Tractatus. xcix.Capitulum. j. Fo. ccxxj

ad mortem crucis in qua eſt viuus iudicatus a mortuis: ſedobedientem ſe futurum ꝓmittens in ipſo quoqꝫ iudicio quoeſt de viuis iudicaturus ⁊ mortuis: non poſſum inquit a meipſo facere quicqͣꝫ: ſicut audio iudico. Sed nunquid de ſpirituſancto quod dictum eſt: non enim loquetur a ſemetipſo: ſꝫquecunqꝫ audiet loquetur: ẜm homineꝫ vel ẜm aſſumptionēcuiuſqͣꝫ creature dictuꝫ eſſe audebimus opinari? Solꝰ quippe in trinitate filius formam ſerui accepit: que forma illi advnitatem perſone coaptata eſt: id eſt vt filius dei ⁊ filius hominis vnus ſit ieſus chriſtus: ne non trinitas ſed quaternitas predicetur: quod abſit a nobis. Propter quam perſonāprofecto vnam ex duabus ſubſtantijs diuina humanaqꝫ cōſtantem aliquando ẜm id quod dominus eſt loquitur: vt eſtillud quod ait: ego ⁊ pater vnum ſumus: aliquando ẜm id qd̓homo eſt/ ſicuti eſt illud: quoniaꝫ pater maior me eſt: ẜm qd̓accepimus eſſe ab eo dictum: ⁊ hoc vnde nunc diſputo: nonpoſſum a meipſo facere quicqͣꝫ: ſicut audio iudico. In perſonaͣ vero ſpirituſſancti quomodo id accipiamꝰ quod ait. Nōenim loquetur a ſemetipſo: ſed quecunqꝫ audi et loquetur: cūin eo non ſit alia diuinitatis alia humanitatis: vel alteriuscreature cuiuſcunqꝫ ſubſtantia: magna exoritur difficultas.Illud em̄ quod ſicut columba ſpirituſſanctus apparuit ſpe-cie corporali: viſio fuit ad horam facta atqꝫ tranſacta: ſicutetiam quando ſuper diſcipulos venit: viſe ſunt illis lingue diij. uiſe velutignis: qui etiā inſedit ſuper vnūquēqꝫ eoruꝫ. Quiergo dicit columbam ad vnitatē perſone ſpirituiſancto fuiſſeconiunctam: vt ex illa ⁊ deo quia ſpirituſſanctus deus eſt.vna ſpirituſſancti perſona conſtaret: ⁊ hoc etiam de illo ignecompellitur dicere: vt intelligat nihil horum debere ſe dicere. Iſta enim que de ſubſtantia dei quoquomodo vt opꝰ eratſignificanda corporeis hominū ſenſibus ſeſe intulerunt atqꝫtranſierūt: ad horam diuinitus facta ſunt de creatura ſeruiēte: non de ipſa dominante natura: que in ſe manēs quod vultmouet: ⁊ quod vult immutabilis mutat. Sicut etiam vox illade nube aures vtiqꝫ attigit corporales: eumqꝫ ſenſum corporis qui vocatur auditus: nec tamen illo modo credenduꝫ eſtverbum dei quod eſt vnigenitus filius/ quomodo verbū dicitur ſyllabis ſoniſqꝫ finiri: qꝛ nec omnes ſimul ſonare poſſūtcum ſermo fit: ſed tanqͣꝫ naſcentes morientibus ordine ſuo ſoni quicunqꝫ ſuccedunt: vt totum quod loquimur nouiſſimaſyllaba compleatur. Abſit vt ſic loquatur pater ad filiū: hoceſt deus ad verbum ſuum deum: Sed hoc eorum eſt caperequantum ab homine capi poteſt: ad quos non lac pertinet ſꝫſolidus cibus. Cum igitur ſpirituſſanctus nulla ſuſceptionehominis ſit homo factus: nulla ſuſceptione angeli ſit angelꝰfactus: nulla ſuſceptione cuiuſqͣꝫ creature creatura ſit factusquomodo de illo intelligendum eſt quod dominꝰ ait: nō em̄loquetur a ſemetipſo: ſed quecunqꝫ audiet loquetur? Arduaqueſtionimis ardua. Ipſe aſſit ſpiritus: vt ſaltem ſicut eamcogitare poſſumus: ſic eloqui poſſimus: ſic ad intelligentiaꝫveſtrā pro mei moduli facultate perueniat. Prius itaqꝫ noſ-ſe debetis ⁊ intelligere poteſtis: credere autem qui intelligere nondum poteſtis: in ea ſubſtantia que deus eſt: nonquaſiper corporis molem ſenſus locis proprijs diſtributos: ſicutincarne mortali quorūqꝫ animalium alibi eſt viſus: alibi auditus/ alibi guſtus/ alibi olfactus: per totum autem tactus.Abſit hoc credere in illa incorporea immutabiliqꝫ natura.Audire ergo ibi ⁊ videre: idip̄ꝫ eſt. Dicitur ⁊ olfactus in deovnde dicit apoſtolus. Sicut ⁊ chriſtus dilexit nos: et tradi9dit ſemetipſum pro nobis oblationem ⁊ hoſtiam deo in odoremſuauitatis. Et guſtus intelligi poteſt ẜm quem deus etodit amaricantes ⁊ nec frigidos nec calidos ſꝫ tepidos euoj. mit ex ore ſuo. Et ieſus chriſtus. Meus cibus eſt vt faciamvoluntatem eius qui me miſit. Eſt etiam tactus ille diuinꝰ:vnde dicit ſponſa de ſponſo. Siniſtra eius ſub capite meo: ⁊jdextera eius complectitur me. Nō ſunt hec in deo per diuerſa corporis loca. Cum enim dicitur ſcire: ibi ſunt omnia / ⁊ videre / ⁊ audire/ ⁊ olfacere/ ⁊ guſtare/ ⁊ tangere/ ſine vlla eiusmutatiōe ſubſtātie: ſine vlla moleq̄ in alia parte maior ī aliaminor: etiam in ſenibus puerili pectore cogitat̉: quando deꝰſic cogitatur. Nec mireris quod ineffabilis dei ſcientia quanouit omnia/ per varios humane locutionis modos omniūiſtorum corporalium ſenſuum nominibus nuncupatur: cum

