Expoſitio diui Auguſtini In euāgeliū ſcd̓m Iohānē.

Exhoſitio dinii Auguſtinibis terraruꝫ / qꝛ in ligno figenda erat vita orbis terrarū? Iāin tertia hydria ipſi abrae qd̓ iam cōmemoraui dictuꝫ eſt: inxvj. ſemine tuo benedicentur omnes gentes. Et quis non videatcuius habeat figurā vnicus eius: qui ſibi ad ſacrificiū quoipſe īmolandus ducebatur/ ligna portabat? Portauit enimdominus crucē ſuam: ſicut euangeliū loquitur. Hoc de tertia hydria cōmemoraſſe ſufficeret. De dauid auteꝫ quid dicam / quod ad omnes pertinebat ꝓphetia eius quando modo audiuimus pſalmum. Et difficile eſt vt dicat̉ pſalmus inquo hoc nō ſonet? Sed certe vt dixi modo cantauimꝰ/ Surge deus iudica terram quoniā tu hereditabis in oībus gencxij. tibus. Et ideo donatiſte tanqͣꝫ proiecti de nuptijs: ſicut illehomo qui nō habebat veſtem nuptialē: inuitatus eſt ⁊ venit.Sed proiectus eſt de numero vocatorū: qui non habebat veſtem ad ſponſi gloriam. Qui enim ſuam gloriam querit nonchriſti: non habet veſtem nuptialē. Non enim volunt conſonare voci illius qͥ amicus erat ſponſi: et ait: hic eſt qui baptizat. Nec īmerito illi qui non habebat veſtem nuptialeꝫ: hocper increpationem obiectū eſt qd̓ non erat. Amice: quid hucveniſti? Et ſicut ille obmutuit: ſic ⁊ iſti. Quid enim prodeſtſtrepitus oris muto corde? Nouerūt quippe intus apud ſemetipſos non ſe habere qd̓ dicant Intus obmutuerūt: forisperſtrepunt. Audiūt velint nolint etiam apud ſe cātari. Surge deus iudica terrā: quoniā tu hereditabis in omnibꝰ gentibus. Et non cōmunicando omnibus gentibus: quid aliudquam ſe exheredatos eſſe cognoſcant? Quod ergo dicebamfratres quia ad omnes pertinet prophetia/ volo enim aliumſenſum oſtendere in eo quod dictuꝫ eſt/ capientes metretasbinas vel ternas: ad omnes inquā gentes pertinet prophetia. Modo cōmemorauimus demonſtratuꝫ in adam qui eſtforma futuri. Quis autē neſciat quod de illo exorte ſunt omnes gentes: et in eiꝰ vocabulo quattuor litteris quattuor orbis terrarū partes per grecas appellationes demonſtrant̉:Si eniꝫ grece dicatur oriens occidens aquilo meridies: ſicut eas pleriſqꝫ locis ſancta ſcriptura cōmemorat: ī capitibꝰverborū inuenis adā. Dicunt̉ enī grece quattuor memoratemūdi partes ανατολη λύσίσ αρχτοσ μέσημβριαIſta quattuor