Capitulū. ij. Fo.Tractatus. ix.

c5

Tractatus. ix.vinum: oſtendit nobis qd̓ ⁊ ſcriptura vetus ab ipſo eſt. Namiuſſu ipſius implete ſunt hydrie. A domino quidē et illa ſcriptura: ſed nihil ſapit ſi nō ibi chriſtus intelligatur. Intēditeauteꝫ quod ipſe ait: que ſcripta ſunt in lege et ꝓphetis ⁊ pſalmis de me. Nouimus autē legem ex quibus temporibꝰ narret: id eſt ab exordio mundi. In principio fecit deꝰ celum etterraꝫ: inde vſqꝫ ad hoc tempus qd̓ nunc agimus / ſexta etaseſt: vt ſepe audiſtis ⁊ noſtis. Nam prima etas eſt ab adā vſqꝫad noe. ſecūda a no vſqꝫ ad abraā. Sic ⁊ mattheus euāgeliſtaper ordinē ſequitur ⁊ diſtinguit. Tertia ab abraā vſqꝫ addauid: quanta a dauid vſqꝫ ad tranſmigrationeꝫ babylonis:quinta a tranſmigratione babylonis vſqꝫ ad iohannē baptiſtam: ſexta inde vſqꝫ ad finē ſeculi. Propterea et ſexta die fecit deꝰ hominem ad imaginē ſuam. quia ſexta iſta etate mani feſtatur per euangeliū reformatiomentis noſtre: ẜm imaginem eius qui creauit nos. Et conuertitur aqua in vinū: vtiam manifeſtatū chriſtū in lege ⁊ prophetis ſapiamꝰ. IdeoIerāt ibi ſex hydrie quas iuſſit impleri aqua.Sex ergo illehydrie ſex etates ſignificant: quibꝰ non defuit ꝓphetia. Illa ergo tempora ſex quaſi articulis diſtributa atqꝫ diſtincta:quaſi vaſa eſſent inania: niſi a chriſto implerentur. Impleteſunt ꝓphetie/ plene ſunt hydrie: ſed vt aqua ī vinū conuertatur/ in illa tota prophetia chriſtus ītelligitur. Quid eſt autēcapiebāt metretas binas vel ternas. Myſteriū nobis maxime locutio iſta cōmendat. Metretas enim dicit menſurasquaſdaꝫ tanqͣꝫ ſi diceret vrnas amphoras: vel ſi quid huiuſmodi. Nomē menſure eſt metreta: ⁊ a menſura accepit nomēiſta mēſura. Metrō enim menſurā dicunt greci. Inde appellate metrete. Capiebāt enī metretas binas vel ternas. Quiddicimus fratres? Si ternas tantū diceret nō curreret animꝰnoſter: niſi ad myſteriū trinitatis. Sed forte nec ſic debemꝰindecito iā ſenſum noſtrū auertere/ qꝛ dixit binas vl̓ ternas:quia noīato patre et filio cōſequenter et ſpiritꝰ ſanctus intelligēdus eſt. Spiritus enī ſanctus nō eſt patris tantūmodoaut filij tantūmodoſpiritꝰ: ſed patris et filij ſpiritꝰ. Scriptūij. eſt eniꝫ. Si qͥs dilexerit mundū: nō eſt ſpiritus patris in illo.viij Itemſcriptū eſt. Si qͥs autē ſpiritū chriſti nō habet: