Expoſitio diui Auguſtin.In euangeliū ſcd̓m. Shānē

nitia bona et fide nō ficta. Hac diligimus inuicem: hac diligimus deum. Neqꝫ enim vera dilectione diligeremus inuicē:niſi diligentes deū. Diligit enim vnuſquiſqꝫ proximū tanqͣꝫſeipſum: ſi diligit deū. Nam ſi non diligit deum/ non diligitxxij. ſeipſum. In his enim duobus preceptis charitatis: tota lexpendet ⁊ prophete. Hic eſt fructꝰ noſter. De fructu itaqꝫ nobis mandās: hec mando inquit vobis vt diligatis inuicem.Unde ⁊ apoſtolus paulus: cum cōtra opera carnis cōmendare fructum ſpiritus vellet: a capite hoc poſuit. Fructus inqͥtſpiritꝰ charitas eſt. Ac deinde cetera tanqͣꝫ ex iſto capite ex-orta et religata contexuit: que ſunt gaudiū/ pax/ longanimitas/ benignitas bonitas/ fides / manſuetudo/ cōtinentia/ caſtitas. Quis autem bene gaudet: qui bonum nō diligit vndegaudet? Quis pacem verā niſi cum illo poteſt habere quemveraciter diligit. Quis eſt longanimis in bono opere ꝑſeueranter manendo: niſi ferueat diligendo? Quis eſt benignusniſi diligat cui opitulat̉? Quis bonus: niſi diligendo efficiatur? Quis ſalubriter fidelis: niſi ea fide que per dilectionemoperatur? Quis vtiliter māſuetus: cui non dilectio modere-tur? Quis ab eo cōtinet vnde turpetur: niſi diligat vnde honeſtatur? Merito itaqꝫ magiſter bonus dilectionem ſic ſepecōmendat tanqͣꝫ ſola precipienda ſit: ſine qua nō poſſunt prodeſſe cetera bona: ⁊ que non poteſt haberi ſine ceteris bonisquibus homo efficitur bonus. Pro hac auteꝫ dilectione: patienter debemus etiam mūdi odia ſuſtinere. Neceſſe eſt enīvt nos oderit: quos cernit nolle quod diligit. Sed plurimuꝫnos de ſeipſo dominus cōſolatur: qui cum dixiſſet: hec mando vobis vt diligatis inuicem: adiecit atqꝫ ait. ¶ Si mundusvos odit: ſcitote quoniā me priorē vobis odio habuit. Curergo ſe membrū ſupra verticem extollit? Recuſas eſſe in corpore: ſi non vis odiū mundi ſuſtinere cum capite. ¶ Si de mūdo) inquitꝭ eſſetis: mundus quod ſuum erat diligeret. Uniuerſe vtiqꝫ hoc dicit eccleſie quā plerūqꝫ etiam ipſaꝫ mundi.nomine appellat: ſicut eſt illud. Deꝰ erat in chriſto: munduꝫreconcilians ſibi. Itemqꝫ illud. Non venit filius hominis viiudicet mundū: ſed vt ſaluetur mūdus per ipſum. Et in epiu. ſtola ſua iohannes ait. Aduocatuꝫ habemus ad patrē ieſumchriſtum iuſtum: ⁊ ipſe propiciator eſt peccatorum noſtroꝝ:non tantum noſtrorum ſed etiam totius mundi. Totus ergomundus eccleſia eſt: ⁊ totus mundus odit eccleſiā. Mūdusigitur odit mundum: inimicus reconciliatū: dānatus ſaluatum: inquinatus mūdatum. Sed iſte mūdus quem deus inchriſto reconciliat ſibi et qui per chriſtum ſaluatur/ ⁊ cui perchriſtum peccatū omne donatur: de mūdo electus eſt inimico: dānato: contaminato. Ex eadē quippe maſſa que tota inadam perijt: fiunt vaſa miſericordie: in quibus eſt munduspertinens ad reconciliationem: quā mundus odit ex eademmaſſa pertinens ad vaſa ire: que perfecta ſunt ad perditionē.Deniqꝫ cū dixiſſet: ſi de mundo eſſetis: mundus quod ſuumerat diligeret: continuo ſubiecit. QQuia vero de mundo noneſtis ſed ego elegi vos de mūdo: ꝓpterea odit vos mūdus. )Ergo et ipſi inde erāt: vnde vt non eſſent: electi ſunt inde nōmeritis ſuis quorum nulla bona preceſſerant opera: non natura que tota fuerat per liberum arbitrium in ipſa radice viciata. Sed gratuita hoc eſt vera gratia. Qui enim de mūdomundū elegit: fecit quod eligeret non inuenit: quia reliquieper electionem gratie ſalue facte ſunt. Si autē gratia inquit:iam non ex operibus. Alioquingratia: iam nō eſt gratia. Siauteꝫ queratur quomodo ſe diligat mūdus perditionis: quiodit mūdum redēptionis: diligit ſe vtiqꝫ falſa dilectione nōvera. Proinde falſo ſe diligit: et vere odit. Qui enim diligitiniquitatem odit animam ſuam. Sed diligere ſe dicitur. qm̄iniquitatē qua iniquus eſt diligit: et rurſus odiſſe ſe dicitur.quoniā quod ei nocet hoc diligit. Odit ergo in ſe naturā: diligit vitium. Odit quod factus eſt per dei bonitatem: diligitquod in eo factum eſt per liberam voluntatē. Unde nos quoqꝫ illum diligere et prohibemur ſi recte intelligimus et iubemur/ prohibemur. ſcilicet vbi nobis dicitur/ nolite diligeremundum: iubemur autem vbi nobis dicitur: diligite inimicos veſtros. Ipſi ſunt mundus qui nos odit. Ergo et prohibemur diligere in illoquod ipſe diligit in ſeipſo: et iubemurdiligere in illo quod ipſe odit in ſeipſo: dei ſcilicet opificiū ⁊diuerſas bonitatis ſue conſolationes. Uitiuꝫ quippe in illodiligere prohibemur: iubemurqꝫ diligere naturaꝫ: cum ipſe

