergo diem natiuitatis legiſti? Cū quo mathematico creationis ſyderū conſtellationem queſiſti atqꝫ tractaſti? Que tēpora/ quas horas/ q̄ momenta/ quos numeros/ quas minutas momētoruꝫ natiuitatis illius qui ea condidit collegiſti? Quieſcat ergo hereticanō religio ſed ſuperſtitio: de chriſti initio deficit calculatio.Quia cū auditur: ſine initio eternitas nulla ibi querit̉ etas.Si pater deus: ⁊ filius deꝰ. Pater maior: filius minor: iamnon vnus deꝰ ſed duo dij. Quid eſt ergo qd̓ dicit dominꝰ perprophetā. Ante me non eſt formatus deꝰ: et poſt me nō erit?Quid dicis arriane? Cui iſtas deputas voces? Si pr̄is ſūt:dicēdo. Ante menō eſt formatus deꝰ: et poſt me non eſt aliꝰ:aut ipſe pater non erit/ aut filius nō erit deus. Si enī hoc diceret. Ante me nō eſt formatꝰ deus: nec adderet: poſt me nonerit: liberum tibi erat hec verba patri tantūmodo applicareCum autē ſequitur et dicit. Poſt me nō erit: ẜm te vt dixit: ⁊ſe patrē et filium negat deū. Item ſi filij ſunt hec verba: pa-

Ioh. xliij.Michee. vLuce. ij.

SCa. xviij.iij. Re. iij.

Michee. vLuce. ij.

IaKii

Eſaie.xxxiij.vbi sͣ.Hiere.xxiij.Matthei.xxviij.Luce. xij.

TCap̄. xix.

xxviij.Luce. xij.

Mat. xxvj.et .xxvij.Ioh̓. xix.

Hiere.xxiij.Matthei.xxviij.Luce. xij.

UCa. xx.Ioh̓. xiiij.

vbi. sͣ.

XCa. xxj.

XCa. xxj.

Fſaie.xxxv.

Ecc̄i.xxiiij.

Ioh̓. xiij.

Ioh̓. j.

Ca. xxij.puer. viij.

Ca. xxiij.Eſa. xliij.