Expoſitio diui Auguſtini In euāgeliū ſcd̓m Iohā

rum faciet. Quorum obſecro? Nūquid nam omniū operumchriſti maiora facit: qui cum timore et tremore ſuam ipſiusſalutem operatur? Quod vtiqꝫ in illo: ſed non ſine illo chriſtus operatur. Prorſus maius hoc eſſe dixerim qͣꝫ eſt celuꝫet terra: et quecūqꝫ cernuntur in celo et in terra. Et celū enīet terra tranſibit. Predeſtinatoꝝ autem: id eſt eorum quospreſcit: ſalus ⁊ iuſtificatio permanebit. In illis tantū operadei: in his autem etiam eſt imago dei. Sed et incelis: ſedesdominationes: principatus: poteſtates: archangeli: angeliopera ſunt chriſti. Nūquid etiam his operibus maiora facit: qui operante in ſe chriſto cooperatur ſaluteꝫ eternam aciuſtificationem ſuam. Non hic audeo precipitare ſententiāIntelligat qui poteſt: iudicet qui poteſt: vtrum maius ſit iuſtos creare qͣꝫ impios iuſtificare. Certe enim ſi equalis eſtvtrūqꝫ potentie: hoc maioris eſt miſericordie. Hoc eſt enimj.magnūpietatis ſacramentum qd̓ manifeſtatum eſt in carneiuſtificatum eſt inſpiritu: apparuit angelis: predicatum eſtingentibus: creditum eſt in mundo: aſſumptum eſt in gloriaSed om̄ia opera chriſti intelligere vbi ait. Maiora horumfaciet: nulla nos neceſſitas cogit. Horum eniꝫ forſitan dixitque in illa hora faciebat. Tunc enim verba fidei faciebat: ⁊de his operibus fuerat prelocutus dicens. Uerba que egoloquor vobis: a meipſo non loquor. Pater autem in me manens: ipſe facit opera. Tunc igitur verba eius erant operaeius: et vtiqꝫ minus eſt verba iuſtitie predicare: quod fecitpreter nos/ qͣꝫ impios iuſtificare qd̓ ita facit in nobis vt faciamus et nos. Reſtat inquirere quomodo accipiendum ſitQuodcūqꝫ petieritis patrem in nomine meo hoc faciam. IPropter multa enim que petunt fideles eius nec accipiuntnec parua hinc exoritur queſtio. Sed quoniam ſermo iſte iāclaudendus eſt: et conſiderande rei atqꝫ tractāde tribuaturſaltem parua dilatio.Tractatus. lxxiij.¶ Quia ego vado ad patrē ⁊ quodcūqꝫ petieritis patrem in nomine meo hoc faciam: vt glorificetur pater in filio. Si quid petieritis me in nomine meo hoc faciam.Agnamſpem dominus ſuis promiſit ſperātibusIdicens. Quia ego ad patrem vado: et quodcūqꝫpetieritis in nomīe meo hoc faciā.Sic ergo per. rexit ad patrem vt non relinqueret indigētes: ſedexaudiret petentes. Sed quid eſt/ quodcūqꝫ petieritis: cuꝫvideamus plerunqꝫ fideles eius petere et non accipere? Anforte propterea quia male petunt? Nā hoc exprobrauit apoij. ſtolus Iacobus dicens. Petitis et non accipitis eo ꝙ malepetatis: vt in concupiſcentijs veſtris inſumatis. Male ergovſurus eo ꝙ vult accipere: deo potius miſerāte non accipit.Proinde ſi hoc ab illo petitur vnde homo ledatur exauditus: magis metuendū eſt/ ne qd̓ poſſet non dare ꝓpitius dexj. iratus. An non vidimus iſraelitas malo ſuo impetraſſe: qd̓culpabili cōcupiſcentia petierunt? Concupierantenim carnibus veſci: quibus pluebatur manna de celo. Faſtidiebantquippe qd̓ habebant/ et qd̓ non habebant impudenter petebant. Quaſi non melius peterent non vt cibus qui deerat indecēti deſiderio preſtaretur: ſed vt ille qui aderat ſanato faſtidio ſumeretur. Quādo enim nos delectant mala et nō delectant bona: rogare debemus potius deum vt delectent bona qͣꝫ vt concedantur mala. Non quia maluꝫ eſt carne veſcij. iiij cum de hac re loquēs apoſtolus dicat. Omnis creatura debona eſt/ ⁊ nihil abijciendū qd̓ cum gratiarū actione accipitur. Sed quia ſicut idēipſe ait. Malū eſt homini qui per ofiij. fenſionem māducat. Et ſi per hominis offenſionem: quātomagis dei? Cuius in iſraelitis non parua erat offenſio: repudiare qd̓ dabat ſapientia ⁊ petere id qd̓ inhiabat cōcupiſcētia: qͣꝫuis illi nec peterent: ſed quia deerat murmurarent: ſedvt ſciremus non dei creaturam eſſe culpabilem: ſed inobedientiam cōtumacem et inordinatam cupiditatem: non ꝓptej.xxv. porcum: ſed propter pomū mortem primus homo inuenit: ⁊eſau primatus ſuos nō propter gallinam: ſed ꝓpter lenticulam perdidit. Quomodo ergo intelligendū eſt quodcūqꝫ petieritis hoc faciam: ſi deus aliqua petētibus fidelibus etiāIcōſulendo non facit: ¶ An forte ſolis apoſtolis hoc dictū de-