hic nōeſt eius. Idē autem ſpiritus ⁊ patris ⁊ filij. Nominato itaqꝫpatre ⁊ filio intelligit̉ et ſpiritus ſanctus: qꝛſpiritus eſt ⁊ patris et filij. Cum autē nominat̉ pater et filius: tanqͣꝫ due metrete nominātur. Cum autē ibi intelligitur ſpiritus ſanctus/tres metrete. Ideo non dictū eſt/ capientes capiebāt metretas aliebinas alie ternas. Sed ipſe ſex hydrie capiebāt metretas binas vel ternas. Tanqͣꝫ diceret: ⁊ quādo dicobinas.etiam ſpiritū patris et filij cum his intelligi volo. Et quādodico ternas: ipſam trinitateꝫ manifeſtius enūcio. Quiſquisitaqꝫ nominat patrē et filiū: oportet ibi intelligi tanqͣꝫ charitateꝫ inuicē patris ⁊ filij qd̓ eſt ſpiritus ſanctꝰ. Fortaſſis enīdiſcuſſe ſcripture: qd̓ nō ſic dico vt hodie dicere poſſim/ autquaſi aliud īueniri nō poſſit. Sed tamē ſcrutate ſcripture indicant ꝙ ſpiritus ſanctꝰ charitas eſt. Et ne putetis vileꝫ eſſecharitatē. Quō autem vilis eſt: quando oīa que dicunt̉ / nonvilia ſed chara dicunt̉? Si ergo que nō ſunt vilia / chara ſūt:quid eſt charius ipſa charitate? Sic autem cōmēdatur charitas ab apoſtolo vt dicat. Supereminentioreꝫ viam vobisiij. demonſtro. Si linguis hominū loquar ⁊ angelorū: charitatēautem nō habeam: factus ſum vt eramentū ſonans/ aut cymbalum tinniēs. Et ſi ſciero oīa ſacramenta et omnē ſcientiaꝫet habuero ꝓphetiam ⁊ omnē fidem ita vt mōtes tranſferācharitatē autem non habeā: nihil ſum. Et ſi diſtribuero oīamea pauperibus/ ⁊ tradidero corpus meū vt ardeā / charitatem autem nō habuero: nihil mihi ꝓdeſt. Ꝙta eſt ergo charitas/ que ſi deſit fruſtra habent̉ cetera: ſi aſſit recte habent̉omnia. Tamē charitatē laudans apl̓s paulus copioſiſſimeatqꝫ vberrime: minꝰ de illa dixit/ quā quod ait breuiter apl̓s.iiij. iohānes: cuius eſt hoc euāgeliū. Neqꝫ enī dubitauit dicere.Deus charitas eſt. Scriptu eſt enim: qꝛ charitas dei diffuſav.eſt in cordibus veſtris ꝑ ſpirituꝫ ſanctū qui datus eſt nobis.Quis ergo nominet patrē et filiū: et nō ibi intelligat charitatem patris ⁊ filij? Quā cum habere ceperit: ſpiritū ſanctū habebit. Quā ſi nō habuerit: ſine ſpiritu ſancto erit. Et quō corpus tuū ſine ſpiritu qd̓ eſt aīa tua ſi fuerit/ mortuū eſt: ſic aīatua ſine ſpiritu ſancto .i. ſine charitate ſi fuerit / mortua deputabitur. Ergo metretas binas capiebāt hydrie: qꝛ in omniū