Capitulum. xvj. Fo. ccxx⁊ ipſa mens noſtra: hoc eſt hō interior: cui vniformiter ſcienti per hos quinqꝫ veluti nuncios corporis diuerſa nunciantur: quādo immutabilem veritatem intelligit: eligit: diligitEt lumen videt de quo dicitur: Erat lumen verum. Et ver. Ibum audit de quo dicitur. In principio erat verbuꝫ. Et odorem capit: de quo dicitur: Poſt odorem vnguentorum tuo­ 1rum currimus. Et fontem bibit: de quo dicitur. Apud te eſt Ffons vite. Et tactu fruitur: de quo dicitur. Mihi autem ad­ Fherere deo bonum eſt. Nec aliud atqꝫ aliud: ſed vna intelligentia tot ſenſuum nominibus nūcupatur. Cum ergo de ſpirituſancto dicitur non enim loquetur a ſemetipſo. ſed quecūqꝫ audiet loquetur: multomagis ibi ſimplex natura vbi veriſſime ſimplex eſt: vel intelligenda eſt vel credenda: que lōgelateqꝫ naturam noſtre mētis excedit. Mutabilis quippeeſt mēs noſtra que percipit diſcendo quod neſciebat: ⁊ amittit dediſcendo quod ſciebat: ⁊ veri ſimilitudine fallitur: vt ꝓvero approbet falſum: ⁊ obſcuritate ſua quaſi quibuſdam tenebris impeditur ne perueniat ad verum. Et ideo nō eſt iſtaſubſtantia veriſſime ſimplex / cui non hoc eſt eſſe quod noſſepoteſt enim eſſe nec noſſe. At quid illa diuina nō poteſt: quiaid quod habet eſt: ac per hoc non ſic habet ſcientiam vt aliudilli ſit ſcientia quaſcit: aliud eſſentia qua eſt. ſed vtrūqꝫ vnuꝫeſt. Nec vtrumqꝫ dicendum eſt: quod ſimpliciter vnum eſt:ſicut habet pater vitam in ſemetipſo: nec aliud eſt ipſe qͣꝫ vita que in ipſo eſt: ⁊ dedit filio habere vitam in ſemetipſo: hoceſt genuit filium qui ⁊ ipſe vita eſſet. Sic itaqꝫ debemus accipere quod de ſpirituſancto dictum eſt: non enim loquetura ſemetipſo: ſed quecunqꝫ audiet loquetur. vt intelligamusnon eum eſſe a ſemetipſo. Pater quippe ſolus de alio nō eſtnaꝫ ⁊ filius de patre natus eſt: ⁊ ſpirituſſanctus de patre procedit. Pater autem nec natus eſt de alio: nec procedit. Necideo ſane aliqua diſparilitas inſumma illa trinitate cogitationi occurrat humane. Nam ⁊ filius ei de quo natus eſt/ etſpirituſſanctus ei de quo procedit equalis eſt. Quid autemillic interſit inter procedere ⁊ naſci. ⁊ longuꝫ eſt querēdo diſſerere. ⁊ temerarium cuꝫ diſſerueris diffinire: quia hoc ⁊ mēti vtcumqꝫ comprehendere ⁊ ſi quid mens forte inde comprehenderit/ lingue difficillimum eſt explicare: quantuſlibet