noīa ſi tanqͣꝫ verſus qͣttuor ſubinuiceꝫ ſcribasij. in eorū capitibus/ adam legit̉. Hoc in noe ꝓpter archam figuratū eſt: inqua erāt omnia aīalia que ſignificabāt oēs genxvj. tes. Hoc in abraā cui apertiꝰ dictuꝫ eſt. In ſemine tuo bn̄dicētur oēs gētes Hoc in dauid: de cuiꝰ pſalmis (vt alia omitj. tam) mō cātauimꝰ: Surge deꝰ iudicaterram: qm̄ tuhereditabis in oībus gentibꝰ. Cui enī deo dicitur ſurge: niſi qͥ dormiuit? Surge deꝰ iudica terram: tanqͣꝫ diceret̉. Dormiſti iudicatus a terra: ſurge vt iudices terrā. Et quo ꝑtinet illa ꝓphetia. Quoniā tu hereditabis inqͥt in oībus gentibꝰ? Iamvero inqͥnta etate tanqͣꝫ in qͥnta hydria daniel vidit lapidempreciſum de mōte ſine manibꝰ/ et cōfregiſſe oīa regna terrarum: ⁊ creuiſſe illū lapidē et factum eſſe montē magnū: ita vtimpleret vniuerſam faciem terre. Quid apertiꝰ fratres mei?lapis de mōte p̄cidit̉: ipſe ē lapis quē reprobauerūt edificātes / et factꝰ eſt in caput anguli. De quo mōte precidit̉ niſi deregno iudeorū: vnde dn̄s noſter ieſus xp̄s ſcd̓m carnē natuseſt? Et precidit̉ ſine manibꝰ ſine opere humano: qꝛ ſine amplexū maritali de virgine exortꝰ eſt. Mons ille vn̄ preciſuseſt: nō impleuerat vniuerſam faciē terre. Non enītenuerat regnuꝫ iudeoꝝ omnes gētes. At vero regnū chriſti oēs gētes.et vniuerſum orbē terraꝝ cernimus occupare. Iam ad ſextāetatē pertinet iohānes baptiſta/ quo nemo exurrexit maiorde natis mulieꝝ: de quo dictū eſt: maior qͣꝫ propheta. Quō ⁊l.ipſe oſtēdit qꝛ oībus gentibus miſſus eſt xp̄s: qn̄ iudei venerūt ad eū vt baptizarent̉. Et ne ſuperbirēt de noīe abrae: generatio inquit viperaruꝫ quis oſtēdit vobis fugere a vēturaira? Facite ergo fructuꝫ dignū penitētie: id eſt humiles eſtote. Superbis enī loquebatur. Unde autē erant ſuperbi? Degenere carnis nō de fructu imitationis patris abraā. Quideis ait? Nolite dicere patrē habemus abraam: potēs eſt dede lapidibus iſtis ſuſcitare filios abrae. Lapides dicēs omnes gentes: nō propter firmitatē: ſicut lapis dictꝰ eſt quē reprobauerūt edificātes: ſed propter ſtoliditatē ⁊ duriciā ſtulticie: quia eis quos adorabāt ſimiles facti erant. Adorabanteniꝫ inſenſata ſi mulachra: pariter inſenſati. Unde inſenſati?iij. Quoniā in pſalmo dicitur. Similes illis fiant qui faciūt ea:

