Expoſitio diuī Auguſtini In euāgeliū ſcd̓m Iohan

que fecit. Cum igitur eorū que fecit nihil oderit: quis digneeloqui poſſit quantū diligat mēbra vnigeniti ſui et qͣꝫto amplius ipſum vnigenituꝫ in quo condita ſunt omnia viſibiliaet inuiſibilia: que inſuis generibꝰ ordinata ordinatiſſime diligit? Membra quippe vnigeniti: ad angelorum ſanctorumequalitateꝫ gratie ſue largitate perducit: vnigenitus autemcum ſit dominus omniū: proculdubio eſt dominꝰ angelorū.Natura qua deus eſt nō angelis ſed et patri potius equalis.Gratia vero qua homo eſt: quodāmodo non excedit excellētiam cuiuſlibet angeli: cū ſit vna ꝑſona carnis ⁊ verbi? Ꝙqͣꝫnon deſint qui etiā nos angelis preferant: quia pro nobis inquiunt non pro angelis mortuus eſt chriſtus: id qd̓ eſt aliudqͣꝫ de impietate velle gloriari? Etenī chriſtus ſicut ait apl̓s:iuxta tempus pro impijs mortuus eſt. Hic ergo non meritūnoſtrum: ſed dei miſericordia cōmēdatur. Nam quale eſt iōſe velle laudari: quia vitio ſuo tam deteſtabiliter egrotauit:vt non poſſit aliter qͣꝫ medici morte ſanari? Nō eſt hec noſtrorum gloria meritorum: ſed medicina morborum. An ideonos preferimus angelis: quia cū ⁊ angeli peccauerint: nihileis tale vt ſanarentur impēſum eſt: quaſi aliquid eis vel parum fuerit impēſum et nobis amplius? Quod ſi et hoc factūeſſet: adhuc queri poſſet: vtrum ideo fuiſſet factum qd̓ ſteteramus excellentius: an qd̓ deſperatius iacebamus? Cū vero nouerimus bonorum omniū creatorem reparandis angelis malis nihil gratie cōtuliſſe / cur non potius intelligimusꝙ tanto damnabilior eorum iudicata ſit culpa/ qͣꝫto eratnatura ſublimior? Tanto eniꝫ minus qͣꝫ nos peccare debuerūt:quāto meliores nobis fuerunt. Nunc autē in offendēdo creatore/ tanto execrabilius beneficio eius ingrati extiterunt:quāto beneficētius ſunt creati. Nec eis ſatis fuit deſertoreseſſe illius: niſi et noſtri fierent deceptores. Hoc itaqꝫ nobismagnum bonum conferet qui dilexit nos ſicut dilexit chriſtum: vt propter ipſum cuius membra nos eſſe voluit: equales angelis ſanctis ſimus: quibus et natura inferiores cōditi ſumus: et peccato īdigniores facti: qui eorum fieri qualeſcunqꝫ ſocij deberemus.Tractatus. cxj.¶ Pater quos dediſti mihi: volo vt vbi ſuꝫ egoet illi ſint mecū: vt videāt claritatē meam quā dediſti mihi / qꝛ dilexiſti me ante cōſtitutionem mūdi. Pater iuſte mūdus te non cognouit/ ego aūtte cognoui / et hi cognouerunt qꝛ tu me miſiſti/ etnotum feci eis nomē tuum ⁊ notum faciā / vt dilectio qua dilexiſti me in ipſis ſit et ego in ipſis.AN magnam ſpem dominus ieſus ſuos erigit: qua¶ Vgmaior omnino eſſe nō poſſit. Audite ⁊ eſtote in ſpegaudentes propter qd̓ vita iſta non amāda ſed to¶O. Hleranda ſit: vt eſſe poſſitis in eius tribulatione patientes. Audite inqͣꝫ: et quo ſpes veſtra leuet̉ attendite. Chriſtus ieſus dicit: filius dei vnigenitus qui patri coeternus etequalis eſt dicit: qui ꝓpter nos homo factus eſt ſed ſicut omnis homo mendax non factus eſt dicit via / vita/ veritas dicit: qui mundum vicit de his quibus vicit: dicit. Audite credite: ſperate: deſiderate qd̓ dicit. ¶ Pater (īquit) quos dediſti mihi: volo vt vbi ego ſum et illi ſint mecum. Qui ſunt iſtiquos ait a patre datos ſibi? Nonne illi de quibꝰ alio loco dicit: nemo venit ad me niſi pater qui miſit me traxerit eū? Iāquomodo ea que fieri dicit a patre: faciat⁊ ipſe cum patre: ſiquid in hoc euangelio profecimus nouimus. Ipſi ſunt ergoquos a patre accepit: quos ⁊ ipſe elegit de mundo atqꝫ eligitvt iam non ſint de mundo ſicut nō eſt ⁊ ipſe de mundo: vt ſintamen etiam ipſi mundus credens ⁊ cognoſcens ꝙ chriſtusa deo patre ſit miſſus: vt mundus ex mundo liberaretur: nemundus deo reconciliādus cum mundo inimiciſſimo dānaa. retur. Sic enim ait in huiꝰ orationis exordio: dedit ei poteſtateꝫ omnis carnis: id eſt omnis hominis: vt omne qd̓ dediſti ei det eis vitam eternam: vbi oſtendit poteſtateꝫ ſe quidēomnis hominis accepiſſe vt liberet quos voluerit: dānet qͦsvoluerit: qui viuos et mortuos iudicabit: ſed eos ſibi eſſe datos quibus omnibus det vitā eternam. Sic enimait: vt om-

