xp̄onrio diui Auguſtini In euāgeliū ſcd̓m

Expoſitio dim̄i Auguītinidit. Auertatur illius cor ab omni vendēte: veniat vbi gratisaccipitur. Nec ſic erubeſcant fratres: qꝛ per ipſas diſſenſiones ſuas amaras ⁊ malicioſas cū ſibi tribuūt qd̓ non ſunt: cūextollūtur putantes ſe aliquid eſſe cum nihil ſint: tot partesde ſe fecerūt. Sed quid in eis impletuꝫ eſt qd̓ nolunt corrigi:niſi ꝙ audiſtis ī pſalmo? Diuiſi ſunt nec cōpuncti ſunt. Quiergo boues vendūt? Boues intelliguntur: qui nobis ſcripturas ſanctas diſpēſauerunt. Boues erāt apoſtoli: boues erātprophete. Un̄ dicit apoſtolus. Boui triturāti os non in fre-nabis. Nunquid de bobus ꝑtinet ad dominū. An ꝓpter nosdicit? Propter nos eniꝫ dicit: quia debet in ſpe qui arat arare ⁊ triturans in ſpe participādi. Ergo illi boues reliquerūtnobis memoriā ſcripturarū. Non enī de ſuo diſpenſauerūt:quia gloriā domini queſierūt. Quid enī audiſtis in ipſo pſaliiij mo? Et dicant ſemper magnificet̉ dominus: qui volunt pacēſerui eius. Seruus dei/ populus dei / eccleſia dei. Qui volūtpacem eccleſia ipſius: magnificēt dominū non ſeruum: ⁊ dicant ſemper magnificet̉ dominus. Qui dicāt: qui volunt pacem ſerui eius: Ipſius populi ipſius ſerui. Uox eſt illa euidens quā in lamētationibꝰ audiſtis in pſalmo. Et mouebamini cū audiretis qꝛ inde eſtis: qd̓ cantabatur ab vno: de omnibus cordibus reſonabat. Felices: qui ſe in illis vocibꝰ tanqͣꝫ in ſpeculo cognoſcebant. Qui ergo volunt pacē ſerui eiuspopuli eius: pacē vnius illius quā dicit vnicā et qͣꝫ vult eruia leone ⁊ de manucanis vnicā meā: qui dicūt ſemper magnificetur dn̄s: ergo illi boues dominuꝫ magnificauerunt nō ſe.Uidete bouē magnificātem dn̄m ſuum: qꝛ agnouit bos poſſeſſorem ſuū. Attendite bouē timentē ne deſerat̉ poſſeſſor bouis et in boue preſumat̉: quō expaueſcit eos qui volūt in illoponere ſpem. Nūquid paulus ꝓ vobis crucifixus eſt: aut innoīe pauli baptizati eſtis? Qd̓ dedi/ non ego dedi: gratis accepiſtis: colūba de celo deſcēdit. Ego inquit plātaui apolloj.rigauit: ſed deus incremētū dedit. Neqꝫ qui plātat eſt aliqͥdneqꝫ qui rigat: ſed qui incrementū dat deus. Et dicant ſemꝑmagnificetur dn̄s: qui volūt pacē ſerui eius. Iſti autē de ſcripturis ipſis fallunt populos vt accipiāt ab ipſis honores etlaudes ⁊ nō conuertant̉ homines ad veritatē. Quia vero ipſis ſcripturis fallunt populos a quibꝰ querunt honores: vendunt boues ⁊ oues: id eſt ipſas plebes. Et cui vēdunt niſi diabolo? Nāqꝫ fratres mei ſi chriſti vnica eccleſia eſt ⁊ vna eſt:quicqͥd inde preciditur/ quis tollit niſi leo rugiēs ⁊ circūiēsquerens quē deuoret? Ue his qui p̄cidūtur. Nā illa integrapermanebit: nouit enī dominus qͥ ſunt eiꝰ. Tamē quantū inipſis eſt vendūt boues et oues vendunt et colūbas: obſeruātflagellum peccatoꝝ ſuorum. Certe quādo aliquid tale patiūtur ꝓpter iſtas iniquitates ſuas: agnoſcāt qꝛ dominus fecitflagellum de reſticulis: ⁊ adhuc ammonet eos vt mutent ſe ⁊nō ſint negociatores. Nam ſi ſe nō mutauerint: audient in fixij. ne. Ligate illi manꝰ ⁊ pedes: et proijcite in tenebras exteriores. Tūc dictū eſt. Zelus domus tue comedit me ¶Recorlit. dati ſunt diſcipuli Fquia zelus domꝰ dei eiecit illos de tē1ꝰ. plo domini. FFratres: vnuſquiſqꝫ chriſtianus in mēbris xp̄izelo domus dei comedat̉. Quis comeditur zelo domus dei?t.ri? Cui omnia que forte ibi videt peruerſa: ſatagit emēdari: cuze? pit corrigi: non quieſcit. Si emendare nō poteſt: tolerat: gemit non excutit̉ de area: granum ſuſtinet paleam: vt intret in.ne? horreū. Et cum palea fuerit ſeparata. tu ante horreum ſi granumes: noli excuti de area: ne prius ab auibus colligaris: qͣꝫin horreum congregeris. Aues eniꝫ celi aerie poteſtates expectant aliqͥd rapere de area: ⁊ non rapiunt niſi qd̓ inde fuerit excuſſuꝫ: ergo zelus domus tue comedit te. Unumquēqꝫchriſtianum zelus domus dei comedat: in qua domo dei mēbrum eſt. Non enī magis eſt domus tua: qͣꝫ domꝰ vbi habesſalutem ſempiternā. Domum tuā intras propter requiē temporalem: domū dei intras propter requiem ſempiternā. Siergo in domotua ne quid ꝑuerſum fiat ſatagis: in domo deivbi ſalus propoſita eſt et requies ſine fine debes pati quātūin te eſt/ ſi quid forte peruerſuꝫ videris? (Uerbi gratia) Uides fratrem currere ad theatrum: prohibe: mone: contriſtaE re ſi zelus domus dei comedit te. Uides alios currere et inebriari velle / et hoc velle in locis ſanctis quod nuſqͣꝫ decet: ꝓhibe quos potes/ tene quos potes? terre quos potes. Quibꝰpotes blandire: noli tamen quieſcere. Amicus eſt: ammoneatur leniter. Uxor eſt: ſeueriſſime refrenetur. Ancilla eſt: eti-

