Expoſitio dini AuguitiniIn euāgeliū ſcd̓m Iohānē

Expoſitio diui Auguſ. enīne ipſe hoc faceret. At vero qui venerat in manu habēs quādo iret quādo rediret quouſqꝫ excurreret cui paterent inferinon tantū moriēti ſed et reſurgenti: vt nobis oſtēderet ſpemimmortalitatis eccleſie ſue. In capite oſtendit quod mēbraexpectare deberēt: reſurget etiam in ceteris mēbris: qui reſurrexit in capite. Hora ergo nōdū venerat: oportunitas nōdum erat. Uocandi erant diſcipuli: annūciandū erat regnūceloruꝫ: faciēde erant virtutes. Cōmendāda erat diuinitasin miraculis: cōmendanda erat humanitas dn̄i in ipſa compaſſione mortalitatis. Ille enī eſuriebat qꝛ homo erat: pauitquinqꝫ panibus tot milia qꝛ deus erat. Qui dormiebat quiahomo erat: ventis ⁊ fluctibus imperabat qꝛ deus erat. Hecomnia cōmendanda erāt prius: vt eſſet qd̓ ſcriberēt euangeliſte quod predicaret̉ eccleſie. At vbi tantū fecit qͣꝫtum ſufficere indicauit: venit hora nō neceſſitatis ſed voluntatis: nōconditionis ſed poteſtatis. Quid ergo fratres: qꝛ illis ⁊ illisreſpōdimus nihil dicemus quid ſibi velint hydrie: qͥd aquain vinū cōuerſa: qͥd architriclinus: quid ſpōſus: quid materieſu in myſterio: qͥd ipſe nuptie? Dicēda ſunt omnia: ſed onrandi nō eſtis. Uolui quidē in nomine chriſti ⁊ heſterno diequo ſolet ſermo deberi charitati veſtre id agere vobiſcū: ſednon ſum permiſſus neceſſitatibꝰ quibuſdaꝫ impedientibus.Si ergo placet ſanctitati veſtre hoc quod ad myſteriū pertinethuiꝰ facti / in craſtinū differamus: et nō oneremus ⁊ noſtram et veſtrā infirmitatē. Sunt forte hodie multi qui propter ſolēnitatē diei non propter audiendū ſermonem conuenerunt. Craſtino qui venerint venient audituri: vt nec fraudemus ſtudioſos nec grauemus faſtidioſos.Tractatus. ix.¶ Dicit mater eiꝰ miniſtris. Quodcūqꝫ dixeritvobis facite: erant aūt ibi lapidee hydrie ſex poſite. ẜm purificationē iudeoꝝ. Capientes ſingule metretas binas vl̓ ternas. Dicit eis ieſus Implete hydrias aqͣ. Et īpleuer̄t eas vſqꝫ ad ſūmū.oSſit dn̄s deus noſter vt donet nobis reddere qd̓CI Epromiſimꝰ. Heſterno enī die ſi meminit ſanctitasraq veſtra cū tēporis īcluderemur anguſtia ne ſermora ę nem inchoatū impleremꝰ in hodiernū diem diſtuex. limus: vt ea que in hoc facto euangelice lectionis myſtice iner­ ſacramētis poſita eſſent: ipſo adiuuāte aperirent̉. Non itaqꝫit. opus eſt nobis morari diutius in cōmendādo dei miraculo.ō? Ipſe eſt enī deꝰ qui per vniuerſam creaturā quotidiana miit: racula facit: q̄ hoībus non facilitate ſed aſſiduitate viluerūt.im Rara autem que facta ſunt ab eodē domino: id eſt a verbo ꝓpter nos incarnato / maiorē ſtuporem hoībus attulerūt: nonquia maiora erant qͣꝫ ſunt ea q̄ quotidie in creatura facit: ſedquia iſta que quotidie fiunt tanqͣꝫ naturali curſu paragūtur:illa vero efficatia potētie etiā tanqͣꝫ preſentis exhibita vidētur oculis hominū. Diximꝰ ſicut meminiſtis reſurrexit vnꝰmortuus obſtupuerūt hoīes: cum quotidie naſci qui nō erātnemo miret̉. ſic aquā in vinū cōuerſam qͥs non miret̉: cū hocannis oībus deus in vitibus faciat? Sed quia omnia que fecit dominus ieſus nō ſolum valēt ad excitanda corda noſtramiraculis/ ſed etiā ad edificādā doctrina fidei: ſcrutari nosoportet quid ſibi velint illa omnia: iō eſt quid ſignificēt. Horum enī omniū ſignificationes ſicut recordamini in diē hodiernū diſtulimus. Quod dn̄s īuitatus venerit ad nuptias:etiam excepta myſtica ſignificatione ꝯfirmare voluit quodipſe fecit nuptias. Uicturi enī erant de quibꝰ dixit apoſtolꝰprohibētes nubere et dicentes quod malū eſſent nuptie et ꝙdiabolus eas feciſſet? Cum ideꝫ dominus dicat in euāgeliointerrogatus vtrum liceat homini dimittere vxorē ſuam: exqualibet cauſa nō licere: excepta cauſa fornicationis/ in quaix. reſponſione ſi meminiſtis hoc ait. Quod deus cōiunxit: homo nō ſeparet. Et qui bene eruditi ſunt in fide catholica/ nouerunt ꝙ deus fecerit nuptias: ⁊ ſicut cōiunctio a deo: ita diuortium a diabolo fit. Sed propterea in cauſa fornicationislicet vxorem dimittere: quia ipſa eſſe vxorprior noluit/ quefidem coniugalē marito non ſeruauit Nec illi qui virginitatem deo vouent: qͣꝫqͣꝫ ampliorē gradū honoris et ſanctitatisin eccleſia teneant/ ſine nuptijs ſunt. Nam ⁊ ipſi pertinēt adad nuptias cū tota eccleſia: in quibꝰ nuptijs ſponſus eſt xp̄s.