Capitulū. ij. Fo. cl.temporū prophetia pater ⁊ filius predicat̉: ſed ibi eſt ⁊ ſpiritus ſanctus. Ideoqꝫ adiūctum eſt vel ternas. Ego ⁊ pater in Ioquit vnū ſumus. Sed abſit vt deſit ſpiritꝰ ſanctus: vbi audiuimus ego ⁊ pater vnū ſumus. Tamē quia patrē ⁊ filium nominauit: capiebāt hydrie binas metretas. Sed audi vl̓ ternas. Ite baptizate gentes: in noīe patris et filij et ſpiritꝰ ſancti. Itaqꝫ in eo qd̓ dicunt̉ bine: non exprimit̉ ſed intelligit̉: injeo vero qd̓ dicuntur vel terne/ etiam exprimit̉ trinitas. Sedeſt et aliꝰ intellectus nō pretermittēdus et ipſum dicā: eligatquiſqꝫ qd̓ placet: nobis qd̓ ſuggerit̉ non ſubtrahimus. Mēſaenī domini eſt et nō oportet miniſtrū fraudare cōuiuas preſertim ſic eſuriētes vt apparet auiditas veſtra. Prophetiaque ab antiquis tēporibus diſpenſatur: ad ſalutē omniū gentium pertinet. Ad ſolū quidem populū iſrael miſſus eſt morſes. et ei ſoli populo per eū lex data eſt: et ipſi ꝓphete exipſopopulo fuerūt. Et ipſa diſtributio temporū ẜm eundem populum diſtincta eſt. Unde ⁊ hydrie dicūtur ſecundū purificationem iudeoꝝ. Sed tamē quod illa ꝓphetia etiam ceteris gētibus annūciabat̉ manifeſtū: quandoquidē chriſtꝰ inea occultus erat / in quo benedicunt̉ omnes gētes ſicut ꝓmiſſum eſt abrae dicēte dn̄o: in ſemine tuobn̄dicent̉ omnes gentes. Nondū enim intelligebat̉: quia nondū aqua fuerat conuerſa in vinum. Ergo oībus gentibus diſpenſabat̉ prophetia. Quod vt emineat iocūdius: de ſingulis etatibus/ tanqͣꝫde ſingulis hydrijs pro tēpore quedam cōmemoremus. Inipſo exordio adam et eua parētes omniū gentium erant nontantūmodo iudeorū. Et quicqͥd figurabat̉ in adam de xp̄o:ad oēs vtiqꝫ gentes ꝑtinebat quibꝰ ſalus eſt in chriſto. Quidergo dicā potiſſimū de aqua pͥme hydrie: niſi quod apl̓s aitde adam ⁊ eua. Nemo enī me dicit praue intellexiſſe: quādointellectū non meū ſed apl̓i profero. Illud ergo vnū qͣꝫtummyſteriuꝫ de chriſto cōtinet quod cōmemorat apl̓s dicens.Et erunt duo in carne vna. Sacramentū hoc magnū eſt. Et Ene quis iſtā magnitudinē ſacramēti in ſingulis quibuſqꝫ hominibus vxores habētibus intelligeret: ego autē dico inqͥtin chriſto ⁊ in eccleſia qd̓ eſt hoc ſacramentū magnum: eruntduo in carne vna? Cum de adā et eua ſcriptura geneſeos loqueretur: vnde ventū eſt ad hec verba. Propterea relīquethomo patrē et matrē et adherebit vxori ſue: et erūt duo ī carne vna. Sic ergo chriſtus adheſit eccleſie: vt eſſent duo ī carne vna. Quō reliquit patrem? quomodo matrē reliquit? Patrem: qꝛ cum in forma dei eſſet non rapinam arbitratꝰ eſt eſſeſe equalē deo: ſed ſemetip̄m exinaniuit formā ſerui accipiēsHoc eſt enī reliquit patrē: non quia deſeruit ⁊ receſſit a pr̄e/ſed quia nō in ea forma apparuit hoībus in qua eqͣlis eſt patri. Quō reliquit matrem? Relinquēdo ſynagogā iudeoruꝫde qua ẜm carnē natus eſt: ⁊ inherēdo eccleſie quā ex oībusgentibus ꝯgregauit Ergo prima hydria habebat ꝓphetiāde chriſto. Sed quādo iſta q̄ loquor predicabant̉ in populisadhuc aqua erat: in vinū mutata nondū erat. Et qꝛ illuminauit per apoſtolū deus vt oſtēderet nobis qͥd ibi q̄reremus invna ipſa ſentētia/ erūt duo in carne vna: ſacramentū magnū 1in chriſto ⁊ in eccleſia. Iam licet nobis vbiqꝫ chriſtūquerere: et de oībus hydrijs vinū potare. Dormit adā vt fiat euaꝫmorit̉ chriſtus vt fiat eccleſia. Dormiēti ade fit eua de lateremortuo chriſto lancea ꝑcutit̉ latus vt profluant ſacramētaquibꝰ formet̉ eccleſia. Cui non appareat qꝛ in illis tūc factꝭ:futura figurata ſunt: quādoquideꝫ dicit apl̓s ipſum adā formā futuri eſſe? Qui eſt inqͥt forma futuri. Prefigurabanturomnia myſtice. Neqꝫ enī vere non poterat deus vigilāti coſtam educere feminamqꝫ formare? An forte ne doleret latusquando coſta detracta eſt ꝓpter hoc oporteret vt ille dormiret? Quis eſt qͥ ſic dormiat: vt ei oſſano euigilāti euellātur:An quia deꝰ euellebat / ꝓpterea hō nō ſentiebat. Poterat gͦet vigilāti ſine dolore euellere qͥ poterat dormiēti: ſed ꝓculdubio hydria prima īplebatur. Prophetia illiꝰ tēporis: defuturo iſto tempore diſpēſabatur. Chriſtus etiā figuratꝰ eſtin noe: et in illa archa orbis terrarū. Quare ergo in archa incluſa ſunt oīa aīalia? niſi vt ſignarent̉ oēs gētes. Non enī deerat deo rurſus creare omnē genꝰ animaliū. Quādo enī oīanon erant: nōne dixit: producat terra: ⁊ produxit terra? Unde ergo tūc fecit: inde reficeret. Uerbofecit verbo reficeret/niſi quia myſteriū commēdabat et ſecundā hydriā prophetice diſpēſationis implebat: vt per lignū liberaret̉ figura or-

j. Ioh̓. iiij.Rom̄. v.

j. Cor. viij.

j. Ioh̓. ij.Rom̄. viij

Gen. j.

C

Gen̄. ij.

EGen̄. vj.

Iohan. x.

Ephe. v.

D