In euāgeliū ſcd̓m Iohānam verberibus compeſcatur. Fac quicquid potes pro perſona puā portas et perficis/ zelus domus tue comedit me. Siautem fueris frigidus marcidus ad te ſolū expectans ⁊ quaſi tibi ſufficiens et dicens in corde tuo: quid mihi eſt curarealiena peccata/ ſufficit mihi anima mea/ ipſaꝫ integram ſeruem deo. Eia non tibi venit in mentem ſeruus ille qui abſcōdit talentum ⁊ noluit erogare? Nunquid cauſatus eſt qꝛ perdidit: et nō quia ſine lucro ſeruauit? Sic ergo audite fratresmei: vt nō quieſcatis. Ego vobis conſiliū daturus ſum. Detille qui intus eſt: quia ⁊ ſi per me dederit/ ille dat. Noſtis qͥdagatis vnuſquiſqꝫ in domo ſua cum inquilino/ cū cliente ſuo:cum maiore cum minore. Quomodo dat deus aditum/ quōaperit ianuam verbo ſuo. Nolite quieſcere lucrari chriſto qꝛlucrati eſtis a chriſto. ¶ Dixerūt illi iudei. Quod ſignū oſtē ꝓdis nobis quia hec facis? Et dominus. Soluite templum rn̄hoc: et tribus diebus excitabo illud: Dixerunt ergo iudei. inQuadraginta et ſex annis edificatum eſt templum hoc: et tu redicis ⁊ tribus diebus Fexcitabo illud? Caro erāt: carna­ ⁊.lia ſapiebant. Ille loquebatur ſpiritualiter. Quis autem poſ rn̄ſit intelligere de quo templo dicebat? Sed non multum que ⁊drimus. Per euangeliſtam nobis aperuit: de quo templo di3ceret. Soluite templuꝫ hoc: et tribus diebus excitabo illud. haQuadraginta ſex annis edificatum eſt templū: et triduoſu­ 7ſcitabit illud? ¶ Dicebat auteꝫ ait euangeliſta. De templo nōcorporis ſui. t manifeſtum eſt occiſum dominuꝫ: poſttri? ſecduum reſurrexiſſe. Hoc modo omnibus nobis notuꝫ eſt. Et 17ſi iudeis clauſum eſt quia foris ſtant nobis tamen apertum exeſt/ quia nouimus: in quem credimꝰ. Ipſius templi reſolu­ 22tionem ⁊ reedificationē: anniuerſariaſolēnitate celebraturi Iſumus. Ad quā vos exhortamur vt p̄paretis vos ſi qui eſtiscathecumini: vt accipiatis gratiam. Iam nunc tempus eſt:iam nunc parturiatur qd̓ tunc naſcatur: ergo illud nouimus:ſed forte hoc exigitur a nobis / vtrū habeat aliquod ſacramētum quadragintaſex annis edificatum templum. Sunt quidem multa: que hīc dici poſſunt. Sed quod breuiter dici poteſt ⁊ facile intelligi: hoc interim dicamus fratres. Diximusenim iam (niſi fallor) heſterno die adam vnū hominē fuiſſe:et ipſum eſſe totum genus humanū. Nam ita diximus ſi meminiſtis quaſi fractꝰ eſt et