TAfratꝰ. cxv.Capitulū. xviij. F

Tractatꝰ. cxv.I gcet interficere quēqͣꝫ: quia interfici aliud eſt: aliud crucifigi.nō video quomodo id poſſit conſequenter intelligi: cum hocad pilati verba reſponderint quibꝰ eis dixerat. Accipite eūvos: et ẜm legem veſtram iudicate eum. Nūquid ergo eumnon poterant accipere: ⁊ ipſi eum crucifigere. Si per tale genus ſupplicij interfectionē cuiuſqͣꝫ vitare cupiebant? Quisautem non videat qͣꝫ ſit abſurdum eis licere quēqͣꝫ crucifigere: quibus non licet quēqͣꝫ interficere? Quid qd̓ ipſe dominꝰeandem mortem ſuam: id eſt mortem crucis: etiam interfe.x. ctionem vocat? ſicut legimꝰ apud marcū vbi ait. Ec̄ce aſcendimus hieroſolimam: ⁊ filius hominis tradetur principibꝰſacerdotum et ſcribis et damnabunt eū morte: ettradēt eumgentibus et illudent ei: et conſpuent eum: et flagellabunt eū:et interficient eum: ⁊ tertia die reſurget. Nimirum ergo iſtadicendo ſignificauit dominꝰ qua eſſet morte moriturus: nōqd̓ hic mortem crucis vellet intelligi: ſed qd̓ eum iudei fuiſſent gentibus tradituri: hoc eſt romanis. Nam pilatus romanus erat: eumqꝫ in iudeamromani preſidem miſerant.Ut ergo iſte ſermo ieſu impleretur: id eſt vt eum ſibi traditum gentes interficerent: qd̓ ieſus futurum eſſe predixerat:ideopilatus qui iudex romanus erat: cum vellet eum reddere iudeis vt ẜm legem ſuam iudicarent eum: noluerunt eūaccipere dicētes. Nobis nō licet interficere quēqͣꝫ. Ac ſi impletus eſt ſermo ieſu quem de ſua morte predixit vt eum a iudeis traditum interficerent gentes: minore ſcelere qͣꝫ iudeiqui ſe iſto modo ab eius interfectione velut alienos facerevoluerunt: non vt eorum innocentia ſed vt dementia monſtraretur.Tractatus. cxv.¶ Introiuit ergo iterum in pretorium pilatꝰ etvocauit ieſum / et dixit ei. Tu es rex iudeorum:Reſpōdit ieſus: a temetipſo hoc dicis an alij tibi dixerūt de me? Reſpondit pilatus: nunquidego iudeus ſum: gens tua et pontifices tradiderunt te mihi. Quid feciſti? Reſpondit ieſus. Regnum meū non eſt de hoc mūdo. Si ex hoc mūdo eſſet regnum meū miniſtri mei vtiqꝫ decertarent vt nō traderer iudeis: nunc autē regnū meūnon eſt hinc. Dixit itaqꝫ pilatus. Ergo rex estu? Reſpondit ieſus: tu dicis: quia rex ſum ego.Ego in hoc natus ſum et ad hoc veni in mundū:vt teſtimoniū perhibeam veritati. Om̄is qui eſtex veritate audit vocem meaꝫ. Dicit ei pilatus:quid eſt veritas? Et cum hoc dixiſſet iteꝝ exiuitad iudeos: et dicit eis. Ego nullā inuenio in eocauſam: eſt autem cōſuetudo vobis vt vnum dimittam vobis in paſca: vultis ergo dimittā vobis regem iudeorū. Clamauerūt rurſum om̄esdicentes. Non hunc: ſed barrabam. Erat auteꝫbarrabas latro.M Uid pilatus dixerit chriſto: quid vepilato ille reM eſponderit: iſto ſermone cōſiderandū atqꝫ tractanIdum eſt. Cum enim dictum eſſet iudeis. AccipiUItē eum vos et ẜm legem veſtram iudicate eum:atqꝫ cum illi reſpondiſſent. Nobis non licet occidere quēqͣꝫ¶ Introiuit ergo iterum inpretorium pilatus: et vocauit ieſum: et dixit ei. Tu es rex iudeorum? Et reſpondit ieſus. Atemetipſo hoc dicis: an alij tibi dixerunt de me? Sciebatvtiqꝫ dominus: et quod ipſe interrogauit: et quid illi reſponſurus fuit. Sed tamen dici voluit: non vt ipſe neſciret: ſed vtſcriberetur quod nos voluit vt ſciremus. ¶ Reſpondit ei pilatus. Nūquid ego iudeus ſum. Gens tua et pontifices tradiderunt te mihi. Quid feciſti? Reſpondit ieſus. Regnummeū non eſt de hoc mundo. Si ex hoc mundo eſſet regnumqꝫ meum: miniſtri mei decertarent vt non traderer iudeis.Nunc autem regnum meum non eſt hinc. oc eſt quod bonus magiſter ſcire nos voluit. Sed prius nobis demōſtranda fuerat vana hominū de regno eius opinio: ſiue gentium

