In euāgeliū ſcd̓m IohanExpoſitio diui Auguſtini

recedo vnde ꝓcedo. Cum autē tacuero quodāmodo ad meredeo: et quodāmodo vobiſcum maneo ſi tenueritis qd̓ audiſtis in ſermone quē dico. Si hoc poteſt imago quam fecitdeus: quid poteſt non a deo facta ſed ex deo nata imago deideus/ cuius illud per quod ad nos egreſſus eſt: ⁊ in quo a nobis regreſſus eſt corpus: non ſicut meꝰ elapſus eſt ſonus: ſedmanet ibi vbi iam non moritur: et mors ei vltra non dominabitur? Multa de his euāgelicis verbis adhuc dici fortaſſe poterant et debebant: ſed non ſunt corda veſtra ſpiritualibus cibis quālibet ſuauibus oneranda: maxime quia ſpiritus promptus eſt: caro autem infirma.Tractatus. lxx.¶ Si cognouiſſetis me et patrem meū vtiqꝫ cognouiſſetis. Et amodo cognoſcetis eum et vidiſtis eū. Dicit ei philippus. Domine oſtende nobis patrem: et ſufficit nobis. Dicit ei ieſus. Tanto tēpore vobiſcum ſum: et non cognouiſtis me.Philippe qui videt me videt ⁊ patrē: quomodotu dicis oſtende nobis patrem. Nō credis quiaego in patre/ et pater in me eſt.Erbaſancti euangelij fratres ita recte intelliguntur ſi cū ſuperioribus reperiūtur habere cōcordizam. Cōuenire enī debent precedentia cōſequenti☞bus: qn̄ veritas loquitur. Superius dixerat dn̄sEt ſi abiero et preparauero vobis locū: iterū venio et accipiam vos ad meipſum: vt vbi ego ſum et vos ſitis. Deindeaddiderat. Et quo ego vadoſcitis et viā ſcitis. Nihilqꝫ aliud oſtēdit eſſe qd̓ dixit: niſi quia ipſum ſciebant. Quid ergoeſſet ire ad ſeipſum per ſeipſum. qd̓ etiam diſcipulis preſtatvt eant ad ipſum per ipſum: vt potuimꝰ priſtino ſermone iādiximus. Qd̓ itaqꝫ ait / vt vbi ego ſum et vos ſitis: vbi erātfuturi niſi in ipſo? Ac ꝑ hoc eſt etiā ipſe in ſeipſo: et ideo ibiilli vbi et ipſe: id eſt in ipſo. Ipſe eſt igitur vita eterna in quafuturi ſumus cū acceperit nos ad ſe: ⁊ ipſa vita eterna quodipſe eſt inipſo eſt: vt vbi eſt ipſe etnos ſimus: hoc eſt in ipſoSicut enī pater habet vitam in ſemetipſo: ⁊ vtiqꝫ non aliudeſt vita quā habet niſi qd̓ eſt ipſe qui hac habet. Sic dedit filio habere vitam in ſemetipſo: cū ipſe ſit eadem vita quā habet in ſemetipſo. Nūquid autem nos vita qd̓ eſt ipſe hoc erimus: cū in illa vita hoc eſt in ipſo eſſe ceperimus? Nō vtiqꝫquia ipſe exiſtendo vita habet vitā: et ipſe eſt qd̓ habet: ⁊ qd̓j.vita eſt in ipſo ipſe eſt in ſeipſo: nos autem non ipſa vita ſedipſius vite participes ſumus: atqꝫ ita ibi erimus vt innobiſipſis non quod ipſe eſt eſſe poſſimus ſed noſipſi non vita/ ipſum habeamus vitam qui ſeipſum habet vitā: eo quod ipſeſit vita. Deniqꝫ ipſe et in ſeipſo eſt immutabiliter/ ⁊ in patreinſeparabiliter. Nos vero cum in nobiſipſis eſſe voluiſſemꝰad noſipſos turbati ſumus. Unde illa vox eſt. Ad meipſumturbata eſt anima mea: atqꝫ in deterius ꝯmutati: neqꝫ id qd̓fuimus permanere potuimus. Cum autem per ipſum venimus ad patrem ſicut ait. Nemo venit ad patremniſi per memanentes in illo: nec a patre nos quiſqͣꝫ poterit ſeparare necab illo. ¶ Cōnectens itaqꝫ cōſequentia precedētibꝰ. ¶ Si co-gnouiſſetis me (inquit) et patrem meū vtiqꝫ cognouiſſetꝭ. ⁊Hoc eſt qd̓ ait. Nemo venit ad patremniſi per me. Deindeſubiungit. ¶Et amodo cognoſcetis eum: ⁊ vidiſtis eū. Sedphilippus vnus ex apoſtolis qui audierit non intelligens:¶ Domine (inquit) oſtende nobis patrem et ſufficit nobis. ⁊Cui dominus. Tanto (inquit) tēpore vobiſcum ſum et nōcognouiſtis me. Philippe qui videt me: videt et patrem.Ecce increpat ꝙ tanto tēpore cum ipſis erat: et non cognoxix ſcebatur. Nonne ipſe dixerat: et quo ego vado ſcitis: et viāſcitis. Et ſe neſcire dicentes / eos hec ſcire cōuicerat: addēdo atqꝫ dicendo. Egoſum via et veritas et vita. Quomodonunc dicit. Tanto tempore vobiſcū ſum et non cognouiſtisme: cum profecto et quo iret et viamſcirent/ non ob aliud niſi qd̓ ipſum vtiqꝫ ſcirent? Sed facile iſta ſoluitur queſtio ſidicamus ꝙ eum aliqui eoꝝ ſciebant / aliqui neſciebant: atqꝫin his qui neſciebant et philippus erat: vt qd̓ ait / et quo vadoſcitis et viam ſcitis: illis dixiſſe intelligatur qui ſciebantnon philippo cui dictum eſt. Tanto tempore vobiſcum ſum

