Expoſitio diui Auguſtini In euangeliū ſcd̓m Iohāt

veraciter manſuete iuſteqꝫ reſpondit: et non ſolū alterā maxillam iterū percuſſuro: ſed totū corpus figendum preparauit in ligno. Et hinc potius demonſtrauit: quod demoſtrandum fuit: ſua ſcꝫ magna illa precepta patientie: non oſtentatione corporis ſed cordis preparatione facienda. Fieri enīpoteſt vt alteram maxillam viſibiliter prebeat homo: et iratus. Quāto ergo melius et reſpōdet vera placatus: ⁊ ad perferenda grauiora/ tranquillo animo ſit paratus? Beatꝰ eſtenim qui in omnibus que iniuſta pro iuſtitia patitur: poteſtveraciter dicere. Paratū cor meum deus paratū cor meuꝫHinc fit quippe qd̓ ſequitur. Cantabo et pſalmū dicam domino. Qd̓ paulus ⁊ barnabas: etiam in vinculis duriſſimisfacere potuerunt. Sed ad narrationis euangelice ſequētiaredeamus. ¶ Et miſit eum annas ligatum ad caypham ponvj tificem. Ad illū enī ſicut mattheus dicit ab initio ducebat̉:quoniā ipſe erat illius anni princeps ſacerdotum. Alternosquippe intelligendi ſunt agere ſolere annos ambo pōtificesid eſt principes ſacerdotū qui erant illo tēpore annas et carphas. Quos et lucas euangeliſta commemorat: narrās quotempore ceperit dn̄s a precurſore iohanne predicare regnūcelorū et cōgregare diſcipulos. Sic enī dicit. Sub principibus ſacerdotū anna et caypha: factuꝫ eſt verbum dn̄i ſuperiohannem zacharie filium in deſerto / ⁊ cetera. Proinde iſtiambo pontifices viciſſim ſuos annos agebant. Et erat tuncvj annus cayphe quādo paſſus eſt chriſtꝰ. Ideo ẜm mattheūcum cōprehēſus eſſet ad eū ductus eſt: ſed prius ad annamẜm iohannē venerūt cum illo: nō quia collega ſed quia ſocereius erat. Et credendū eſt ẜm voluntatem cayphe id eſſe factum: vel etiā domus eorum ita fuiſſe poſitas vt nō deberetannas a tranſeūtibus preteriti. Sed cū dixiſſet euangeliſtaqd̓ eum ligatū miſerit annas ad caypham: reuerſus eſt ad locum narrationis vbi reliquerat petrum: vt explicaret quodin domo anne de trina eius negatione contigerat. Erat auteminquit ſimon petrus ſtans et calefaciens ſe.Hoc recapitulat quod ante iam dixerat. Deinde que ſecuta ſunt iungit. Dixerunt ergo ei. Nunquid et tu ex diſcipulis eius es:Negauit ille et dixit. Nō ſum. Iam ſemel negauerat ad ancille vocem ⁊ ecceiterum eodem timore perterritus negauit. Deinde vt tertia negatio ꝑficeretur ⁊ verbū domini predicentis impleret̉. DDicit ei vnus ex ſeruis pontificis cognatus eius cuius abſcidit petrus auriculam. Nonne egote vidi inhorto cū illo? Iteruꝫ ergo negauit petrus: ⁊ ſtatim gallus cantauit. Ecce medici completa eſt predictio: egroti cōuicta preſumptio. Non enim factum eſt quod iſte dixerat:animam meam pro te ponam. ſed factum eſt quod ille predixerat ter me negabis. Sed trina petri negatione completaiam et iſte ſermo compleatur: vt deinceps que de dn̄o apudpontium pilatum preſidem geſta ſunt/ ab alio conſideremꝰexordio.Tractatus. cxiiij.¶ Adducunt ergo ieſum ad caypham in pretorium. Erat autem mane et ipſi non introierūt inpretorium vt non contam inarētur ſed manducarent paſca. Exiuit ergo pilatus ad eos foras ⁊ dixit. Quāaccuſationem affertis aduerſus hominem hunc? Reſponderunt et dixerunt ei. Si nōeſſet hic malefactor non tibi tradidiſſemus eumDicit ergo eis pilatus. Accipite eum vos et ẜmlegem veſtram iudicate eum. Dixerunt ergo iudei. Nobis non licet interficere quēqͣꝫ vt ſermoieſu impleretur quem dixit: ſignificās qua morte eſſet moriturus.XUe cuꝫ domino vel de domino noſtro ieſu chriſtoRapud pontium pilatum preſidem geſta ſunt. quanAtum iohannes euangeliſta indicat / deiude videamus: Redit enim ad locum narrationis ſue vbi eāreliquerat vt explicaret petri negationem. Iam quippe dixerat / et miſit eum annas ligatum ad caypham pontificem

