Expoſitio diui Auguſtini in euāgeliū ſcd̓m Ioha

Pirituſſanctus quem promiſit dominus ſe diſciGpulis ſuis eſſe miſſurum: qui eos doceret omnenſꝫ veritatem: quam tunc quādo cum eis loquebatur¶portare non poterāt. De quoſpirituſancto ſicut diy. cit apoſtolus. Nunc pignus accepimus/ quo verbo intelligeremus eius plenitudinem nobis in vita alia reſeruari.Ipſe ergoſpirituſſanctus ⁊ nūc docet fideles quanta quiſqꝫpoteſt capere ⁊ ſpiritualia eorum pectora deſiderio maioreſuccendit: ſi quiſqꝫ in ea charitate proficiat: qua ⁊ diligat cognita ⁊ cognoſcenda deſideret: ita vt ea quoqꝫ ipſa que nuncquomodocunqꝫ cognoſcit: nondum ſeſcire ſciat: ſicut ſciēdaſunt in ea vita: quam nec oculus vidit: nec auris audiuit: necin cor hominis aſcendit. Quoſciendi modo ſi nunc ea velletinterior magiſter dicere: id eſt noſtrementi aperire atqꝫ mōſtrare: humana infirmitas portare non poſſet. Unde me veſtra dilectio meminit iam locutum: cum ſancti euāgelij verba tractaremus: vbi dominus ait. ¶ Adhuc multa habeo vobis dicere: ſed nō poteſtis portare modo. INon vt in his domini verbis neſcio que ſecretanimis abdita ſuſpicemur: quecum dici a docente non poſſint: portari a diſcente non poſſint: ſed eaipſa que doctrinareligionis in quorumlibet hominum noticialegimus et ſcribimus / audimus et dicimus:ſi vellet eo modo nobis chriſtꝰ dicere ſicut dicit angelis ſanctis in ſeipſo vnigenito verbo/ patri coeterno: quinam portare homines poſſent: etiam ſi iam eſſent ſpirituales qualesadhuc apoſtoli non fuerunt quando iſta eis dominus dixitqualeſqꝫ poſtea veniente ſancto ſpiritu facti ſunt. Nam vtiqꝫquicquid decreaturaſciri poteſt minus eſt ipſo creatore: quiſummus et verus et immutabilis eſt deus. Et quis eū tacet:vbi non a legentibus/ diſputantibus/ querentibus/ reſpondentibus/ laudantibus/ cantantibus/ quoquomodo ſermocinantibus/ poſtremo ab ipſis etiam blaſphemantibus nominatur? Et cum eū nemotaceat: quis eſt qui euꝫ ſicut intelligendus eſt capiat: cum de oribus et auribus hominum nōrecedat. Quis eſt cuius acies ad eum mētis accedat? Quiseſt qui eum trinitatem eſſe ſciſſet niſi ipſe ſic innoteſcere voluiſſet? Et quis hominum iam iſtam ſileat trinitatem? Ettamen quis hominum ſicut angeli ſapiat trinitatē? Eaipſaergo que de dei eternitate / veritate/ ſanctitate/ in promptuet palam ſine ceſſatione dicuntur: ab alijs bene/ ab alijs male intelliguntur/ immo ab alijs intelliguntur: ab alijs non inItelliguntur. Qui enim male intelligit/ non intelligit. Ab eisipſis autem a quibus bene intelliguntur. Ab alijs minus: abalijs amplius mentis viuacitate cernuntur: et a nullo hominum ſicut ab angelis capiuntur. In ipſa ergo mente hoc eſtin interiore homine quodammodo creſcitur: nō ſolum vt adcibum a lacte tranſeatur. Uerumētiam vt amplius atqꝫ amplius cibus ip̄e ſumatur. Non autem creſcitur ſpecioſa moleſed intelligentia luminoſa/ quia et ipſe cibus intelligibilislux eſt: vt ergo creſcatis eumqꝫ capiatis: ⁊ quantomagis creſcitis: tanto magis magiſqꝫ capiatis: non ab eo doctore quiveſtris auribus ſonat / hoc eſt forinſecus operando plantat ⁊rigat: ſed ab eo qui dat incrementum/ petere acſperare debetis. ¶ Proinde ſicut preterito ſermone commonui / cauētemaxime qui paruuli eſtis: ⁊ adhuc alimentis lacteis indigetis: ne hominibus ſub hac occaſione deceptis ac deceptoribus (quia dominus ait. Adhuc multa habeo vobis dicere/ſed nō poteſtis portare modo) aurem curioſam prebeatis adincognitaſcienda: cum mentes inualidas habeatis ad vera⁊ falſa diiudicanda: maxime propter obſceniſſimas turpitudines: quas docuit vanitas/ animas inſtabiles atqꝫ carnales: ad hoc deo ſinente vt eius vbiqꝫ ſint tremenda iudiciaet in comparatione impure nequicie dulceſcat puriſſima diſciplina: atqꝫ illi det honorem: timorem autem vel pudoremſibi: qui in illa mala vel illo regente nō cecidit: vel illo inde leuante ſurrexit. Cauete timendo et orando ne irruatis ī illudenigma ſalomonis: vbi mulier inſipiens et audax inops panis effecta: conuocat pretereuntes dicens. Panes occultoslibēter attingite: et aque furtiue dulcedinem. Hec enim mulier vanitas eſt imꝑiorum: cum ſint inſipientiſſimi: aliquidſe ſcire opinātium: ſicut de iſta muliere dictum eſt/ inops panis efficitur. Que cum ſit inops panis: promittit panes: id ēcum ſit ignara veritatis: promittit ſciētiam veritatis: occul-