In euāgeliū ſcd̓m Iohāet nō cognouiſtis me philippe. His ergo qui filium iam nouerant etiam illud de patre dictum eſt. Et amodo cognoſcetis eum et vidiſtis eum. Dictum eſt enim propter omnimodam ſimilitudinē que illi cum patre eſt: vt ideo amodo dicerentur noſſe patrem: quia nouerant ſimilem filium. Ergoiam ſciebant filium: et ſi non om̄es: certe quidam eoruꝫ quibus dicitur. Et quo vado ſcitis / et viam ſcitis. Ipſe eſt eniꝫvia. Sed patrem neſciebant: ideo audiunt. Si cognouiſſetis me: et patrem meum cognouiſſetis. Si me vtiqꝫ et illumAlius enim ego ſum: alius ille. Sed ne putarent diſſimilem: et amodo (inquit) cognoſcetis eum: et vidiſtis eum.¶ Uiderunt enim ei ſimilem filiū: ſed admonendi fuerant talem eſſe etiam patrem quem nōdum videbant: qualis eſt filius quem videbant. Et ad hoc valet qd̓ poſtea philippo dicitur Qui videt me videt et patrem. Non ꝙ ipſe eſſet ⁊ pater et filius: qd̓ in ſabellianis qui vocātur etiam patripaſſiani/ catholica fides damnat: ſed ꝙ tam ſimiles ſunt pater ⁊ filius vt qui vnum nouerit/ ambos nouerit. Solemꝰ enim deſimillimis duobus ita loqui eis qui vnum illorum vident: ⁊qualis eſt alius volunt noſſe vt dicamꝰ. Uidiſtis iſtum. Illum vidiſtis. Sic ergo dictum eſt. Qui me videt/ videt ⁊ patrem: non vtiqꝫ vt ipſe ſit pater qui filius: ſed quod a patrisſimilitudine in nullo prorſus diſcrepet filius. Nam niſi duoeſſent pater et filius: non dictum eſſet. Si cognouiſſetis me:et patrem meum cognouiſſetis. Utiqꝫ enim: quia nemo (inquit) venit ad patrem niſi per me. Si cognouiſtis me etpatrem meum cognoſcetis: quoniā ego per quē venitur ad patrem: perducam vos ad eum vt ip̄m etiam cognoſcatis. Sꝫquoniam illi ſum om̄ino ſimillimus / amodo cognoſcetis eūcum cognoſcitis me: et vidiſtis eū ſi oculis cordis vidiſtisme. Quid ergo eſt quod dicis philippe: oſtēde nobis patreꝫet ſufficit nobis? Tanto (inquit) tempore vobiſcum ſum: ⁊non cognouiſtis me? Philippe qui videt me: videt et patrēQd̓ ſi ad te multum eſt hoc videre: ſaltem quod non videshoc crede. Quomodo enī dicis (inquit) oſtende nobis patrem? Si me vidiſti qui omnimodo ſimilis ſum: vidiſti illum cui ſimilis ſum. Qd̓ ſi videre non potes: non ſaltem credis: quia ego in patre et pater in me eſt. Poterat hic dicerephilippus. Uideo quidem te et credote ſimillimum eſſe patri. Sed nūquid arguendus et obiurgandus eſt: qui cum ſimilem videt/ etiam illum cui ſimilis eſt vult videre? Similem quidē noui: ſed adhuc alterum ſine altero noui. Nō mihi ſufficit: niſi et illum cui eſt iſte ſimilis nouerim. Oſtendeitaqꝫ nobis patrem / et ſufficit nobis. Sed ideo magiſter diſcipulum arguebat: quoniā corpoſtulantis videbat. Tanqͣꝫenim melior eſſet pater qͣꝫ filius: ita philippus patrem noſſecupiebat: et ideo nec filium ſciebat quo melius eſſe aliquidcredebat. Ad hunc ſenſum corrigendum dictum eſt. Qui videt me videt et patrem: quomodo tu dicis/ oſtēde nobis patrem? Uideo quomodo tu dicas. Nō alterum queris videreſimilem: ſed illum putas eſſe meliorem. ☞Non credis: quiaego in patre et pater in me eſt? Cur in ſimilibus diſtātiamcupis cernere? Cur inſeparabiles ſeparatim deſideras noſſe:? Deinde nō ad ſolum philippum: ſed ad eos pluraliter loquitur: que non ſunt in anguſtias coartanda vt adiuuante illo diligentius exponantur.Tractatus. lxxj.¶ Uerba que ego loquor vobis ameipſo nō loquor. Pater autem in me manens ipſe facit opera. Non creditis quia ego in patre / ⁊ pater in meeſt. Alioquin propter opera ipſa credite. Amenamen dico vobis qui credit in me opera que egofacio et ipſe faciet: ⁊ maiora horum faciet: qꝛ egoad patrem vado. Et quotcunqꝫ petieritis patrēin noīe meo hoc faciam vt glorificetur pater in filio. Si quid petieritis me in noīe meo hoc faciā.Udite auribus accipite mentibus dilectiſſimi.A g Loquentibus quidem nobis ſed ipſo docēte quinon recedit a nobis. Dn̄s dicit qd̓ modo cum leIgebatur audiſtis. ¶ Uerba que ego loquor vobisVAa meipſo non loquor. Pater autem in memanens: ipſe facit

Rom̄. vj.

Iohan. i.

Ioh̓. 5

Psͣ .vj.

sͣ. trac. lxix

A

B

C

A