EIIAc per hoc ergo dominus inuitatus venit ad nuptias / vt cōiugalis caſtitas firmaretur et oſtēderet̉ ſacramentū nuptiarum: quia et illarū nuptiarum ſponſus perſonā domini figurabat: cui dictū eſt/ ſeruaſti vinum bonū vſqꝫ adhuc. Bonumenim vinū chriſtus ſeruauit vſqꝫ adhuc: id eſt euangeliū ſuū.Iam enī incipiamꝰ ipſa ſacramentorū operta detegere quātum ille donat: in cuius nomine vobis ꝓmiſimus. Eratprophetia antiquis tēporibus: et a prophetie diſpenſatione nulla tempora ceſſauerūt. Sed illa prophetia quādo in illa chriſtus non intelligebat̉/ aquaerat. In aqua enī vinum quodāmodo latet. Dicit apoſtolus: quid intelligamus in iſta aquaUſqꝫ in hodiernū inquit diem qͣꝫdiulegitur moyſes idipſuꝫvelamen ſuper cor eoruꝫ poſitū eſt: quod non reuelatur quiain chriſto euacuatur. Et cum tranſierint inquit ad dominuꝫ ij.auferetur velamē. Uelamē dicit ad opertionē prophetie: vtnon intelligeretur. Tollitur velamē cum tranſieris ad dominum. ſic tollit̉ inſipiētia cū tranſieris ad dominū et qd̓ aquaerat / vinum fit. Lege libros oēs propheticos: non intellectochriſto: qͥd tam inſipidū ⁊ fatuū īuenies Intellige ibi chriſtum: non ſolū ſapit qd̓ legis ſed etiā inebriat mutas mentē acorpore: vt p̄terita obliuiſcēs in ea que ante ſunt extēdaris.Ergo prophetia ab antiquis tēporibus ex quo prorſus currit ordo naſcētiuꝫ in genere humano de chriſto nō tacuit: ſedoccultū ibi erat: adhuc enī erat aqua. Unde ꝓbamus ꝙ omnibus tēporibus ſuperioribꝰ vſqꝫ ad etatē qua dn̄s venit/ ꝓphetia de illo nō defuit? Ipſo dn̄o dicente. Cum enim reſurrexiſſet a mortuis inuenit diſcipulos ſuos dubitātes de ipſoquē ſecuti erāt. Uiderūt enī eum mortuū ⁊ nō ſperauerūt eūreſurrecturū: ⁊ tota ſpes eorū cōcidit. Unde ille latro lauda­ Ltus ipſo die meruit eſſe in ꝑadiſo: qꝛ in cruce cōfixus tunc cōfeſſus eſt xp̄m: quādo de illo diſcipuli dubitarūt. ergo īueniteos nutātes ⁊ quodāmodo arguētes ſeipſos: ꝙ in illo redemptionē ſperauerūt. Dolebant tn̄ eū ſine culpa occiſum: qꝛ innocentē. Et hoc ipſi poſt reſurrectionē dixerūt: cum quoſdāeorū triſtes īueniſſet in via. Tu ſolus ꝑegrinaris ab hieruſalem: ⁊ nō cognouiſti q̄ facta ſunt in illa his diebꝰ. Ille aūt dixit eis. Que? Illi vero dixerūt. De ieſunazareno qͥ fuit propheta potēs in factis ⁊ dictis in ꝯſpectu dei ⁊ vniuerſi populi: quomodo hūc tradiderūt ſacerdotes ⁊ principes