Expoſitio diui Auguſtini In euāgeliū ſcd̓m Iohā -

Expealijs agnoſcendum cum preſens eſſet oſtendit. Hos omittoquoniam reſpōderi poteſt orandum pro talibus mortuis nōfuiſſe: qui cum magnis ſuis meritis hinc abierant: ⁊ receptiquieſcebant. Hoc enim et de antiquis iuſtis ſimiliter reſpondetur. Quis enim eorum a dānatione totius maſſe perditionis que per vnum hominem facta eſt ſaluus eſſe potuiſſet/ niſi in vnum mediatorem dei et hominū in carne venturum reuelante ſpiritu ſancto credidiſſet? Sed nūquid ei pro apoſtolis orandū fuit: et pro tam multis qui in hac vita adhuc erātnec cum illo tunc erant: et ante iam crediderant orandū nonfuit? Quis hoc dixerit: Intelligendum eſt igitur qd̓ nondūin eum ſic crediderant quomodo in ſe credi volebat: quādovj. quidem ⁊ ipſe petrus cui confitenti et dicenti: tu es chriſtusfiliꝰ dei viui: tam magnum teſtimoniū perhibuerat/ magiseum mori nolebat quā mortuum reſurrecturū eſſe credebatvnde mox ab eo appellatꝰ eſt ſathanas. Fideliores itaqꝫ reperiuntur qui defuncti iam fuerant ⁊ reſurrecturum chriſtūreuelante ſpiritunon vtiqꝫ dubitabant/ qͣꝫ illi qui cum credidiſſent ipſum redempturum iſrael viſa eius morte ſpem totāqͣꝫ de illo habuerant perdiderunt. Nihil itaqꝫ melius credimus qͣꝫ poſt eius reſurrectionē impartito ſpiritu ſancto edoctis et cōfirmatis apoſtolis eiſqꝫ in eccleſia primitus doctoribus cōſtitutis/ per eorum verbum ſic alios credidiſſe quēadmodum in chriſtum credi oportebat: id eſt vt fidem reſurrectionis eius tenerent: ac per hoc et illos omnes qui iam ineum credidiſſe videbantur ad eorum numerum pertinuiſſepro quibus orabat dicens. Non prohis auteꝫ rogo tantumſed ⁊ pro his qui credituri ſunt per verbū eorum in me. Sedreſtat nobis ad iſtam queſtionem adhuc ſoluendam beatusiij. apoſtolus paulus: et latro ille crudelis in ſcelere/ fidelis incruce. Paulus qͥppe apoſtolus non ab hominibus neqꝫ perhominem ſed per ieſum chriſtum ſe dicit factum apoſtolum:et de ipſo ſuo euangelio loquēs ait. Neqꝫ enim ego ab homine accepi illud neqꝫ didici: ſed per reuelationem ieſu chriſti.Quomodo igitur erat in eis de quibus dictum eſt: credituriſunt per verbum eorum in me? Latro vero ille tunc credidit:quando in eis doctoribus fides qua fuerat qualiſcunqꝫ defecit. Nec ipſe itaqꝫ per eorum verbum credidit in chriſtū ieſum: et tamē ſic credidit: vt quē viderat crucifixum: confiteretur non ſolum reſurrecturum verū etiam regnaturum dicedo. Memento mei cum veneris in regnum tuum. Proinderelinquitur: vt ſi dominus ieſus hac oratione pro ſuis omnibus quicūqꝫ in hac vita que tentatio eſt ſuperterram: vel tūcerant vel futuri erant: oraſſe credendus eſt: ſic intelligamusqd̓ dictum eſt per verbum eorum vt ipſum verbū eorum/ verbum fidei qd̓ predicauerunt in mundo hoc ſignificatuꝫ eſſecredamus. Dictum autē eſſe verbum eorum quoniā ab ipſiseſt primitꝰ ac precipue predicatum. Iamenim ab ipſis predicabatur interra: quando per reuelationē ieſu chriſti ipſuꝫverbum eorū paulus accepit. Unde et contulit cum eis euāgelium: ne forte in vacuū cucurriſſet aut curreret / et dextrasei dederunt/ quia et in illoqͣꝫuis non per eos illi datū: tamenverbum ſuum qd̓ iam predicabant et in quo fundati fuerantinuenerunt. De quo verbo reſurrectionis chriſti idem dicitv. apoſtolus. Siue ego ſiue illi: ſic predicauimus/ et ſic credidiſtis. Et iterū. Hoc eſt inquit verbum fidei qd̓ predicamꝰ:quia ſi confeſſus fueris in ore tuo quia dominus eſt ieſus: etcredideris in corde tuo quia deꝰ illum ſuſcitauit a mortuis:ſaluus eris. Et in actibus apoſtolorū hoc legitur/ qd̓ in chriſto deus difinierit fidem omnibus/ ſuſcitās eum a mortuis.jHoc verbum fidei qui principaliter ac primitus per apoſtolos qui ei coheſerant predicatum eſt: ideo verbum eorum dictum eſt. Neqꝫ enim propterea nō eſt verbum dei quia dictūeſt verbum eorum/ cum dicat idem apoſtolus theſſalonicenſ. ij. ſes excepiſſe a ſe nō vt verbum hominum: ſed ſicut eſt inquitvere verbum dei. Ideo ergo dei: quia deus id donauit. Eorum verbum vero dictū eſt: quia hoc predicandum illis deprimitus ac precipue cōmendauit. Ac per hoc etiā ille latroin ſua fide verbum eoruꝫ habebat qd̓ eorum propterea dictūerat/ quoniam predicanduꝫ ad eorum officium primitus acprecipue pertinebat. Deniqꝫ cum murmur factuꝫ eſſet de miniſterio menſarum a viduis grecorum anteqͣꝫ paulus credidiſſet inchriſtū: reſponderunt apoſtoli qui domino ante coheſerant. Non eſt bonum nos relinquere verbū dei: et mini-

