Capitulū. xix. Fo. ccxxxj.Tractatꝰ. cxvj. et. cxvij.

Tractatꝰ. cxvj. et. cxvij.liij. rit: ſicut agnus corā tondente ſe ſine voce: ſic non aperuit osſuū: tūc vtiqꝫ quādo interrogātibus nō reſpōdit. Ꝙͣuis enīquibuſdā interrogationibꝰ ſepe reſpōderit: tamen ꝓpter illa in quibꝰ noluit reſpōdere ad hoc data eſt de agno ſimilitudo: vt in ſuoſilentio nō reus ſed innocens haberet̉. Cū ergoiudicaret̉ vbicūqꝫ non aperuit os ſuū ſicut agnꝰ nō aperuit:id eſt nō ſicut male ſibi cōſcius qui de peccatis cōuincebat̉ſuis: ſed ſicut māſuetus qui ꝓ peccatis īmolabatur alienis.Dicit ergo ei pilatꝰ. Mihi nō loqueris? Neſcis quia poteſtatem habeo crucifigere te: ⁊ poteſtatē habeo dimittere te?Reſpōdit ieſus. Non haberes aduerſum me poteſtatē vllā:niſi tibi datū eſſet deſuper. Propterea qui me tradidit tibi:maius peccatū habet. Ecce reſpōdit: et tamen vbicūqꝫ nōreſpōdit: nō ſicut reus ſiue doloſus: ſed ſicut agnus: hoc eſtſicut ſimplex atqꝫ innocēs nō aperuit os ſuū. Proinde vbinō reſpondebat ſicut ouis ſilebat: vbi reſpondebat ſicut paſtor docebat. Diſcamus ergo qd̓ dixit qd̓ et per apl̓m docuxiij it: quia nō eſt poteſtas niſi a deo. Et quia plus peccat qͥ poteſtati innocentē occidendū liuore tradit: qͣꝫ poteſtas ipſa ſieū timore alterius maioris poteſtatis occidit. Talem qͥppepilato deus dederat poteſtatē: vt etiā eſſet ſub ceſaris poteſtate. Quapropter nō haberes (inquit) aduerſum me poteſtatē vllam: id eſt quātulācūqꝫ habes: niſi hoc ipſum quideꝫtibi eſſet datū deſuper. Sed qm̄ ſcio qͣꝫtum ſit: nō enim tantūeſt vt tibi oīmodo liberū ſit. Propterea qui tradidit me tibi: maius peccatū habet. Ille quippe me tue poteſtati tradidit inuidēdo: tu vero eandē poteſtatē in me exerciturꝰ esmetuendo. Nec timendo quidē preſertim innocētem homohominē debet occidere: ſed tamen id zelando facere multomagis malū eſt qͣꝫ timendo. Et ideo nō ait verax magiſter/qui me tradidit tibi ipſe habet peccatū tanqͣꝫ ille non haberet: ſed ait maius habet peccatū vt etiam ſe habere intelligeret. Neqꝫ enī propterea illud nullū eſt: quia hoc maius eſt.