In euāgeliū ſcd̓m Iohāret omnes qui confidūt in eis. Ideo cū ceperint hoīes deumadorare quid audiūt? Ut ſitis filij patris veſtri qͥ in celis eſt:qui ſolem ſuum facit oriri ſuper bonos ⁊ malos: et pluit ſuperiuſtos ⁊ iniuſtos. Quapropter ſi ei fit hō ſimilis quē adorat:quid eſt/ potēs eſt deꝰ de lapidibꝰ iſtis ſuſcitare filios abraeNoſipſos īterrogemus: ⁊ videamꝰ quia factū eſt. Nos enimde gētibus venimꝰ. De gētibus autē non veniremꝰ: niſi deꝰde lapidibꝰ ſuſcitaſſet filios abrae. Facti ſumꝰ filij abrae īmitando fidē: non naſcēdo per carnē. Sicut enī illi degenerando exheredati: ſic nos imitādo adoptati. Ergo fr̄es ad oēsgentes pertinebat etiā iſta ſexta hydria ꝓphetis: et ideo deomnibus dictū eſt: ſcapiētes metretas binas vl̓ ternas. Sꝫquō oſtendimus oēs gentes ꝑtinere adbinas vel ternas metretas? Eſtimātis enim fuit quodāmodo vt ipſas diceret binas quas dixerat ternas: ad cōmendandū ſcilicet ſacramentum. Quō ſūt bine metrete? Circūciſio ⁊ p̄putiū. Hos duospopulos ſcriptura cōmemorat: et nullum pretermittit hoīmgenus quando dicit circūciſio et preputiū. In duobus iſtisnoībus habes oēs gentes. Bine metrete ſunt. His duobꝰ parietibus de diuerſo veniētibus ad pacem in ſeipſo faciendā:lapis angularis factꝰ eſt in chriſto. Oſtēdamus ⁊ ternas metretas: in eiſdē ipſis oībus gētibus. Tres enī erant filij nōe:per quos reparatuꝫ eſt genus humanū. Unde dominus ait.Simile eſt regnum celorū fermēto: qd̓ accepit mulier et ab­ 7ſcondit in farine mēſuris tribus: quoaduſqꝫ fermentaret̉ totum. Que eſt iſta mulier niſi caro dn̄i? Quod eſt fermentumniſi euangelium? Que ſunt tres mēſure: niſi omnes gētes ꝓpter tres filios noe? Ergo ſex hydrie capiētes binas vel ternas metretas/ ſex ſunt etates temporū capientes prophetiāpertinentē ad omnes gentes: ſiue in duobus generibus hominum: id eſt iudeis ⁊ grecis/ ſicut ſepe apoſtolus cōmemorat: ſiue in tribꝰ ꝓpter noe tres filios ſignificatos. Figurataeſt enī ꝓphetia pertingēs vſqꝫ ad oēs gētes. Nā in eo qd̓ pertingit dicta eſt metreta: ſicut dicit apl̓s. Accepimꝰ menſurāpertingēdi vſqꝫ ad vos. Gentibus enī euangelizans hoc ait.menſuram pertingendi ad vos.Tractatus. x.Poſt hoc deſcendit capharnaū ipſe ⁊ mater eiuset fratres eiꝰ et diſcipuli eius: et ibi māſerunt nōmultis diebus. Et prope erat paſcha iudeorum:et aſcendit ieſus hieroſolymā: et inuenit in tēplovendētes boues ⁊ oues et colūbas. Et nūmularios ſedentes: et cū feciſſet quaſi flagellū de funiculis omnes eiecit de tēplo: oues quoqꝫ ⁊ boueset nūmulariorum effudites: ⁊ menſas ſubuertitet his qui colūbas vendebāt dixit. Auferte iſtahinc: et nolite facere domū patris mei domū negociationis. Recordati ſunt vero diſcipuli eiusquia ſcriptū eſt. Zelus domus tue cōmedit me.Reſponderūt ergo iudei ⁊ dixerunt ei. Qd̓ ſignūoſtēdis nobis: qꝛ hec facis? Reſpōdit ieſus ⁊ dixit eis. Soluite tēplū hoc ⁊ ī tribꝰ diebꝰ excitaboillud. Dixerūt ergo iudei qͣdraginta et ſex annisedificatū eſt templū hoc. ⁊ tu in tribꝰ diebꝰ excitabis illud? Ille aūt dicebat de templo corꝑis ſui.B36AN pſalmo audiſtis gemituꝫ pauꝑis cuiꝰ mēbrattotā terrā tribulatiōes patiūtur vſqꝫ in finē ſeculi.Satis agite fratres mei eē in his verbis: ⁊ de hisM Imēbris. Nā tribulatio tota trāſitura ē. Ue gaudētibꝰ ꝟitas dicit. beati lugētes: qm̄ ipſi ꝯſolabunt̉. Deꝰ hō factus eſt. Quid facturꝰ eſt hō: ꝓpter quē deꝰ factꝰ eſt hō: Hecſpes cōſolet̉ nos in omni tribulatione: ettētatione huiꝰ viteNō enī ceſſat īimicus ꝑſequi: ⁊ ſi nō aperte ſeuit īſidijs agit.Quid enī agit? et ſuꝑ irā doloſe agebāt. Inde dictꝰ eſt leo eidraco. Sed qͥd d̓r xp̄o?. Et cōculcabis leonē ⁊ draconē. Leo Ppropter apertā iram: draco ꝓpter occultas inſidias. Dracoeiecit adam de paradiſo. Idē ipſe ꝑſecutus eſt eccleſiā: dicēte petro. Quia aduerſarius veſter diabolus ſicut leo rugiēscircūit: querēs quē deuoret. Non tibi ſeuitiā ſuam perdidiſ

Gen̄. xxv.

psͣ. lxxxi.

Mat. xv. .

Gen̄. vij.

Gen̄. xx.

Gen̄. vij.

Dan. ij

Mat. iij.

Psͣ. cxiii.

Luce. xiij

Mat. v.

Mgͣ. xc.

A