In euāgeliū ſcd̓m IohārExpoſitio diui Auguitini

xpoſitio diui Auguſtin.preterituꝫ: nulla ſententie remanebit obſcuritas: velud ſi dixiſſet. Ego te clarificabo ſuꝑ terram: opus conſummabo qd̓dediſti mihi vt faciā. Et nunc clarifica metupater apud temetipſum. Nempe ita planum eſt: ſicut illud vbi ait: clarifica filium tuū vt filius tuus clarificet te: ⁊ ipſa eſt omnino ſententia: niſi quia ⁊ hic dictus eſt eiuſdē clarificationis modꝰ:ibi autem tacitꝰ: tanqͣꝫ illud iſto exponeretur eis quos poterat permouere: quomodo pater filium: ⁊ maxime quomodopatrem clarificaret ⁊ filius. Dicendo em̄ clarificari a ſe patrēſuper terram: ſe autem a patre apud eundem patrē: modumprofecto vtriuſqꝫ clarificationis oſtendit. Ipſe quippe patrem clarificauit ſuper terraꝫ eū gentibꝰ predicādo: pater vero ipſum apud ſemetipſum ad ſuaꝫ dexteraꝫ collocando. Sꝫideo poſtea de clarificando patre vbi ait/ ego te clarificaui:verbum preteriti temporis ponere maluit: vt monſtraret inpredeſtinatione iam factum: ⁊ pro iā facto habendū qd̓ certiſſime fuerat futurum. id eſt vt a patre apud patrē glorificatus: patrem ſuper terram glorificaret ⁊ filius. Sed hanc predeſtinationem in ſua clarificatiōe manifeſtius aperuit: quaeum clarificauit pater in eo quod adiunxit: ſclaritate quamhabui priuſqͣꝫ mundus eſſet apud te. POrdo verborum eſt:quam habui apud te priuſqͣꝫ mundus eſſet. Ad hoc valet qd̓ait: ⁊ nunc clarifica me: hoc eſt ſicut tūc ita ⁊ nunc. Sicut tūcpredeſtinatione: ita ⁊ nunc perfectione: fac in mundo quodapudte iam fuerat ante mūdum: fac in ſuo tempore quod ante omnia tempora ſtatuiſti. Hoc quidaꝫ ſic intelligendū pu-tarunt: tanqͣꝫ natura humana que ſuſcepta eſt a verbo conuerteretur in verbum: ⁊ homo mutaretur in deum: immo ſi diligentius quod opinati ſunt cogitemus: homo periret in deo.Non em̄ quiſqͣꝫ ex iſta mutatione hominis vel duplicari deiverbum dicturꝰ eſt vel augeri: vt aut duo ſint quod vnū fuitaut amplius ſit quod minus fuit. Porro ſi natura humanain verbum mutata atqꝫ conuerſa verbum dei qͣꝫtum erat ⁊ qd̓erat hoc erit vbi eſt homo ſi non perit? Sed ad hanc opinionem quam veritati prorſus non video cōuenire: nihil nos vꝫget: ſi filio dicēte: ⁊ nūc clarifica me tu pater apud temetip̄mclaritate quam habui priuſqͣꝫ mundus eſſet apud te: intelligamus predeſtinationem claritatꝭ humane que in illo eſt nature: ex mortali immortalis apud patrem future: ⁊ hoc iampredeſtinando factū fuiſſe anteqͣꝫ mundus eſſet: quod in mū.j. do etiaꝫ ſuo tempore fieret. Si em̄ de nobis dixit apoſtolusſicut elegit nos in ipſo ante mundi conſtitutionē: cur abhorrere putatur a vero: ſi tunc pater caput noſtrum glorificauitquando nos in ipſo vt membra eius eſſemus elegit? Sic em̄nos electi quomodo ipſe clarificatus: quia priuſqͣꝫ mundusj. eſſet nec nos eramꝰ nec ip̄e mediator dei ⁊ hominū hō xp̄s ieſus. Sed ille qui per ipſum inqͣꝫtum verbum eiꝰ eſt etiaꝫ quefutura ſunt fecit: ⁊ vocat ea que nō ſunt tanqͣꝫ ſint: profecto ẜꝫid quod mediator dei ⁊ hominū homo eſt ante mundi conſtitutionem pro nobis deus pater glorificauit ip̄m: ſi tunc elej.git etiam nos in ipſo. Quid em̄ dicit apoſtolus? Scimus autem quoniam diligentibꝰ deum omnia cooperant̉ in bonuꝫhis qui ẜm propoſitum vocati ſunt. Quos em̄ preſciuit ⁊ predeſtinauit conformes fieri imaginis filij eius: vt ſit primogenitus in multis fratribus. Quos aūt predeſtinauit: illos ⁊vocauit: niſi forte ipſum predeſtinatuꝫ dicere formidabimꝰqꝛ de nobis tantum vt efficiamur conformes imaginis eiushoc dixiſſe videtur apoſtolꝰ. Quaſi vero quiſqͣꝫ regulam fidei fideliter intuens filiū dei negaturus eſt predeſtinatum:qui eū negare hominē non poteſt? Recte quippe dicitur nōpredeſtinatꝰ ẜm id qd̓ eſt verbuꝫ dei deus apud deū: vt quidem̄ predeſtinaretur: cum iam eſſet quod erat ſine inicio ſinetermino ſempiternus? Illud em̄ predeſtinatū erat quod nō:dum erat: vt ſic ſuo tempore fieret: quēadmodum ante oīa tēpora predeſtinatū erat vt fieret. Quiſquis igitur dei filiū predeſtinatum negat: hunc eūdem filiū hominis negat. Sed ꝓpter contentioſos etiā hinc audiamꝰ apoſtolū in ſuarū exordio litterarū. Nam ⁊ inprima epiſtolarū eius q̄ eſt ad romajnos: ⁊ ipſiꝰ epiſtole principiū eſt vbi legitur. Paulus ſeruꝰieſu chriſti vocatꝰ apoſtolꝰ ſegregatꝰ in euangelium dei qd̓ante promiſerat ꝑ prophetas ſuos in ſcripturis ſanctis de filio ſuo qui factus eſt ei ex ſemine dauid ẜm carnē: qui predeſtinatꝰ eſt filius dei in virtute ẜm ſpm̄ ſanctificationis ex reſurrectiōe mortuorū. Scd̓m hanc ergo predeſtinationē etiā