¶ Exinde querebat pilatus dimittere eū. Quid eſt hoc qd̓dictū eſt exinde? Quaſi antea nō querebat? Lege ſuperioraet inuenies iam dudū eū querere dimittere ieſum. Exindeitaqꝫ intelligendū eſt ꝓpter hoc: id eſt ex hac cauſa ne haberet peccatū occidendo innocentē ſibi traditū: qͣꝫuis minuspeccans qͣꝫ iudei qui eū illi tradiderant occidendū. Exindeergo: id eſt ideone hoc peccatū faceret: non nunc primū: ſedab initio querebat eū dimittere. ¶ Iudei autē clamabant di-centes. Si hūc dimittis: nō es amicus ceſaris. Om̄is enimqui ſe regē facit: cōtradicit ceſari. Maiorem timorē ſe ingerere putauerūt pilato terrendo de ceſare vt occideret chriſtum: qͣꝫ ſuperius vbi dixerunt. Nos legem habemus et ẜmlegē debet mori: quia filiū dei ſe fecit. Eorū legē quippe ille nō timuit vt occideret: ſed magis filiū dei timuit ne occideret. Nūc vero nō ſic potuit cōtemnere ceſarē auctorē poteſtatis ſue: quēadmodū legem gētis aliene. Adhuc tameneuāgeliſta ſequit̉ et dicit. ¶Pilatus autē cum audiſſet hosſermones: adduxit foras ieſum: et ſedit ꝓ tribunali in locoqui dicit̉ licoſtratos hebraice autē gabatha. Erat autē paraſceue paſce hora qͣſi ſexta. Qua hora ſit dn̄s crucifixus.xv ꝓpter euangeliſte alteriꝰ teſtimoniū qui dixit. Erat autemhora tertia et crucifixerunt eū: quoniaꝫ magna diſceptatioc. ſolet oboriri: cū ad ipſum locū vbi crucifixus narrat̉ ventuꝫfuerit: vt potuerimꝰ ſi dn̄s voluerit diſſeremꝰ. Cū ergo protribunali ſediſſet pilatus Edicit iudeis. Ecce rex veſter. Illi autē clamabant. Tolle tolle: cruci fige eū. Dixit eis pilatꝰRegem veſtrū crucifigā? Adhuc terrorē quē de ceſare ingeſſerāt ſuperare conat̉: de ignominia eorū volens eos frangere dicendo. Regem veſtrū crucifigā: quos de ignominiachriſti mitigare nō potuit: ſed timore mox vincit̉. ¶ Reſponderūt pontifices. Non habemus regē: niſi ceſarem. Tūc ergo tradidit eis illū vt crucifigeretur. Apertiſſime quippecōtra ceſarem venire videret̉: ſi regem ſe non habere niſi ceſarem ꝓfitentibus/ alium regem vellet intelligere dimittendum impunitū: quē propter hos auſus ei tradiderant occidendū. Tradidit ergo eis illū vt crucifigeret̉. Sed nunqͥdaliud et ante cupiebat quādo dicebat: accipite eū vos: ⁊ crucifigite. Uel etiā ſuperius accipite eū vos et ẜm legem veſtram iudicate eū? Cur autē illi tantopere noluerūt dicētesNobis nō licet interficere quēqͣꝫ: et om̄i modo inſtantes vtnō ab eis ſed a preſide occideret̉. Et ideo eū occidēdum ac-