31ne qd̓ dediſti eidet eis vitam eternam: Proinde non ei datiſunt quibus vitam non dabit eternam: qͣꝫuis et ipſorum poteſtas data ſit cui poteſtas data ē omnis carnis: id eſt oīs hominis. Ita mūdus reconciliatus ex inimicoliberabitur mūdo: cum in illū exerit poteſtatem ſuā vt eum in morteꝫ mittateternam. Hunc aūt facit ſuum: cui vitam donat eternā. Quapropter oībus prorſus ouibus ſuis bonus paſtor: oībus mēbris ſuis magnū caput promiſit hoc premiū / vt vbi ipſe eſt ⁊nos cum illo ſimus. Nec poterit niſi fieri qd̓ omnipotēti patri ſe velle dixit oīpotens filius. Ibi eſt enim et ſpiritus ſanctus pariter eternꝰ pariter deus: ſpiritus vnus duorū ⁊ ſubſtantia volūtatis amborū. Nam illud qd̓ dixiſſe legitur propinquāte paſſione: verū non qd̓ ego volo ſed quod tu vis pa­ Lter: quaſi alia patris alia filij ſit voluntas aut fuerit: ſonꝰ eſt. xjnoſtre infirmitatis qͣꝫuis fidelis quā in ſe caput noſtrū tranſfigurauit: quando etiam peccata noſtra portauit. Unā veroeſſe patris ⁊ filij voluntatē: quorum etiā ſpiritꝰ vnus eſt: quoadiuncto cognoſcimus trinitatē/ et ſi intelligere nondū permittit īfirmitas: credat pietas. Sed quoniā quibus promiſerat: ⁊ qͣꝫ firma ſit ipſa promiſſio: proſermonis breuitate iamdiximꝰ hoc ipſum quantū valemus quid ſit qd̓ dignatur ꝓmittere videamus. Quos dediſti mihi inqͥt: volo vt vbi egoſum ⁊ ipſi ſint mecū. Quantū attinet ad creaturam in qua factus eſt ex ſemine dauid ẜm carnem: nec ipſe adhuc erat vbi Ifuturꝰ erat. Sed eo modo dicere potuit vbi ego ſum: quo intelligeremus ꝙ cito fuerat aſcenſurus in celū: vt iam ibi eſſeſe diceret vbi fuerat mox futurus. Potuit et illo modo quoante iam dixerat loquēs ad nichodemū: nemo aſcendit in celum niſi qui deſcendit de celo: filius hominis qui eſt incelo. sͣNam ⁊ ibi non dixit erit ſed eſt ꝓpter vnitatē perſone: in quaet deus hō eſt: ⁊ homo deꝰ. In celo ergo nos futuros eſſe promiſit. Illa enī forma ſerui leuata eſt quā ſumpſit ex virgine:et ad patris dexterā collata ꝓpter ſpem tāti huius boni. Etapoſtolus ait. Deus aūt qui diues eſt in miſericordia ꝓpter imultā charitatem qua dilexit nos: et cū eſſemus mortui peccatis cōuiuificauit nos in chriſto: cuius gr̄a ſumꝰ ſalui factiet ſimul excitauit ⁊ ſimul ſedere fecit in celeſtibꝰ in chriſto ieſu. Hoc ergo poteſt ītelligi dixiſſe dominū: vt vbi ego ſum etilli ſint mecum. Et ipſe quideꝫ de ſe dixit qd̓ ibi iam eſſet. Denobis autem velle ſe dixit vt eſſemus ibi cū illo/ non quod iāeſſemus oſtendit. Apoſtolus auteꝫ ꝙ dominus velle ſe dixitvt fieret/ tanqͣꝫ factuꝫ fuerit eſt locutus. Non enī ait excitaturus eſt nos ⁊ in celeſtibus ſedere facturus: ſed excitauit et ſedere in celeſtibus fecit: quia nō inaniter ſed fideliter iam deputat factum: qd̓ futuruꝫ eſſe nō dubitat. Quod vero attinetad formā dei in qua equalis eſt patri: ſi ſcd̓m eam velimꝰ intelligere quod dictū eſt: volo vt vbi ego ſum et illi ſint mecū:abſcedat ab animo omnis imaginū corporalium cogitatio:quicquid menti occurrerit/ longum/ latū / craſſum/ qualibetluce corporea coloratum: per quelibet locorū ſpacia vel finita vel infinita diffuſum. Ab his omnibꝰ quantū poteſt aciemſue contēplationis vel intētionis auertat: ⁊ non inquirat̉ eqͣlis patri filius vbi ſit: qm̄ nemo inuenit vbi non ſit. Sed quivult querere/ querat potius vt cū illo ſit: non vbiqꝫ ſicut ille:ſed vbicūqꝫ eſſe potuerit. Qui enī homini penaliter pēdentiIet ſalubriter confitēti ait: hodie mecū eris in paradiſo: ẜm idqd̓ homo erat: anima eiꝰ ipſo die futura fuerat in inferno: caro in ſepulchro. Scd̓m autē id qd̓ deus erat/ vtiqꝫ et inparadiſo erat: et ideo latronis anima a priſtinis facinoribꝰ abſoluta / et illius munere iam beata: qͣꝫuis vbiqꝫ ſicut ille eſſe nōpoterat: tamē etiaꝫ ipſo die cū illo in paradiſo poterat: vndeille qui vbiqꝫ ſemper eſt non receſſerat. Propterea nimirumnon ei ſatis fuit dicere: volo vt vbi egoſum ⁊ illi ſint: ſed addidit mecum. Eſſe cū illo enim magnū bonum eſt. Nam et miſeri eſſe poſſunt vbi eſt ille: quoniā quicunqꝫ vbicūqꝫ fuerinteſt ⁊ ille. Sed beati ſoli ſunt cū illo quia beati eſſe nō poteruntniſi ex illo. An non deo veraciter dictū eſt: ſi aſcendero in ce­ Ilum tu ibi es: ⁊ ſi deſcendero ad infernū ades? Aut vero chri cſtus nō eſt dei ſapientia/ que attingit vbiqꝫ propter ſuā mun­ Ediciam? Sed lux lucet in tenebris: nec eam tenebre compre­ Ihendunt. Ac per hͦ vt de re viſibili qͣꝫuis longe diſſimile qualecunqꝫ ſumamus exemplum: ſicut cecus etiam ſi ibi ſit vbilux eſt/ non eſt tamen ipſe cum luce: ſed abſens eſt a preſenti:ita infidelis atqꝫ impius aut etiam ſi fidelis etpius/ nondū

sͣ. vj. e.

sͣ. xvij. ꝯ

A

Partheiixxvj.

yRom̄. j.

.sͣ. iij.

Ephe. ij.

Pſalm̄.i cxxxviij.Sapiē. vijIoh̓. j.

Lu. xxiij

C