In euāgeliū ſcd̓m Iohārclarificatus eſt anteqͣꝫ mundꝰ eſſet: vt eſſet claritas eius ex reſurrectione mortuoruꝫ: apud patrem ad cuiꝰ dexteraꝫ ſedetCum ergo videret illius predeſtinate ſue clarificationis veniſſe iaꝫ tempꝰ: vt ⁊ nunc fieret in redditione quod fuerat inpredeſtinatione iam factum: orauit dicens. Et nunc clarifica me tu pater apud temetipſum claritate quā habui priuſqͣꝫmundus eſſet apud te. Tanqͣꝫ diceret. Claritatē quaꝫ habuiapud te. id eſt illam claritatē quā habui apud te in predeſtinatione tua: iam tempꝰ eſt vt apud te habeam etiam viuensin dextera tua. Sed qm̄ nos diutenuit huius diſcuſſio queſtionis: alio que ſequuntur ſermone tractanta ſunt.Tractatus. cvj.¶ Manifeſtaui nomen tuuꝫ hominibus: quosdediſti mihi de mundo. Tui erant ⁊ mihi eos dediſti ⁊ ſermonē tuum ſeruauerunt. Nunc cognouerunt: quia omnia que dediſti mihi abs te ſunt.Quia verba que dediſti mihi dedi eis: ⁊ ipſi acceperunt ⁊ cognouerunt vere qꝛ a te exiui ⁊ crediderunt quia tu me miſiſti.Ehis verbis domini ſicut ipſe donauerit ſermoMmne iſto diſputaturi ſumus que ita ſe habent. MaInifeſtaui nomen tuuꝫ hominibꝰ: quos dediſti miIhi de mundo. Quod ſi de his tantum dicit diſcipulis cum quibus cenauit: ⁊ ad quos anteqͣꝫ orare inciperettam multa locutus eſt: non pertinet hoc ad illam clarificationem: ſiue vt alij interpretati ſunt glorificationem: de quaſuperius loquebatur: que filius clarificat vel glorificat patreꝫQuanta eſt em̄ vel qualis gloria: duodecim vel vndecim potius innotuiſſe mortalibus? Si autem quod ait/ manifeſtaui nomen tuum hominibꝰ quos dediſti mihi de mundo: oīshic intelligi voluit etiā qui in eum fuerant credituri ad eiusmagnā que futura erat ex omnibꝰ gentibus eccleſiamperti­ 1nentibus de qua in pſalmo canitur: in eccleſia magna confitebortibi: eſt plane iſta clarificatioqua filiꝰ clarificat patreꝫcum eius nomen notuꝫ facit omnibꝰ gentibus: ⁊ tam multisgenerationibus hominū. Et tale eſt hoc quod ait: manifeſtaui nomentuuꝫ hominibus quos dediſti mihi de mūdo: quale illud quod paulo ante dixerat: ego te clarificaui ſuper terram: pro tempore futuro ⁊ illic ⁊ hic preteritum ponens: ſicut qui ſciret predeſtinatum eſſe vt id fieret: ⁊ ideo feciſſe ſedicens quod erat ſine vlla dubitatione facturꝰ. Sed de illisqui iam erant diſcipuli eius: non de omnibus qui in illuꝫ fuerant credituri eū dixiſſe quod dixit/ manifeſtaui nomen tuūhominibus quos dediſti mihi de mundo: ea que ſequunturcredibilius eſſe demonſtrant. Cuꝫ em̄ hoc dixiſſet adiunxitTui erant: ⁊ mihi eos dediſti ⁊ ſermonem tuuꝫ ſeruauerūtNūc cognouerūt qꝛ oīa q̄ dediſti mihi abs te ſūt ꝟba qͥ dediſti mihi dedi eis: ⁊ ipſi acceperūt ⁊ cognouerūt ꝟe qꝛ a te exiui ⁊ crediderunt qꝛ tu me miſiſti Quāqͣꝫ ⁊ hec oīa de futurisomnibꝰ fidelibus dici potuerunt ſpecie perfecta cum adhuceſſent futura: ſed vt de his ſolis quos tunc habebat diſcipulis: hec loqui intelligatur: illud magis vrget quod paulopoſtait: cum eſſem cuꝫ eis ego ſeruabā eos in nomine tuo. Quos infdediſti mihi cuſtodiui ⁊ nemo ex his perijt niſi filius perdi­ ctationis: vt ſcriptura adimpleatur: iudam ſignificans qui tradidit eum. Ex iſto quippe duodenario numero apoſtoloruꝫſolus perijt. Deinde ſubiungit. Nunc autem adte venio: vnde manifeſtum eſt eū de corporali ſua dixiſſe preſentia: cumeſſem cū eis ego ſeruabam eos: veluti iaꝫ cū eis ea preſentianon eſſet. Eo modo em̄ ſignificare voluit aſcenſionem ſuammox futurā: de qua dixit. Nunc autem a te venio: iturꝰ vtiqꝫad dexteram patris vnde venturꝰ eſt ad viuos ⁊ mortuos iudicandos: preſentia itidem corporali ẜm fidei regulā ſanāqꝫdoctrinam: Nam preſentia ſpirituali cum eis erat vtiqꝫ venturus poſt aſcenſionem ſuā: ⁊ cuꝫ tota eccleſia ſua in hoc mūdo vſqꝫ in conſummatione ſeculi. Non itaqꝫ recte intelliguntur de quibus dixerit: cum eſſem cū eis ego ſeruabam illos:niſi hi quos in ſe credentes ſeruare iaꝫceperat preſentia corporali. ⁊ quos relicturus fuerat abſentia corporali: vt eos cūpatre ſeruaret preſentia ſpirituali: poſt vero adiungit ⁊ ceteros ſuos: vbi dicit. Non pro his aūt rogo tantū: ſed ⁊ pro hisqui credituri ſūt ꝑ verbū eorū in me. Ubi manifeſtiꝰ oſtēdit

Ro. iiij.

j. Thi. ij.

Epheẜ. j.

Ro. viij.

Ro. viij.

Al̓. fier-

Roma. j.

D

infra tracta. cvij. b

Bsͣ .xxj.

B

A