abifum. xix. Fo. ccxxxjcipere recuſantes: ſi nūc eum accipiūt occidendū: Aut ſi hͦnon fit: cur dictū eſt: tunc ergo tradidit eis illū vt crucifigeretur? An aliquid intereſt? Plane intereſt. Non eſt enim dictum: tūc ergo tradidit eis illū vt crucifigerēt eū: ſed vt crucifigeretur .i. vt iudicio ac poteſtate preſidis crucifigeret̉.Sed ideo illis traditū dixit euangeliſta: vt eos crimine implicatos a quo alieni eſſe conabātur oſtenderet. Non enī faceret hoc pilatus: niſi vt id quod eos cupere cernebat impleret. Qd̓ autem ſequit̉. ¶ Suſceperūt autē ieſum ⁊ eduxerūt sͣ.poteſt ad milites iam referri: aparitores preſidis. Nampoſtea euidētius dicit̉: milites ergo cū crucifixiſſent eum:qͣꝫuis euangeliſta etiā ſi totum iudeis tribuit/ merito facit.Ipſi enim ſuſceperunt qd̓ auidiſſime flagitauerūt: et ipſi fecerunt quicquid vt fieret extorſerūt. Sed hec ſequentia alioſermone iam tractanda ſunt.Tractatus. cxvij.¶ Suſceperūt autē ieſū: et eduxerūt eū. Et baiulans ſibi crucē: exiuit in eum qui dicit̉ caluarie locus: hebraice golgotha: vbi eū crucifixerūt: et cūeo alios duos hinc et hinc: mediū autem ieſum.Scripſit autem et titulū pilatus/ et poſuit ſupercrucē. Erat autē ſcriptū Ieſus nazarenus rex iudeorū. Hunc ergo titulū multi legerūt iudeorū:quia ꝓpe ciuitatē erat locus vbi crucifixus eſtieſus. Et erat ſcriptū hebraice/ grece/ et latine. Dicebant ergo pilato pontifices iudeoꝝ. Noli ſcribere rex iudeorum: ſed quia ipſe dixit rex ſum iudeorum. Reſpōdit pilatus: quod ſcripſi ſcripſi.UUdicante atqꝫ damnante pilato pro tribunali doOminū ieſum chriſtū hora quaſi ſexta ſuſceperuntet eduxerūt P: et baiulans ſibi crucē exijt in euꝫ 1. Ꝙꝝqui dicit̉ caluarie locū: hebraice autem golgotha aīvbi crucifixerūt eū. Quid eſt ergo qd̓ marcus euangeliſta Pdicit. Erat autē hora tertia et crucifixerūt eū: niſi quia hora Htertia crucifixus eſt dn̄s linguis iudeoꝝ: hora ſexta manibꝰmilitum: vt intelligamꝰ horam quintā iam fuiſſe trāſactamet aliquid de ſexta ceptum quādo ſedit ꝓtribunali pilatus:que dicta eſt a iohanne hora quaſi ſexta. Et cū duceretur vtin ligno cū duobꝰ latronibus cōfigeretur: et iuxta eius crucemgererētur que geſta narrant̉ / hora ſexta integra cōpleretur: ex qua hora vſqꝫ ad nonam ſole obſcurato/ tenebras factas trium euangeliſtarū. matthei / marci/ et luce cōteſtatur Aauctoritas. Sed qm̄ iudei facinꝰ interfecti chriſtia ſe inrho xxmanos: id eſt in pilatū et eius milites trāſferre conati ſunt: Uꝓpterea marcus ſuppreſſa ea hora qua chriſtꝰ a militibꝰ cru Lcifixus eſt que agi ſexta iam ceperat: tertiā potius horā eſſerecordatus expreſſit: qua hora intelligūtur apud pilatū clamare potuiſſe: cruci fige crucifige: vt nō illi tantū reperiāturcrucifixiſſe ieſum: id eſt milites qui eum ligno ſexta hora ſuſpenderunt: verū etiam iudei qui vt crucifigeret̉ hora tertiaclamauerūt. Eſt et alia huius ſolutio queſtionis: vt non hic sͣ.accipiat̉ hora ſexta diei: qꝛ nec iohannes ait. Erat aūt hora exdiei quaſi ſexta: ſed ait / erat autē paraſceue paſce hora quaſi ſexta. Paraſceue autē latine preparatio eſt. Sed iſto verbogreco libētius vtuntur iudei in huiuſmodi obſeruationibus: etiā qui magis latine qͣꝫ grece loquūtur. Erat autē preparatio paſce. Paſca vero noſtrū ſicut dicit apoſtolꝰ: īmo­ j. 1latus eſt chriſtus. Cuiꝰ paſce preparationē ſi ab hora noctisnona cōputemus. tūc enim vidētur principes ſacerdotū pronūciaſſe immolationē dn̄i dicentes. Reus eſt mortis/ cumadhuc in domo pontificis audiret̉ vnde cōgruēter accipit̉inde cepiſſe preparationē veri paſce cuius vmbra erat paſca iudeorū: id eſt immolationis chriſti ex quo a ſacerdotibus ꝓnūciatus eſt immolādus: ꝓfecto ab ea noctis hora q̄tunc nona fuiſſe conijcitur vſqꝫ ad horā diei tertiam qua crucifixum eſſe chriſtū/ marcus euāgeliſta teſtat̓: ſex hore ſunt:tres nocturne: et tres diurne. Unde in hac paraſceue paſceid eſt p̄paratione īmolationis xp̄i q̄ ab hora noctis nona ceperat/ qͣſi ſexta agebat̉ hora .i. peracta qͥnta iā ſexta currereceperat qn̄ pilatꝰ tribunal aſcēdit. Adhuc enī erat ip̄a p̄paratio q̄ ab hora noctꝭ nona ceperat donec fieret q̄ preparabat̉

Eſaie. liij.

Rom̄. xiij

ſupra. a.

sͣ. tract. cxvij. a.

Marci. r.

C

sͣ. xix. d

sͣ. tracta.cxvj. c.

Mattheixxvij.Mar. xv.Lu. xxiij

Alia lit.aūt ieſum.Akeum.Mar. xv.

j. Cor. v.

A