2ſIn euāgeliū ſcd̓m IohāneExpoſitio diui Auguſrini

Frnoſitio diui Anguitiniinterroget: tanqͣꝫ volens aliquid ſcire qui nouit oīa. Quid ſibi ergo vult ꝙ ei quemſciebant noſſe omnia cum dicere debuiſſe videant̉: nō opus eſt tibi vt quēqͣꝫ interroges: dicēdūpotius putauerunt: non opus eſt tibi vt quis te interroget?Quid quod vtrūqꝫ legimꝰ factuꝫ: ⁊ interrogaſſe ſcilicet dn̄m⁊ interrogatū fuiſſe? Sed hoc cito ſoluit̉: qꝛ hoc nō ei ſꝫ illispotius opus erat quos interrogabat: vel a quibꝰ interrogabatur. Neqꝫ eniꝫ aliquos ille interrogabat vt ab eis aliquiddiſceret: ſed eos potius vt doceret qui interrogabāt eum volentes ab eo aliqͥd diſcere. Illis profecto id opus erat vt ſcirent aliqua ab illo qui nouerat omnia. Nimirū ergo propterea ei opus nō erat vt eum quis interrogaret: qm̄ nos quādointerrogamur ab eis qui volūt aliquid a nobis ſcire: ex ip̄isinterrogationibꝰ eorū cognoſcimꝰ quid velint diſcere. Opꝰeſt ergo nobis ab eis interrogari quos docere aliquid volumus: vt inquiſitiones eorū quibꝰ reſpondendum eſt nouerimus. Illi autē ne id quidem opus erat qui oīa nouerat: necopus habebat quod ab eo quiſqꝫ ſcire vellet per eius cognoſcere interrogationeꝫ: qꝛ priuſqͣꝫ interrogaret̉: interrogaturinouerat voluntatē. Sed ideo ſe patiebat̉ interrogari: vt veleis qui tunc aderant vel qui hec ſiue dicta fuerant audituri:ſiue ſcripta lecturi quales eēt a quibꝰ interrogabatur oſtēderet: eoqꝫ modo noſſemꝰ vel quibꝰ nō circunueniret̉ fraudibus vel quibus apud eū ꝓficeret̉ acceſſibꝰ. Preuidere aūtcogitationes hominū ⁊ ideo nō opus habere vt eum quis interrogaret. magnū deo nō erat: ſed magnū paruulis erat quiei dicebant: in hoc credimus qꝛ a deo exiſti. Multo autē maius erat ad quod intelligendū eos volebat extēdi ⁊ creſcerequod cum illi dixiſſent verūqꝫ dixiſſent/ a deo exiſti: ait illepater mecū eſt: ne ſic a patre filiū cogitarent exijſſe vt putarent etiam receſſiſſe. Deinde ſermonē iſtum magnū prolixūqꝫ concludens: hec inquit locutꝰ ſum vobis: vt in me pacemhabeatis. In mundo preſſuram habebitis: ſꝫ confidite: egovici mundū. Illud initiuꝫ fuerat habitura iſta preſſura: dequo ſuperius vt eos oſtenderet paruulos quibꝰ adhuc nō intelligentibꝰ ⁊ aliud pro alioſentientibꝰ prouerbia quodāmodo eſſent que cū magna ⁊ diuina dixiſſet: ait. Modo creditꝭEcce venit hora ⁊ iam venit: vt diſpergamini vnuſquiſqꝫ inpropria. Ecce initiū preſſure. ſed nō eo modo perſeueratureQuod em̄ adiunxit ⁊ me ſolū relinquatis: non vult eos taleseſſe in conſequenti preſſura: quā poſt eius aſcenſionē in mundo fuerant habituri vt relinquant eum: ſꝫ vt in illo paceꝫ habeant permanentes in eo. Non em̄ quādo cōprehenſus eſt tātūmodo carne ſua eius carnē: verūetiam mēte reliquerunt fidem. Ad hoc pertinet qd̓ ait. Modo creditis. Ecce venit hora vt diſpergamini in ꝓpria: ⁊ meſolum relinquatis. TanqͣꝫSiceret. Tunc ita ꝑturbabimini: vt etiā quod modo creditꝭrelinquatis. Uenerūt em̄ ad tantā deſperationeꝫ ⁊ ſue priſtine fidei (vt ita dixeriꝫ) mortē qͣnta apparuit in illo cleophaiij. qui poſt eius reſurrectionē cum illo ſe loqui neſciens: ⁊ quidei contigerit narrās: Nos inquit ſperabamus quod ipſe fuerat redempturꝰ iſrael. Ecce quomodo eū reliquerant: deſerendo etiam ipſam fidem qua in eum ante crediderant. Inea vero preſſura quam poſt eius glorificationeꝫ accepto ſpūſancto pertulerunt: nō eum reliquerunt: ⁊ qͣꝫuis fugerent deciuitate inciuitatē ab ipſo non refugerunt: ſed vt habentespreſſuram in mundo: in illo pacē tenerent: nō ab ipſo refugerunt: ſed ip̄m refugium potius habuerūt. Dato quippe illisſpirituſancto factū eſt in eis quod nunc dictū eſt eis. Confidite qꝛ ego vici mundū. Confiderūt ⁊ vicerunt. In quo niſiin illo? Non em̄ viciſſet ille mundum ſi mēbra eius vinceret. mundus. Unde ait apoſtolꝰ: Gratias deo qui dat nobis victoriam: cōtinuoqꝫ ſubiecit. Per dominū noſtrum ieſuꝫ xp̄ꝫqui dixerat ſuis. Confidite. ego vici mundum.Tractatus. ciiij.vij ¶ Hec locutꝰ eſt ieſus: ⁊ ſubleuatis oculis in celum dixit. Pater venit hora: clarifica filium tuūvt ⁊ filius tuus clarificet te.Nte iſta que nunc ſumus adiuuante domino traIU ctaturi: dixerat ieſus. Hec locutus ſum vobis: vtin me pacem habeatis. Que nō recentiora paulo:ſuperius ab eo dicta ſed omnia debemus accipere: ſiue quecunqꝫ illis locutꝰ eſt ex quo eos cepit habere diſci

In euāgeliū ſcd̓m Iohāpulos: ſiue certe ex quo poſt cenam exorſus eſt hunc admirabilem prolixūqꝫ ſermonē. Talem quippe cōmemorauit cauſam cur eis ſit locutꝰ: vt ad eum finem rectiſſime referanturvel omnia que locutus eſt eis: vel ea maxime que dixit iamꝓ eis moriturus: tanqͣꝫ verba nouiſſima: poſtea qͣꝫ de conuiuio ſancto ille qui eum fuerat traditurꝰ egreſſus eſt. Hāc ergo cōmendauit cauſam ſermonis ſui vt in illo paceꝫ haberētpropter quod totū agitur: quod chriſtiani ſumus. Hec enimpax finem temporis non habet: ⁊ omnis pie noſtre intentionis actioniſqꝫ finis ipſa erit. Propter hanc ſacramentis eiꝰimbuimur: propter hanc mirabilibꝰ eius operibꝰ et ſermonibus erudimur ꝓpter hanc ſpiritus eius pignus accepimꝰpropter hanc credimꝰ in eum ⁊ ſperamus: ⁊ eius amore quātum donat accendimur. Hac pace in preſſuris omnibꝰ cōſolamur: hac a preſſuris omnibꝰ liberamur: propter hanc oēmtribulationē fortiter ſuſtinemꝰ: vt in hac feliciter ſine vlla tribulatione regnemus. Merito ad eum clauſit verba que paꝝintelligentibꝰ diſcipulis erant prouerbia: intellecturꝭ ea qn̄eis dediſſet promiſſum ſpiritūſanctum: de quo ſuperius ait.Hec locutus ſum vobis: apud vos manens. Paraclitus au 3temſpirituſſanctus quē mittet pater in nomine meo: ille vos etdocebit oīa. ⁊ ſuggeret vobis omnia quecunqꝫ dixero vobis lxHec nimirū futura fuerat illa hora: qua ſe promiſerat nō iaꝫin prouerbijs locuturū: ſed palam de patre annunciaturumEadē quippe illius verba reuelante ſpirituſancto: intelligētibus iam nō erant futura prouerbia. Neqꝫ em̄ loquēte in eoruꝫ cordibꝰ ſpirituſancto: taciturus erat vnigenitus filiꝰ quidixit in ea hora palam ſe illis de patre annunciaturū: qd̓ eisvtiqꝫ iam intelligentibꝰ nō eſſet prouerbiuꝫ. Sed hoc quoqꝫipſum quomodo ſimul loquant̉ in ſuorum ſpiritualiū cordibus ⁊ dei filiꝰ ⁊ ſpirituſſanctus: immo ipſa trinitas que inſeparabiliter operat̉: intelligentibꝰ eſt verbum: nō intelligentibus aūt prouerbium. Cum ergo dixiſſet propter quid oīaſit locutꝰ: vt in illo ſcilicet pacem haberēt: in mūdo habētespreſſuram: exortatuſqꝫ fuiſſet vt confiderent qꝛ ipſe vicit mūdum. eo qui erant ad illos ſermone finito. deinde ad patremverba direxit. ⁊ orare iam cepit. Sic em̄ euāgeliſta ſequit̉ dicens. Hec locutꝰ eſt ieſus ⁊ ſubleuatis oculis inceluꝫ dixitPater venit hora: clarifica filium tuū. Poterat dn̄s noſtervnigenitꝰ ⁊ coeternus patri informa ſerui: ⁊ ex formaſerui ſihoc opus eſſet orare ſilētio: Sed ita ſe patri exhibere voluitprecatorē: vt meminiſſet ſe eſſe doctorē. Proinde quaꝫ fecitorationē pro nobis: notā fecit ⁊ nobis: qm̄ tanti magiſtri nōſolum ad ipſos ſermocinatio ſed etiā pro ipſis ad patrē oratio diſcipulorū eſſet edificatio: ⁊ ſi illoruꝫ qui hec dicta aderant audituri: profecto ⁊ noſtra qui fueramus conſcripta lecturi. Quapropter hoc qd̓ ait: pater venit hora: clarifica filium tuum: oſtendit omne tempꝰ: ⁊ quid quando faceret velfieri ſineret ab illo eſſe diſpoſitum qui tempori ſubditus nōeſt: qm̄ que futura erant per ſingula tꝑa in dei ſapientia cauſas efficientes habent: in qua nulla ſunt tempora. Non ergocredatur hec hora fato vrgente veniſſe ſed deo potius ordinante: nec ei ſiderea neceſſitas xp̄i cōnexuit paſſionē. Abſitem̄ vt ſidera mori cogerent ſiderum conditorem. Nonitaqꝫchriſtum tempus vt moreret̉ impegit: ſed tempus chriſtusquo moreret̉ elegit: qui etiam tempus quo de virgine natuseſt cum patre conſtituit de quo ſine temꝑe natus eſt. ẜm quāveram ſanāqꝫ doctrinā etiam paulꝰ apoſtolus. Cum autē venit inquit plenitudo tꝑis miſit deus filium ſuum. Et deus ꝑprophetā. Tempore ait accepto exaudiui te: ⁊ in die ſalutis lj.adiuui te. Et rurſus apoſtolus. Ecce nunc tempꝰ acceptabile: ecce nunc dies ſalutis. Dicat ergo pater venit hora: qui cūpatre diſpoſuit omnes horas: tanqͣꝫ dicens. Pater quam ꝓpter homines ⁊ apud homines ad me clarificandū ſimul cōſtituimus venit hora: clarifica filium tuū: vt filius tuus clarificette. Clarificatum a patre filiū nōnulli accipiunt in hocquod ei nō pepercit ſed pronobis omnibꝰ tradidit eum. Eſi paſſione clarificatꝰ dicitur: qͣꝫtomagis reſurrectione? Nāin paſſiōe magꝭ eiꝰ humilitas qͣꝫ claritas cōmendat̉: apl̓o atteſtante qui dicit. Humiliauit ſemetipſum: factꝰ obediens Fvſqꝫ ad mortem: mortem aūt crucis. Deinde ſequit̉: ⁊ de eiusclarificatione iam dicit. Propter qd̓ ⁊ deus illuꝫ exaltauit F⁊ donauit ei nomen qd̓ eſt ſuꝑ omne nomen: vt in nomine ieſu omnē genu flectat̉: celeſtiū terreſtriuꝫ ⁊ infernorū: ⁊ omīs

Lu. xxiiij.

Capi. xvij

j. Cor. xv

A

Ioh̓. xiiij.et tracta.lxxvij.

Gal̓. iiij.

Ro. viij.

ii. Cor. vi.

ij. Cor. vj.

Phil̓. ij.

Phil̓. ij.

C

B