In euāgeliū ſcd̓m Iohāſtrare menſis. Tunc ordinandos diaconos prouiderunt: neipſi a predicandi verbi auocarentur officio: vnde merito dictum eſt verbum eoruꝫ qd̓ eſt verbum fidei: per quod omnesin chriſtuꝫ vndecunqꝫ id audierint crediderunt / vel audituri etcredituri ſunt. Ergo illa oratione pro omnibus quos redemit: ſiue tūc in carne viuentes ſiue poſtea futuros redem:ptor noſter orauit/ cum rogās pro apoſtolis qui cum illo tūcerant: adiunxit etiam illos qui per eorum verbum in eū fuerant credituri. Quid autem adiūctis illis deinde dicat: aliaeſt diſputatione tractandum.Tractatus. cx.¶ Ut omnes vnū ſint ſicut tu pater in me et egoin te vt et ipſi in nobis vnum ſint: vt credat mundus qꝛ tu me miſiſti. Et ego claritatē quā tu dediſti mihi dedi eis: vt ſint vnum ſicut et nos vnumſumus. Ego in eis et tu in me vt ſint cōſūmati invnum: et cognoſcat mundus quia tu me miſiſtiet dilexiſti eos ſicut et medilexiſti.Um dominus ieſus oraſſet pro diſcipulis ſuis qͦstunc ſecum habebat atqꝫ adiunxiſſet ſuos alios dięcens. Non pro his autem rogo tantum: ſed et proh℟geis qui credituri ſunt per verbum eorum in me: velut quereremꝰ quid vel quare pro illis rogaret/ cōtinuo ſubintulit dicens. Ut omnes vnum ſint: ſicut tu pater in me etego inte: vt et ipſi in nobis vnum ſint. Et ſuperius cum ad trahuc pro ſolis diſcipulis quos ſecū habebat oraret: pater ſancte inquit ſerua eos in nomine tuo quos dediſti mihi vt ſintvnum ſicut et nos. Hoc ergo nunc etiam ⁊ pro nobis rogauitqd̓ tunc pro illis: vt omnes / hoc eſt et nos ⁊ illi vnum ſimus.Ubi diligenter aduertendum eſt non dixiſſe dominū vt omnes vnum ſimus: ſed vt omnes vnū ſint: ſicut tu pater in me:et ego in te: ſubintelligitur vnum ſumus. Quod apertius dicitur poſtea: qꝛ ⁊ prius dixerat de diſcipulis qui cū illo erāt:vt ſint vnum ſicut et nos. Quāobrem ita eſt pater in filio ⁊ filius in patre: vt vnum ſint quia vnius ſubſtātie ſunt. Nos vero eſſe quidem in eis poſſumus/ vnū tamen cum eis eſſe nonpoſſumus: qꝛ vnius ſubſtantie nos et ipſi non ſumus: inqͣꝫtūfiliꝰ cum patre deus eſt. Nam inqͣꝫtum homo eſt: eiuſdē ſubſtantie eſt cuius et nos ſumus. Sed nunc illud potius voluitcōmendare quod