preſit doctor: quantūſlibet adſit auditor. Nō ergo loquetur a ſemetipſo quia non eſt a ſemetip̄o: ſed quecunqꝫ audietloquetur. Ab illo audiet: a quo procedit. Audire illiſcire eſtſcire vero eſſe: ſicut ſuperius diſputatum eſt. Quia ergo noneſt a ſemetipſo ſed ab illo a quo procedit: a quo illi eſt eſſentia ab illo ſcientia: ab illo igitur audientia: qd̓ nihil eſt aliudqͣꝫ ſcientia. Nec moueat qd̓ verbum futuri temporis poſitum eſt: non enim dictum eſt/ quecunqꝫ audiuit/ aut quecūqꝫ audit: ſed quecunqꝫ audiet loquetur. Illa quippe audientia ſempiterna eſt: quia ſempiterna eſt ſcientia. In eo autemquod ſempiternuꝫ eſt ſine initio ⁊ ſine fine: cuiuſlibet temporis verbuꝫ ponatur: ſiue preteriti: ſiue preſentis: ſiue futuri:non mendaciter ponitur. Ꝙͣuis enim natura illa immutabilis ⁊ ineffabilis non recipiat/ fuit ⁊ erit ſed tantum eſt: ipſaenim veraciter eſt quia mutari non poteſt: ⁊ ideo illi tantumꝯuenerat dicere: ego ſum qͥ ſuꝫ. ⁊ dicēs filijs iſrael qͥ eſt miſit Eme ad vos. Tamen propter mutabilitatem temporuꝫ in quibus verſatur noſtra mortalitas ⁊ noſtra mutabilitas: nō mēdaciter dicimus: et fuit et erit ⁊ eſt. Fuit in preteritis ſeculiseſt in preſentibus: erit in futuris. Fuit quia nūqͣꝫ defuit: eritquia nunqͣꝫ deerit: eſt quia ſemper eſt. Neqꝫ eniꝫ velut qui iānon ſit cum preteritis occidit: aut cuꝫ preſentibus velut quinon maneat labitur: aut cum futuris velut qui nō fuerat orietur. Proinde cum ẜm volumina temporum locutio humana variat̉: qui ꝑ nulla deeſſe potuit: aut pōt: autpoterit: tꝑavero de illo dicuntur: cuiuſlibet temporis verba. Semꝑ itaqꝫ audit ſpirituſſanctus: quia ſemperſcit. Ergo ⁊ ſciuit ⁊ ſcit⁊ ſciet: ac per hoc ⁊ audiuit ⁊ audit ⁊ audiet: quia ſicut iamdiximus hoc eſt illi audire quod ſcire: ⁊ ſcire illi hoc ē quodeſſe. Ab illo igit̉ audiuit: audit audiet a quo eſt: ab illo eſt aquo procedit. Hic aliquis forſitanquerat: vtrum ⁊ a filio ꝓcedat ſpirituſſanctus. Filius enim ſolius patris eſt filius etpater ſolius filij eſt pater. Spiritus aūt ſanctus non eſt vniꝰ Leorum ſpiritus ſed amborū. Habes ip̄m dn̄m dicentē. Nonem̄ vos eſtis qui loquimini: ſed ſpiritꝰ patrꝭ veſtri qui loquit̉

Ephe. v.

Actuū. ii.

Mat. iij.

Ioh̓. iiij.

Canti. ij

Ioh̓. iji.

B

C

Canti. j.Psͣ .xxxvPsͣ. lxxij.

Iohā. j.

Exo. iij.

Matth̓. x.

Matth̓. x.

D

E