i In euāgeliū ſcd̓m Iohābemus accipere? Abſit. Unde enim ad hoc venit vt diceretqd̓ ſuperius dixerat. Qui credit in me opera q̄ ego facio/ ⁊ipſe faciet: et maiora horum faciet. De qua re iā priſtino ſermone tractauimus: ⁊ ne quiſqͣꝫ hoc ſibi tribueret: vt etiam illa opera maiora a ſeipſo facere oſtenderet: adiecit atqꝫ ait.Quia ego ad patrē vado: et quodcūqꝫ petieritis in nominemeo hoc faciam. Nūquid in eum ſoli apoſtoli crediderunt.Ad eos itaqꝫ loquebatur dicēdo. Qui credit in me: in quibꝰeo donante etiā nos ſumus: qui vtiqꝫ nō quodcūqꝫ petimusaccipimus. Ipſos quoqꝫ beatiſſimos ſi cogitemꝰ apoſtolosinuenimus eū qui plus om̄ibus laborauit: non autē ipſe: ſedgratia dei cum ipſo/ ter dn̄m rogaſſe vt ab eo diſcederet angelus ſathane: nec tamen qd̓ rogauerat accepiſſe. Quid di­ 1j.cimus chariſſimi? Putabimus ne hoc promiſſum vbi ait.Quodcūqꝫ petieritis hoc faciam: nec apoſtolis fuiſſe ab illo completū? Et cui tandem qd̓ promittit īpleuit: ſi apoſtolos ſuos in ſua ꝓmiſſione fraudauit? Euigila igitur homofidelis: et vigilāter audi qd̓ illic poſitum eſt: in nomine meoIpſum enī quodcūqꝫ non ait petieritis vtcunqꝫ: ſed in noīemeo. Quis ꝓmiſit ergo tam magnū beneficiū? Qui vocaturvtiqꝫ chriſtus ieſus. Chriſtus ſignificat regem: ieſus ſignificat ſaluatorē. Non itaqꝫ nos ſaluos faciet quicūqꝫ rex: ſedrex ſaluator. Ac per hoc quodcūqꝫ petimus aduerſus vtilitatem ſalutis: non petimus in noīe ſaluatoris: et tamen ipſeſaluator eſt non ſolū quādo facit qd̓ petimus/ verūetiam qn̄non facit: quoniā qd̓ videt peti contra ſalutē nō faciēdopotius ſe exhibet ſaluatorē. Nouit enim medicus quid pro ſuaquid contra ſuā ſalutem poſcat egrotus: et ideo cōtraria poſcentis nō facit voluntatem vt faciat ſanitatē. Quapropterquādo volumus vt faciat quodcūqꝫ petimus: non vtcunqꝫſed in nomine eius: hoc eſt in nomine ſaluatoris petamus.Non ergo contranoſtrā ſalutem petamus. Qd̓ ſi fecerit: nōvt ſaluator facit quod eſt nomen fidelibus eius. Eſt quippeimpijs et damnator: qui dignat̉ fidelibus eſſe ſaluator. Quiergo credit in eū quodcūqꝫ petierit in eo nomine qd̓ eſt illisqui credunt in eū hoc facit: quoniā hoc ſicut ſaluator facit.Si autem qui in eū credit aliquid per ignorantiā contra ſuāſalutem petit non in nomine ſaluatoris petit: qꝛ ſaluator einon erit ſi qd̓ eius ſalutē impedit fecerit. Unde tūc expeditpotius: vt non faciendo ꝓpter quod inuocatur faciat qd̓ vocatur. ¶ Propterea non ſolū ſaluator ſed etiam magiſter bonus vt faciat quodcūqꝫ petierimus: in ipſa oratione quā nobis dedit docuit quid petamus: vt etiaꝫ ſic intelligamus nōpetere nos in nomine magiſtri quod petimus preter regulāipſius magiſterij. Sane quedam qͣꝫuis in nomine eius petamus: id eſt ẜm ſaluatorem et ẜm magiſtrū petamus: nō tuncquādo petimus facit: ſed tamen facit. Neqꝫ enim quia et illud petimus vt veniat regnū dei: propterea nō facit qd̓ petimus: quia non ſtatim cū illo in eternitate regnamus. Differtur enim quādo petimus: nō negatur. Uerūtamen orantestanqͣꝫ ſeminātes non deficiamus: tēpore enim propriomētemus vt ſimul petamus quādo bene petimus vt nō faciat qd̓nō bene petimꝰ: qꝛ et ad hoc pertinet qd̓ in eadem orationedominica dicimus. Ne nos inferas intentationē. Neqꝫ enīparua eſt tentatio: ſi contratuam ſit cauſam tua poſtulatio.Non autem negligenter audiendū eſt qd̓ dn̄s ne quiſqͣꝫ eumputaret qd̓ ſe promiſit facere petentibus: ſine patre eſſe facturum. Cū dixiſſet quodcūqꝫ petieritis in nomīe meo hocfaciam: continuo ſubiecit (vt glorificetur pater in filio. Siquid petieritis in nomine meo hoc faciā. Nullo modo igitur ſine patre hoc filius facit: quādoquidem vt in illo paterglorificetur propterea facit. Facit ergo pater in filio vt filiglorificetur in patre. Et facit filius in patre: vt pater glorifi Icetur in filio: quoniā vnum ſunt pater et filius.Tractatus. lxxiiij.¶ Si diligitis me mādata mea ſeruate. Et egorogabo patrem ⁊ alium paraclitum dabit vobisvt maneat vobiſcum in eternum ſpiritum veritatis quem mundus non poteſt accipere: quia nonvidet eum/ nec ſcit eum. Uos autem cognoſcetis eum quia apud vos manebit et in vobis erit.

j. Thi. iij.

Iaco. iii.

Num̄. ri.

Ro. xiiii.

Gen̄. iij.Gen̄. xxv

j. Tim̄. iiij

A

E

.¶. Cor. xij.

Ioh̓. x.

Mat. vj.

Gal̓. vj

C