Otūe Auguſtini De Tempore. Sermo. xxvj. et. xxvij.

Him Anguſtini ☞e Tempquid ꝓte factꝰ eſt deus: doctrinā tandē humilitatꝭ agnoſceetiā nōdū loquēte doctore. Tu quondā in ꝑadiſo tā facūdusfuiſti: vt omni aīe viue noīa īponeres: ꝓpter te autē creatortuus īfans iacebat / ⁊ noīe ſuo nec matre vocabat. Tu in latiſſimo fructuoſorū nemoꝝ predio te ꝑdidiſti obediētiā negligendo/ ille obediēs in anguſtiſſimū diuerſoriū mortalis venit: vt mortuū q̄reret moriēdo. Tu cū eſſes hō/ deus eſſe voluiſti vt perires: ille cū eſſet deꝰ: hō eſſe voluit: vt qd̓ perieratinueniret. Tantū te p̄ſſit hūana ſuꝑbia: vt te nō poſſet ſubleuare niſi diuina gr̄a. Celebremꝰ ergo cū gaudio diē qͥ peperit maria xp̄m: et cōiugata cōiugij creatorē: ⁊ virgo virginūprincipem: ⁊ data marito ⁊ mater nō de marito: ſed caſtior qͣꝫſi de marito. Uirgo ante cōiugiū: virgo in cōiugio: virgo p̄gnās: virgo lactās: ſancte qͥppe matri oīpotēs filiꝰ nullo mōvirginitatē natꝰ abſtulit: quā naſciturꝰ elegit. Bona eſt eniꝫfecūditas in ꝯiugio: ſed melior ītegritas ī ſanctimonio. Hōigit̉ xp̄s qui vtrūqꝫ p̄ſtare poſſet vt deꝰ: nunqͣꝫ ſic daret matri bonū qd̓ cōiuges diligūt: vt auferret meliꝰ ꝓpter qd̓ virgines matres eſſe ꝯtēnūt. Uirgo itaqꝫ ſancta eccl̓ia celebratx. hodie ꝟginis partū: cui dicit apl̓s. Aptaui vos vni viro viginē caſtā exhibere xp̄o. Uide caſtā virginē ī tot ppl̓is vtriuſqꝫ ſexus: in tot nō ſolū pueris ⁊ virginibꝰ/ verūetiā cōiugatis patribꝰ matribuſqꝫ. Deniqꝫ quā virginē caſtā/ niſi ī fideiſpei: charitatꝭ integritate ⁊ virginitate? Proinde xp̄s eccleſiam facturꝰ in corde: priꝰ mariā ſeruauit in corꝑe. Humanoquippe coniugio ſponſo femina traditur / vt virgo iā non ſit.Eccleſia vero virgo nō eſſe poſſet: niſi ſponſum cui traderet̉filium virginis inueniſſet.¶ In eodē feſto. Sermo. xxij. In quo dicit ꝙ filius manens apud patrem in diuinitate ſuſcepitnaturam infirmam in humanitate.Nniuerſaria dn̄i incarnatio ⁊ vr̄e fraternitatis tāxvj¶ ¶ Afrequēs cōgregatio: exigit a nobis debitū ſermonis officiū. Itaqꝫ frēs affectu pio: corde deuoto iay. M. Anuā dn̄i pulſemꝰ/ vt ⁊ nobis tribuat fiduciā vtilisdicēdi: ⁊ veſtrā charitatē fructu audiēdi adiuuet. Itaqꝫ nohumiliemꝰ: qꝛ ſaluator ⁊ magiſter hūilitatꝭ dn̄s noſter ieſusxp̄s virginis