noſtri indānationē mortis et cruci eū fixerūt. Nos autē ſperabamꝰ:quia ipſe erat qͥ redēpturus eſſet iſrael. Et nunc tertius diesagit̉ hodie: ex qͦ hec facta ſunt. Hec atqꝫ alia cū dixiſſet vnusex duobꝰ quos īuenit ī via eūtes ad ꝓpinquū caſtellū reſpōdit ipſe ⁊ ait. O inſenſati et tardi corde ad credēdū: ſuꝑ oīa q̄locuti ſunt ꝓphete. Nonne hec oīa oportebat pati xp̄m ⁊ introire inclaritatē ſuā? Et fuit incipiēs a moyſe ⁊ oībus prophetis: īterpretās illis in oībꝰ ſcripturis q̄ de ipſo erāt. Iteꝫalioloco cū palpari ſe manibꝰ diſcipulorū voluit vt crederētquia in corꝑe reſurrexerat: hi ſunt inqͥt ſermones qͦs locutusſum ad vos/ cū adhuc eſſem vobiſcū: qꝛ oportet īpleri oīa q̄ſcripta ſūt in lege moyſi ⁊ ꝓphetis ⁊ pſalmis de me. Tūc adaperuit illis ſenſum vt intelligerēt ſcripturas: ⁊ dixit illis qꝛſic ſcriptū eſt: ⁊ ſic oportebat pati xp̄m ⁊ reſurgere a mortuistertia die: ⁊ p̄dicare in noīe eius penitētiā ⁊ remiſſionē peccatorū in oēs gētes incipiētes a hieruſalē. His ex euāgelioque certe manifeſta ſunt ītellectis: patebūt illa oīa myſteriaque in iſto miraculo dn̄i latent. Uidete qͥd ait. Qꝛ oportebatꝰimpleri in xp̄o: q̄ de illoſcripta ſunt. Ubi ſcripta ſūt? In legeinqͥt ⁊ ꝓphetis ⁊ pſalmis. Nihil ſcripturaꝝ veterū pretermiſit. Illa erat aqͣ. Et iō dicti ſunt illi a dn̄o inſenſati: qꝛ eis adhuc aqua ſapiebat non vinū. Quō autem fecit de aqua vinū?Cum aperuit eis ſenſum ⁊ expoſuit eis ſcripturas incipiēs amoyſe ꝑ oēs ꝓphetas: vn̄ iā inebriati dicebāt. Nōne cor noſtrū ardēs erat ī nobis de ieſu dū loq̄ret̉ nobis ī via: ⁊ aꝑiretnobis ſcripturas? Intellexerūt enī xp̄m in his libris: in qͥbꝰeū non nouerāt. Mutauit aūt aquā in vinū dn̄s noſter ieſuschriſtus: et ſapit qd̓ non ſapiebat: inebriat qd̓ nō inebriabat.Si iam iuſſiſſet īde aquā effundi / et ſic ipſe mitteret vinū exoccultis creature finibus: vnde fecit et panē quando ſaturauit tot milia: non enim quinqꝫ panes habebant quinqꝫ hominum ſaturitatem: aut ſalteꝫ duodecim cōphinos plenos: ſedomnipotētia domini quaſi fons panis erat: ſic poſſet ⁊ effuſaaqua vinuꝫ infundere: quod ſi feciſſet: videretur ſcripturasveteres improbaſſe. Cum autem ipſam aquam conuertit in

ſꝫ pl̓a verba trāſilitquedā cōmemoratet quedamvariat.

ANō obſeruat Augin hoc tracta. ītegrāformā tex.

Mat. xj.

ij. Cor. iij.

Luce vlti.

Lu. xxiiij.

Lu. xxiiij

B