apitulū. xviij. Fo. ccxxxſiue iudeorum: a quibus id pilatus audierat: quaſi propterea morte fuiſſet plectendus quod illicitum affectauerit regnum: vel quoniam ſolent regnaturis inuidere regnantes:et videlicet cauendum erat: ne eius regnum ſiue romanisſiue iudeis eſſet aduerſum. Poterat autem dominus quodait. Regnum meum non eſt de mundo hoc et cetera. ad primam interrogationē preſidis reſpondere: vbi ei dixit. Tues rex iudeorum: ſed eum viciſſim interrogans vtrum hoc aſemetipſo diceret: an audiſſet ab alijs: illo reſpondēte oſtendere voluit hoc ſibi apud illum fuiſſe a iudeis velut crimenobiectum: patefaciens nobis cogitationes hominum quasipſe nouerat quia vane ſunt: eiſqꝫ poſt reſponſionem pilatietiam iudeis et gentibus oportunius aptiuſqꝫ reſpondens.Regnum meum non eſt de hoc mundo. Quod ſi interroganti pilato ꝯtinuo reſpondiſſet: non etiam iudeis ſed ſolis gentibus hoc de ſe opinantibus reſpondiſſe videretur. Nūc ergo quoniam reſpondit pilatus. Nunquid ego iudeus ſum:Gens tua et pontifices tradiderunt te mihi: abſtulit a ſe ſuſpitionem qua poſſit putari a ſemetipſo dixiſſe: ꝙ ieſum regem dixerat eſſe iudeorū: id ſe a iudeis audiſſe demonſtrāsDeinde dicendo quid feciſti: ſatis oſtendit illud ei pro crimine obiectum. Tanqͣꝫ diceret. Si regem te negas quid feciſti vt tradereris mihi? Quaſi mirū non eſſet ſi puniendusiudici traderetur: qui ſe diceret regem. Si autem hoc nō diceret: querendum ab illo eſſet: quid aliud forte feciſſet vndetradi iudici dignus eſſet? ¶ Audite ergo iudei ⁊ gentes. Audi circunciſio: audi preputiū: audite omnia regna terrena.Non impedio dominationē veſtram in hoc mundo: regnuꝫ Tmeum non eſt de hoc mundo. Nolite metuere metu vaniſſimo quo herodes ille maior cum chriſtus natus nunciareturexpauit: et tot infantes vt ad eum mors perueniret occidit:timendo magis qͣꝫ iraſcēdo crudelior. Regnū (inquit) meūnon eſt de hoc mundo. Quid vultis amplius? Uenite ad regnum quod non eſt de hoc mundo: venite credendo: ⁊ noliteſeuire metuendo. Dicit quidem in prophetia de deo patre.Ego autem conſtitutus ſumrex ab eo: ſuper ſyon montem Fſanctum eius. Sed ſyon illa: et mons ille: nō eſt de hoc mundo. Quod eſt enim eius regnum niſi credentes in eum: quibus dicit. De mundo non eſtis: ſicut et ego non ſum de mun­ sͣ.do? qͣꝫuis eos eſſe velit in mūdo: propter quod de illis dixitad patrem. Non rogo vt tollas eos de mundo: ſed vt ſerues sͣ.eos a malo. Unde et hic non ait. Regnum meum non eſt inhoc mundo: ſed non eſt de hoc mūdo. Et cum hoc probaretdicens. Si ex hoc mūdo eſſet regnum meum: miniſtri vtiqꝫmei decertarent vt non traderer iudeis: non ait. Nunc autēregnum meum non eſt hic: ſed non eſt hinc. Hic eſt enim regnum eius vſqꝫ in finem ſeculi: habens inter ſe cōmixta zizania vſqꝫ ad meſſem. Meſſis enim finis eſt ſeculi: quādo meſ­ Aſores venient: id eſt angeli: ⁊ colligent de regno eius omniaſcandala: quod vtiqꝫ non fieret ſi regnum eius non eſſet hic.Sed tamen non eſt hinc: quiaperegrinat̉ in mundo. Regnoſuo quippe dicit. De mundo non eſtis: ſed ego vos elegi demundo. Erant ergo de mundo: quādo regnum eius nō erātſed ad mundi principē pertinebant. De mūdo eſt ergo quicꝰ sͣ. jquid hominū a veroquidem deo creatum: ſed ex adam viciata atqꝫ damnata ſtirpe generatum eſt. Factum eſt autemregnū: non iam de mundo/ quicquid inde in chriſto regeneratum eſt. Sic enim nos deus eruit de poteſtate tenebrarū: Lōet tranſtulit in regnū filij claritatis ſue. De quo regno dicit.Regnum meū non eſt de hoc mundo: vel regnum meum nōeſt hinc. ¶Dixititaqꝫ ei pilatus. Ergo rex es tu? Reſponditieſus. Tu dicis: quia rex ſum ego. Non qꝛ regem ſe timuitcōfiteri: ſed tu dicis: ita libratum eſt vt neqꝫ ſe regem neget.Rex eſt enim cuius regnū non eſt de hoc mūdo: neqꝫ regemtalem ſe eſſe fatetur: cuius regnum putetur eſſe de hoc mundo. Talem qͥppe ille ſentiebat qui dixerat. Ergo rex es tuꝫcui reſponſum eſt: tu dicis quia rex ſumego. Dictum eſt enītu dicis: ac ſi dictum eſſet: carnalis carnaliter dicis. ¶ De inde ait. ¶Ego in hoc natus ſum et ad hoc veni in mundum:vt teſtimonium perhibeam veritati. Non eſt producendahuiꝰ ꝓnominis ſyllaba qd̓ ait in hoc natꝰ ſum: tanqͣꝫ dixeritin hac re natꝰ ſum: ſed corripiēda tanqͣꝫ dixerit ad hāc rē natus ſum: vel ad hoc natus ſum: ſicut ait: ad hoc veni in mundū. In greco nanqꝫ euāgelio nihil eſt huiꝰ locutionis ambi-

Marci. x.

Al̓. vtiqꝫ

A

sͣ. xv. c.

sͣ. xvij. d.

C ol̓. j.

sͣ. viij. c.

Mat. xiij.

Mat. ij.

Pſal. ij.

B

C