ſparſus colligitur/ et quaſi conflatus in vnam ſocietatem atqꝫ concordiam ſpiritualem. Et gemit vnus pauper modo ipſe adam ſed in chriſto renouatus:quia ſine peccato venit adam vt peccatum adam ſolueret incarne ſua: et vt reintegraret ſibi ad imaginem dei adam. Ergo de adam caro chriſti. Ergo de adam tēpluꝫ quod deſtruxerunt iudei: et ſuſcitauit dominus triduo. Reſuſcitauit enīcarneꝫ ſuam. Uidete: quia deus erat equalis patri. Fratresmei: dicit apoſtolus. Qui eum excitauit a mortis. De quo di Pcit? de patre. Factus inquit obediens vſqꝫ ad mortem: mortem autem crucis: propter qd̓ et deus illum excitauit a mortuis: ⁊ dedit ei nomen quod eſt ſuꝑ omne nomen. Reſuſcitatus et exaltatus eſt dominus. Reſuſcitauit a mortuis quis?pater. Cui dicit in pſalmis: excita me et reddam illis. Ergopater eum reſuſcitauit non ſeipſe? Quid autemfecit pater ſine verbo? Quid autem facit pater ſine vnico filio ſuo. Namaudi quia et ipſe deus erat. Soluite templum hoc: et tribusdiebus excitabo illud. Nūquid dixit ſoluite templuꝫ quodtriduo pater meus reſuſcitet? Sed quomodo cuꝫ pater fuſcitat et filius ſuſcitat: ſic cum filius ſuſcitat et pater ſuſcitat: qꝛfilius dixit ego et pater vnum ſumꝰ. Quid ergo ſibi vultnumerus quadragenarius ſenarius. Interim ipſe adam quiaper totum orbem terrarum eſt/ audiſtis iam heſterno die inquattuor litteris grecis quattuor verboꝝ grecorum. Si enīiſta verba quattuor ſcribas ſubinuicem: id eſt nomina quattuor partium mundi orientis occidentis aquilonis et meridiani quod eſt totꝰ orbis: vnde dicit dominus an quattuoventis collecturū electos ſuos cum venerit ad iudicium. Siergo facias iſta quattuor nomina greca. αυατολη. quod ēoriens. δυσίσ quod eſt occidens. αρχτοσ qd̓ eſt ſeptētrio:μέσημβρία quod eſt meridies. Anatole dyſis: arctos. meſembria: capita verboruꝫ adam habent. Quomodo ergo ibiinueniemus quadragenarium ſenarium numerum? quia carochriſti de adam erat. Ad litteras numeros computāt greci: quod et nos facimus. Alitteram ipſi lingua ſua ponunt &alpha: ⁊ vocatur ⁊ alphavnum. Ubi autem in numeris ſcri-

j. Cor. ix.

psͣ. xxxiij.

j. Cor. iij.

Mat. xxij.ZAlia lit.hꝫ ꝟo eiꝰ.Alialit.hꝫ qꝛ ſcriptū eſt: zelus domtue comedit me.

Mat. xxij.

Mhil̓. ij.

ſed hꝫ inAlia litexcitabis.Alia lit.Ille autē.

EAlia lr̄a.n̄derūt gͦudei ⁊ dierūt ei..Alia lit.n̄dit ieſus