filiꝰ/ ꝟginū ſpōſus/ ꝟginali vtero corꝑaliter ēnatꝰ: ꝟginali ꝯnubio ſpiritaliter ꝯiugatꝰ. Hodie itaqꝫ naſcidignatꝰ eſt ꝑ quē facta ſūt oīa / manēs qd̓ eſt: exhibēs tibi qd̓es. Manēs apud patrē in diuinitate ſuſcepit nr̄am īfirmitatē in hūanitate. Duas nāqꝫ natiuitates dn̄i accipimꝰ/ vnā diuinā alterā humanā: tn̄ vtrāqꝫ mirabilē. Illaꝫ ſine mr̄e: iſtāſine pr̄e. Illā eternā vt crearet tꝑales / hāc tꝑalem vt p̄ſtaretęternā. Ille enī de qͦ dicit. Iohanes euāgeliſta ꝙ in pͥncipioerat verbū: ⁊ verbū erat apud deū/ ⁊ deꝰ erat verbū: et qꝛ oīaper ip̄m facta ſūt: ⁊ ſine ip̄o factū ē nihil qd̓ factū eſt: ille tartus/ ille īforma dei eqͣlis pr̄i ille ſine tꝑe fabricator tēpoꝝ: īle ex nullo ſcl̓o ante oīa ſecula: iudex ſeculi factꝰ eſt tā paruꝰvt de femina naſceret̉: ſed māſit tā magnꝰ vt a pr̄e nō ſepararet̉. Prebētes ei obſequiū ⁊ teſtimoniū tanqͣꝫ lucerne vēturediei oēs ꝓphete p̄nunciātes: ⁊ ante ip̄m naſcēdo venerūt: pꝰcredēdo adheſerūt. Oportebat enī vt p̄nūciaret̉ vēturus: fa-cturꝰ miracula/ quibꝰ miraculis bn̄ intelligētibꝰ apparerethō paruꝰ ad paruos: ſꝫ hūilis ad ſuꝑbos. Paruitatē ſuā docēs hominē vt ſe agnoſceret ⁊ paruū: ne nō grādeſcēdoſe crederet magnū. Eſt enī ſuꝑbia: n̄ magnitudo ſꝫ tumor. Qd̓ aūttumet videt̉ magnū: ſꝫ nō eſt ſanū. Ut autē generꝭ hūani iſtūtumorē ſanaret ip̄e medicꝰ: ip̄a medicina nō ſolū medicamētū adhibēs apparuit īter hoīes hō: offerēs hoīem vidētibꝰdeū ſeruās credētibꝰ. Aſpectꝰ eniꝫ hūilitatꝭ eiꝰ/ ſanauit īfirmos. Cōtēplatio diuinitatꝭ eiꝰ/ q̄rit īfirmos. Et dū erāt homines qͥ deū viderent in hoīe nec tn̄ ſpē ſuā ponerēt in hoīe q̄ſeqͥ nō dꝫ/ deꝰ ſequēdꝰ erat qͥ videri nō poterat. Ut gͦ exhiberet̉ in hoīe: et qͥ ab hoīe videret̉: ⁊ quē hō ſeq̄ret̉: deꝰ factꝰ eſthō: aliqͥd te magnū credere debes. Sꝫ qꝛ verbū caro factū ēet habitauit īnobis/ eadē ſapiētia q̄ de deo genita ē: dignata eſt etiā īter hoīes creari: qͦ ꝑtinet illud. Dn̄s creauit me inprincipio viarū ſuarū. Eſt enī eius pͥncipiū caput eccl̓ie: qꝛeſt xp̄s. Hoīem ꝑ quē viuēdi exēplum vobis daret̉: hͦ eſt viacerta qͣ perueniremꝰ ad deū. Non enī redire potuimꝰ niſi humilitate qͥ ſuꝑbia lapſi ſumꝰ/ ſicut dictū eſt prime nr̄e creatire. Guſtate ⁊ eritis ſicut dij. Huiꝰ igit̉ hūilitatꝭ exēplū .i. vie.