iIn enangeliū ſcd̓m Iohin ſe diligat vitium / oderitqꝫ naturam: vt nos eum et diligamus et oderimꝰ recte/ cum ſe ipſe diligat oderitqꝫ peruerſe.Tractatus. lxxxviij.¶ Memētote ſermonis mei: quem ego dixi vobis non eſt ſeruus maior domino ſuo ſi me perſecuti ſunt: ⁊ vos perſequētur. Si ſermoneꝫ meūſeruauerunt: ⁊ veſtrum ſeruabunt. Sed hec omnia facient vobis ꝓpter nomē meum qꝛ neſciunteum qui miſit me.hortans dominꝰ ſeruos ſuos ad mūdi odia perGferenda patienter: nullum eis maius et melius qͣꝫrerode ſeipſo proponit exempluꝫ: quoniam ſicut dicitFapoſtolus petrus. Chriſtꝰ pro nobis paſſus eſt relinques nobis exemplum vt ſequamur veſtigia eius. Quodvtiqꝫ ſi facimus ipſo adiuuāte facimus qui dixit: ſine me nihil poteſtis facere. Deniqꝫ iam dixerat: ſi odit vos mundusſcitote quia me priorem vobis odio habuit/ et nunc in eo qd̓audiſtis cū legeretur euangelium: ſmementote) inquit ſermonis mei quem ego dixi vobis. Non eſt ſeruꝰ maior domino ſuo. Si me perſecuti ſunt: et vos perſequentur. Si ſermonem meū ſeruauerunt: et veſtrum ſeruabunt. Dicendo autēnon eſt ſeruus maior domino ſuo. Nonne euidenter oſtenditquēadmodum intelligere debeamꝰ qd̓ ſuperius dixerat: iānon dico vos ſeruos. Ecce enim eos ſeruos dicit. Nunquideſt aliud: non eſt ſeruꝰ maior domino ſuo: ſi me perſecuti ſunt liet vos perſequētur? Manifeſtum eſt igitur illum ſeruū/ qui Inon manet in domo in eternum: illum pertinētem ad timorē 3quem foras charitas mittit/ eſſe intelligēdum vbi dictū eſtiam non dico vos ſeruos. Hic autem vbi dicitur: non eſt ſer­ Iuus maior domino ſuo: ſi me perſecuti ſunt et vos perſequentur illum ſignificari ſeruum pertinētem ad timorē caſtum qͥ 1permanet in ſeculumſeculi. Hic enim ſeruus eſt auditurus.Eugeſerue bone: intra in gaudiū domini tui. ¶ Sed hec) in­ 7quitꝭ omnia facient vobis propter nomē meum: quia neſciūteum qui miſit me. Que omnia facient niſi que dixit? Odiohabebunt ſcilicet et perſequentur ſermonemqꝫ contennent:quoniā ſi ſermonem non ſeruarent eoruꝫ nec tamen odiſſenteos neqꝫ perſequerentur: vel etiam ſi odiſſent nec tamē perſequerentur: non omnia facerent. Hec autem omnia facientvobis propter nomen meū: quid eſt aliud dicere qͣꝫ me in vobis odio habebunt: me in vobis perſequentur: et ſermonemveſtrum quia meus eſt ideo non ſeruabunt? Hec eniꝫ omniafacient vobis propter nomen meum: non veſtrum ſed meū?Tanto igitur miſeriores qui propter hoc nomē iſta faciunt.qͣꝫto beatiores qui propter hoc nomē iſta patiuntur: ſicut ipſe alio loco dicit. Beati qui perſecutionem patiūtur propter Aiuſticiam. Hoc eſt enim propter me vel propter nomen meū:quia ſicut apoſtolus docet. Factus eſt ſapientia a deo et iu¬j. ¶ſticia et ſanctificatio et redemptio: vt quēadmodum ſcriptūeſt: qui gloriat̉ in domino glorietur. Faciunt quippe iſta mali malis ſed non propter iuſticiam: et ideo miſeri vtriqꝫ ⁊ quifaciunt et qui patiuntur. Faciunt et mali bonis: vbi et ſi nonfaciunt iſti propter iuſticiā/ tamen illi propter iuſticiam patiuntur. Sed dicit aliquis. Si mali quando perſequūtur bonos propter nomē chriſti/ propter iuſticiā boni patiunt̉: profecto propter iuſticiam hoc eis mali faciunt. Quod ſi ita eſt:ergo et quando boni malos propter iuſticiam perſequūtur:propter iuſticiam etiam mali patiūtur. Si enim poſſunt mali perſecutionem facere bonis propter nomen chriſti: cur nōpoſſunt mali perſecutionem pati a bonis propter nomē chriſti? Et quid eſt propter nomen chriſti: niſi propter iuſticiā:Nam ſi non propter quod boni faciunt propter hoc mali patiuntur quia faciunt boni propter iuſticiam: patiuntur malipropter īiuſticiā. Nec mali ergo propter hoc poſſunt facerepropter qd̓ boni patiunt̉: quia faciunt mali propter iniuſticiam: patiuntur boni propter iuſticiā. Quomodo ergo erit verum hec omnia faciēt vobis propter nomē meum: cū illi nōpropter nomē chriſti faciāt: id eſt non ꝓpter iuſticiam ſed ꝓpter iniqͥtatem ſuā. Hec queſtio ita ſoluit̉. Si eo modo intelligamus dictuꝫ hec omnia faciēt vobis propter nomē meūvt totum referatur ad iuſtos: tanqͣꝫ dictum ſit hec omnia patiemini ab eis propter nomen meū: vt hoc ſit facient vobis:

Mat. xxij.

Gal̓. v.

ij. C2. v.Ioh̓. iij.i. Ioh̓. iij.

Rom̄. ix.

ij. Cor. v.Ioh̓. iij.

Gal̓. v.

T9k ij.

Rom̄. xj.

Ioh̓. ij.Luce. vj.

Psͣ. .x.

B

i. Pet̓. ij.

sͣ. tracta.lxxxv. AIoh̓. viij.Iohā. iiij.

Ioh̓ xv.

Mat. v.

Psͣ .xviijMat .xxv.

Psͣ. xviij

Ioh̓. xv.

Mat. xxj.

i. Cor. j.

A

B