tos tamen panes promittit: quos tamen dicit libenter attingi: et aque furtiue dulcedinem: vt ea ſcilicet libentius ⁊ dulcius audiantur ⁊ agantur que palam in eccleſia dicicrediqꝫprohibentur. Ipſa quippe occultatione condunt quodā modo nefarij doctores ſua venena curioſis: vt ideoſe exiſtimētaliquid diſcere magnum: quia merentur habere ſecretum: etſuauius hauriant inſipientiam quam putant ſcientiam / cuius prohibitam quodammodo furantur audutiam. Hinc etnefarios ritus ſuis hominibꝰ ſacrilega curioſitate deceptisvel decipiendis: magicarum artium doctrina commendat.Hinc ille illicite diuinationes inſpectis pecudum viſceribꝰocciſorum aut vocibus et volatibus auium aut ſignis multiformibus demoniorum: inſurrāt auribus hominum periturorum: per colloquia perditorum. Propter hec illicita atqꝫpunienda ſecreta: mulier illa non ſolum inſipiens: verum audax etiam nuncupatur. Sed hec nonſolum a ſeipſa: verum ⁊a nomine noſtre religionis aliena ſunt: quandoquidem mulier hec inſipiens et audax ſub chriſtiano vocabulo tot ſceleſtas hereſes condidit/ tot nephandas fabulas finxit: vt iamtales quales in theatris: ſiue cantantur ſiue ſaltantur: ſiueinimica ſcurrilitate ridētur: et non quaſdamtales quales aduerſus deum fingere potuiſſe: ſic illam doleamus inſipientiam: vt miremur audatiam. Omnes autem inſipientiſſimiheretici qui ſe chriſtianos vocari volunt: audatias figmentorum ſuorum quas maxime exhorret ſenſus humanus: hacoccaſione enangelice ſententie colorare conantur. Ubi dominus ait. Adhuc multa habeo vobis dicere: ſed non poteſtis portare modo: quaſi hec ipſa ſint quetunc diſcipuli portare non poterant: et ea docuerit ſpirituſſanctus: que palamdocere atqꝫ predicare quantalibet feratur audatia ſpirituserubeſcit immundus. Hos apoſtolus in ſpirituſancto preuidens ait. Erit enim tempus quoſanam doctrinam non ſuſtiꝰ ijnebunt / ſed ẜm deſideria ſua magiſtros ſibi coaceruabuntprurientes auribꝰ. Et a veritate quidem auditum auertentes: ad fabulas autem ꝯuertentur. Illa enim ſecreti furtiqꝫcommemoratio que dicit / panes occultos libenter attingiteet aque furtiue dulcedinem: pruritum facit audientibus inauribus ſpiritualiter fornicantibus: ſicut pruritu quodamlibidinis etiam in carne corrumpitur integritas caſtitatis.Audite itaqꝫ apoſtolum talia preuidentem: et ea vitanda ſalubriter admonentem. Prophanas inquit verborum noui­ j.tates deuita. Multum enim proficiunt ad impietatem ⁊ ſermo eorum ſicut cancerſerpit. Et non ait verborum nouitates: ſed addidit prophanas. Sunt enim et doctrine religionis congruentes verborū nouitates: ſicut ipſum nomē chriſtianorum quādo dici ceperat ſicut ſcriptum eſt. In anthio­ Zchia enim primum poſt aſcenſionem domini appellati ſuntdiſcipuli chriſtiani: ſicut legitur in actibus apoſtolorum/ etxenodochia ⁊ monaſteria poſtea ſunt appellatanouis nominibus. Res tamen ipſe et ante nomina ſua erant: et religiōisveritate firmantur: que etiam contra improbos defendūturAduerſus impietatem quoqꝫ arrianorum hereticorum/ nouum nomen patris homouſyon condiderunt/ ſed nō rem nouam tali nomine ſignauerunt. Hoc enim vocat̉ homouſyon Iquod eſt ego et pater vnum ſumus: vnius videlicet eiuſdēqꝫſubſtantie. Nam ſi omnis nouitas prophana eſſet: nec a domino diceretur: mandatum nouum do vobis. Nec teſtamē­ 3tum appellaretur nouum: nec cantaretur vniuerſa tibi canticum nouum. Sed prophane ſunt verborum nouitates/ vbi ſdicit mulier inſipiens et audax. Panes occultos libēter at­ ꝓtingite: et aque furtiue dulcedinem. Ab hac pollicitationefalſe ſcientie: prohibet etiam illo loco apoſtolus vbi dicit. O j.thimothee depoſitum cuſtodi: deuitans prophanas vocumnouitates: ⁊ contradictiones falſi nominis ſcientie: quāquidam promittentes circa fidem exciderunt Nihil enim ſicamant iſti qͣꝫ ſcientiam promittere: et fidem rerum verarumquas credere paruuli precipiuntur velut imperitiam deridere. Dicit aliquis. Nihilne ſpirituales viri habēt in doctrina: quod carnalibus taceant: et ſpiritualibus eloquantur:Si reſpondero non habent: cōtinuo mihi dicetur: ex epiſtola ad corinthios apoſtoli pauli. Nō potui vobis loqui quaſi j.ſpiritualibus ſed quaſi carnalibus: quaſi paruulis in chriſtolac vobis potum dedi non eſcam: nondum enim poteratis:

ij. Cor. v

ꝓuer. ix.

j. Cor. ij.

S

B

A

i Thi

Heb̓. ix.quer ix.j. Thi. vj.

Iohā. x.

Ioh̓. xiij.

Actuū. xj.

Heb̓. ixꝓuer. ix.

i. Cor. iij.

ij. Thi. iiij

i. Thi. vj.ij. Thi. ij.

C