In euangeliū ſcd̓m Iohāatqꝫ inde regreſſus euangeliſta vbi dimiſerat petrum calefacientem ſe ad ignem in atrio: poſtqͣꝫ totam eius negationemque terfacta eſt terminauit: iterum ꝑcurrit ad ordinē hyſtorie. ¶Adducunt ergo ieſum inquit a caypha in pretoriū. Adcaypham quippe ab anna collega et ſocero eius dixerat miſum. Sed ſi ad caypham. cur in pretoriuꝫ? Quod nihil aliudvult intelligi: qͣꝫ vbi preſes pilatus habitabat. Aut igitur aliqua vrgente cauſa de domo anne quo ad audiēdū ieſum ambo conuenerant: cayphas perrexerat ad pretoriuꝫ preſidiset ſocero ſuo ieſum reliquerat audiendum: aut in domo cayphe pretoriuꝫ pilatus acceperat: ⁊ tanta domus erat: vt ſeorſum habitantē dominuꝫ ſuum: ſeorſum iudicē ferret. ¶ Eratautē mane. et ipſi) id eſt. qui ducebant ieſum ſnon introierūtin pretorium) hoc eſt in eam partem domus quaꝫ pilatus tenebat. ſi ipſa erat domus cayphe Cur autem non introierūtin pretorium/ exponens cauſam: (vt non contaminarent̉ inquit ſed vt manducarent paſca. Dies agi ceperant azymorum: quibus diebus cōtaminatio illis erat in alienigene habitaculū introire. O impia et ſtulta cecitas: Habitaculo videlicet contaminarentur alieno: ⁊ nō contaminarentur ſcelere proprio? Alienigene iudicis pretorio contaminari timebant. et fratris innocentis ſanguinē fundere nō timebant: vthoc ſolum interim dicam vbi ſeua malorum cōſcientia tenebantur. Nam ꝙ etiā dn̄s erat qui eorum impietate ducebatur ad mortem / ⁊ vite dator occidebatur. nō eorū cōſcientieſed ignorātie deputetur. ¶ Exiuit ergo pilatus ad eos foraset dixit. Quā accuſationē affertis aduerſus homineꝫ hunc:Reſponderūt et dixerunt ei. Si non eſſet hic malefactor: nōtibi tradidiſſemus eum. Interrogentur atqꝫ reſpondeāt abimmundis ſpiritibus liberati/ ſanati languidi/ leproſi mundati / ſurdi audientes/ muti loquentes/ ceci videntes / mortui reſurgentes. ⁊ quod oīa ſuperat/ ſtulti ſapientes: vtrū ſitmalefactor ieſus. Sed iſta dicebāt de quibus per ꝓphetamiam ipſe predixerat. Retribuebant mihi mala pro bonis.¶ Dixit ergo eis pilatus. Accipite eū vos: et ẜm legē veſtramiudicate eū. Dixerūt ergo ei iudei. Nobis nō licet interfice Lre quemqͣꝫ. Quid eſt quod loquit̉ inſana credulitas. An nō j. jinterficiebant quem interficiēdum offerebāt. An forte cruxnon interficit? Sic deſipiunt qui non ſectantur: ſed inſectantur ſapientiam? Quid eſt autem. Nobis non licet interficere quemqͣꝫ? Si malefactor eſt: cur nō licet? Nōne lex eis precepit: ne malefactoribus preſertim qualem iſtum putabanta ſuo deo ſeductoribus parcant? Sed intelligendum eſt eosdixiſſe non ſibi licere interficere quemqͣꝫ: ꝓpter feſti diei ſanctitatem quem celebrare iam ceperant: propter quem de ingreſſu pretorij etiam contaminari metuebant. Ita ne obduruiſtis falſi iſraelite? Ita ne omnem ſenſum nimia maliciaperdidiſtis: vt ideo vos a ſanguine innocentis impollutoseſſe credatis: quia eum fundendum alteri tradidiſtis? Nūquid ⁊ pilatus illum qui poteſtati eius a vobis ingeritur occidendus: ſuis eſt manibus occiſurus? Si nō eum voluiſtisoccidi: ſi non inſidiati eſtis: ſi non vobis tradendum pecunia comparaſtis: ſi non comprehendiſtis vinxiſtis/ adduxiſtis odiſtis: ſi non occidendum manibus obtuliſtis: vocibus popoſciſtis: non eum a vobis interfectum eſſe iactate.Si autem illis omnibus veſtris precedentibus factis etiā. jͣcruci fige crucifige clamaſtis: audite quid contra vos ꝓpheta clamat. Filij hominū dentes eorum arma et ſagitte: ⁊ lin­ Pgua eorum machera acuta. Ecce quibus armis: quibus ſagittis: qua machera iuſtum interfeciſtis: quando vobis interficere quēqͣꝫ non licere dixiſtis. Hinc eſt qd̓ ad cōprehendendum ieſum cum ſacerdotum nō veniſſent principes ſedmiſiſſent: lucas tamen euāgeliſta in eodem narrationis ſueloco ait. Dixit autē ad eos qui venerāt ad ſe principes ſacer Idotum et magiſtratus templi ⁊ ſeniores. Quaſi ad latronemexiſtis: et cetera. Sicut ergo principes ſacerdotum non perſeipſos ſed per eos quos miſerant ad comprehēdendum ieſum: quid aliud qͣꝫ ipſi in ſue iuſſionis poteſtate venerunt:ſic om̄es qui crucifigendum ieſum impijs vocibus clamauerunt: non quidem per ſeipſos eum: ſed tamen ipſi per illūqui eorum clamore ad hoc nephas impulſus eſt occideruntQd̓ vero iohānes euāgeliſta ſubiūgit(vt ẜmo ieſu īpleret̉quē dixit: ſignificās qͣ morte eſſet moriturꝰ) ſi mortē crucishic velimꝰ accipere: tanqͣꝫ ideo dixerīt iudei. Nobis nō li-

sͣ. xiij.

Luce. iij.

Mat. xxvjvbi. sͣ. a

Psͣ. lvj.

DMat. xxvj.

A

Ixix h

L3. lvj.

Lu. xxij

Psͣ. lvj.

De pe. diſ.j. ꝑiculoſe

C