alio loco ait: ego et pater vnū ſumus. Ubi Ieandem patris ⁊ ſuam ſignificauit eſſe naturā. Ac per hoc etcum in nobis ſunt pater ⁊ filius vel etiam ſpiritus ſanctꝰ: nōdebemus eos putare nature vnius eſſe nobiſcum. Sic itaqꝫſunt in nobis vel nos in illis: vt illi vnū ſint in natura ſua: nosvnū in noſtra. Sunt quippe ipſi in nobis/ tanqͣꝫ deus intemplo ſuo. Sumus autem nos in illis tanqͣꝫ creatura in creatore ſuo. Deinde cum dixiſſet / vt et ipſi in nobis vnum ſint adiunxit. Ut mūdus credat quia tu me miſiſti. Quid ē hoc:Nunquid nam tūc crediturus eſt mundus quādo in patre etfilio vnum omnes erimus? Nonne iſta eſt pax illa perpetua:et potius fidei merces qͣꝫ fides? Unum enim erimus: non vtcredamus: ſed quia credidimus. Sed et ſi in hac vita ꝓpteripſam cōmunem fidem / omnes qui vnum credimus vnū ſumus iuxta illud apoſtoli / omnes enim vos vnū eſtis in chri­ Eſto ieſu: etiam ſi non credamus: ſed quia credidimus vnū ſumus. Quid eſt ergo omnes vnū ſint vt mūdus credat? Ipſiquippe omnes mundus eſt credens. Neqꝫ enim alij ſunt quivnum erunt: ⁊ alius eſt mundus propterea crediturus qꝛ illivnum erunt: cum proculdubio de his dicat: vt omnes vnumſint: de quibus dixerat / non pro his tantū rogo: ſed ⁊ pro eisqui credituri ſunt per verbum eorum in me/ continuo ſubiungens: vt omnes vnū ſint. Iſti autem omnes quid eſt: niſi midus: non hoſtilis vtiqꝫ ſed fidelis? Nam ecce qui dixerat/ nō s.pro mundo rogo: pro mundo rogat vt credat: quoniā eſt mū tudus de quoſcriptuꝫ eſt. Ne cum mundo dānemur. Pro iſto j.mundo non rogat neqꝫ enī quo ſit predeſtinatus ignorat. Eteſt mundus de quo ſcriptum eſt. Non enim venit filius vt iu Idicet mundū ſed vt ſaluetur mūdus per ipſum. Unde et apoſtolus: deus inquit erat in chriſto: mundū reconcilians ſibi. ijPro iſto mundo rogat dicens: vt mundꝰ credat: quia tu memiſiſti. Per hanc eniꝫ fidem mundus reconciliatur deo cūcredit ī chriſtū qui eſt miſſus a deo. Quomodo ergo intelle-

1. Cor. xvRom̄. x.

Mat. xvj.

Act̉. xiij

Gal̓. ij.

Lu. xxi.i

Gal̓. j.

Act. vj

j. Theſ ii

C

trac. cxvij.

.ij. Cor. v.

ij. Cor. v.

sͣ. tractatu ceiij. Cor. xj.

Ioh̓. iij.

Ioh̓. x.

tu. cvij.j. Cor. xj

Fal̓. iij

E

A