querēdū fuit. Ipſe reparator nr̄ in ſe ipſo demōſtrare dignatus ē: qͥ nō rapinā arbitratꝰ eſt eē ſe equaleꝫ deo: ſꝫ ſemetip̄m ℟exinaniuit formā ſerui accipiēs: vt crearet̉ hō in pͥncipio viarū eiꝰ: verbū per qd̓ creata ſūt oīa. Quapropt̓ vnigenitꝰ ⁊ pͥmogenitus dn̄s noſter/ diuinarū ſcripturaꝝ aucͣte predicat̉.Unigenitꝰ de pr̄e: pͥmogenitꝰ a mortuis. Quapropter ẜm idqd̓ vnigenitꝰ eſt: fratres nō hꝫ. Fratres tn̄ vocare dignatꝰ eſtoēs qͥ poſt eiꝰ ⁊ ꝑ eius primatū in gr̄a naſcimur ꝑ adoptionēfilioꝝ/ ſicut apl̓ica diſciplina cōmēdat. Naturalis gͦ filiꝰ ẜmid qd̓ primogenitꝰ eſt frater: de ipſa patris ſubſtātia vnicusnatꝰ eſt: id exiſtēs qd̓ pater eſt: deꝰ de deo: lumen de lumine.Nos autē non lumennaturaliter ſumꝰ: ſed ab illo lumine illuminamur: vt ſapiētia lucere poſſimꝰ in ſecula ſeculoꝝ. Amē.¶ In eodeꝫ feſto. Sermo. xxiij. In quo dicit ꝙfiliꝰ natus ē de patris īmortalitate: de matris virginitate. de patre ſine matre: de matre ſine patre.de patre ſine tēpore: de matre ſine ſemine.Audē dn̄i loquet̉ os meū. Eiꝰ dn̄i ꝑ quē facta ſunt Soīa: ⁊ qͥ factus eſt inter oīa. Qui eſt pr̄is reuelator:gmatris creator. Filiꝰ dei de pr̄e ſine matre: filiꝰ hoVAminis de matre ſine patre. Magnꝰ dies angeloꝝ:paruꝰ in die hominū. Uerbū dei ante oīa tꝑa: verbū caro op Iportuno tꝑe. Cōditor ſolis/ ꝯditꝰ ſubſole. Cūcta ſecula ordinās de ſinu pr̄is: hodiernū diē ꝯſecrās de vtero matris. Ibimanēs: hinc ꝓcedēs. Effector celi ⁊ terre/ ſub celo exortꝰ interra. Ineffabiliter ſapiēs/ ſapiēter īfans. Mūdū īplens: inpreſepio iacēs. Sydera regēs: vbera lābēs. Ita magnꝰ ī forma dei: breuis in for̄a ſerui: vt nec iſta breuitate magnitudoilla minueret̉/ nec illa magnitudine iſta breuitas premeret̉.Neqꝫ em̄ qn̄ mēbra hūana ſuſcepit oꝑa diuina deẜuit: nec at Stingere a fine vſqꝫ ad finē fortiter ⁊ diſponere oīa ſuauiter deſtitit. Qn̄ īfirmitate carnis indutꝰ: virginali vtero receptꝰ ēnō incluſus: vt nec angelis ſubtraheret̉ ſapiētie cibus: ⁊ nos pꝫguſtaremꝰ qͣꝫ ſuauis ē dn̄s. Quid hͦ miramur d̓ verbo dei: cūſermo iſte quē ꝓmimꝰ ita liber ſenſibꝰ īfluat: vt eū ⁊ recipiatet nō īcludat auditor? Nā niſi reciperet̉/ neminē inſtrueretSi īcluderet̉ ad alios nō veniret. Et vtiqꝫ ẜmo iſte ꝟbis ſyl Ilabiſqꝫ diuidit̉ nec tn̄ ex eo tāqͣꝫ ex cibo vētris ſingl̓as parti­ mculas tollitꝭ: ſed oēs totū auditꝭ: totū ſinguli capitis. Nectimemꝰ dū loqͥmur/ ne totū audiēdo vnꝰ abſumat/ ne alter poſſit hr̄e qd̓ ſumat: ſꝫ ita vos attētos eē volumꝰ / nulliꝰ aurē mētēqꝫ fraudātes: vt ⁊ totū ſinguli audiatis: ⁊ totū ad audiēdūceterꝭ relinqͣtis. Neqꝫ hͦ fit alternis tꝑibꝰ: vt cuꝫ ẜmo qͥ d̓r adte pͥmo ītrauerit: exeat a te vt ad aliū poſſit ītrare: ſꝫ ſimul adoēs venit: ⁊ totꝰ ad ſingulos ꝑuenit. Et ſi totꝰ mēoria tenerivoluiſſet: ſic̄ ad totū audiēdū oēs veniſtis: ita cū toto ſingulirediretꝭ: qͣꝫtomagis ꝟbū dei ꝑ qd̓ facta ſūt oīa: et qd̓ in ſe manēs īnouat oīa: qd̓ nec locꝭ ꝯcludit̉: nec tꝑibꝰ tēdit̉: nec morbreuibꝰ lōgiſqꝫ variat̉: nec vocibꝰ texit̉: nec ſilētio terminat̉.qͣꝫtomagis hͦ tm̄ ⁊ tale ꝟbū potuit mr̄is vteꝝ aſſumpto corꝑefecūdare: ⁊ de ſinu pr̄is nō emigrare. Hīc ad oculos hūanoſexire: īdemētes angelicas illuſtrare. Hīc ad terras ꝓcedereinde celos extēdere. Hīc hō fieri: īde hoīes facere. Nemo qͦcredat dei filiū coeternū et coeqͣlē ꝯuerſum ⁊ cōmutatū eē inhoīs filiū: ſꝫ potiꝰ credamꝰ ⁊ nō ꝯſumpta diuīa ⁊ ꝑfecte aſſūpta hūana ſubſtātia manēteꝫ dei filiū: factū hoīs filiū. Neqꝫenī qꝛ dictū eſt. Deꝰ erat ꝟbū: ⁊ ꝟbū caro factū eſt: ſic ꝟbū ca Iro factū eſt vt eē deſineret deꝰ: qn̄ in ip̄a carne qd̓ ꝟbuꝫ carofactū eſt: emanuel natū eſt nobiſcū deꝰ. Sicut ꝟbū qd̓ cordegeſtamꝰ ſit vox cū idore ꝓferimꝰ: nec tn̄ illud in hāc cōmutat̉: ſꝫ illo integro iſta in qͣ ꝓcedat aſſumit̉: vt ⁊ intus maneatqd̓ intelligat̉: ⁊ forꝭ ſonet qd̓ audiat̉ hoc idē tn̄ ꝓfert̉ in ſonoqd̓ ante ſonuerat in ſilētio: atqꝫ ita ꝟbūcū ſit vox nō mutat̉ invoce: ſꝫ manēs ī mētis luce: ⁊ aſſūpta carnis voce ꝓcedit adaudiētē: ⁊ nō deſerit cogitātē. Nō cū ipſa vox ī ſilētio cogitatur: q̄ vl̓ grece ē: vel latine: vl̓ lingue alteriꝰ cuiuſlibet: ſed cūante oēꝫ linguaꝝ diuerſitatē res ip̄a q̄ dicēda ē adhuc in cubili cordis qͦdāmodo nuda ē ītelligēti: q̄ vt īde ꝓcedat loq̄ntis voce veſtit̉. Uerū tn̄ vtrūqꝫ h̓ ⁊ qd̓ cogitat̉ ītelligēdo: ⁊ qd̓ſonat audiendo mutabile atqꝫ diſſimile eſt. Neqꝫ illud manebit cū oblitꝰ fueris: neqꝫ hoc cū ſilueris. Uerbū aūt dn̄i ma­ pͥsnet ī eternū: ⁊ incōmutabiliter manet. Et cū carnē aſſumpſitex tēpore: vt ad temporalē vitaꝫ noſtrā procederet: nō in car

Gen̄. ij.

ij. Cor. x.

Iohā. j.

S

Ser. xxvj.

Ec̄ci.xxiiij.

Gen̄. iij.

2

B

C

vsͣ. cxviij.

Ioh̓. j.

Ioh̓. j.

psͣ. xxxiij

psͣ. xxxiij

Phil̓. ij.

In li. l. homel̓. xxv. c

Ser. xxvij.A

Sap̄. viij.

Ser. xxvA

¶