Expoſitio diui AuguſtiniIn euāgeliū ſcd̓m Iohā

Expoſitio diui Auguſtinimur que facta ſunt per deū ieſum. Per dn̄m ieſum facta ſūtcelū/ et terra/ mare / et oīs ornatus celi / opulētia terre fecūditas maris: omnia hec q̄ oculis adiacent ꝑ ieſum deū factaſunt/ et videmꝰ hec: et ſi eſt in nobis ſpūs illiꝰ ſic nobis placent vtartifex laudet̉: nō vt ad opera ꝯuerſi ab artifice auertamur: et faciē quodāmodo ponētes ad ea q̄ fecit: dorſū ponamus ad artificē qͥ fecit. Et hec quidē videmꝰ et adiacentoculis. Quid illa q̄ nō videmꝰ/ ſicut ſunt angeli ꝟtutes/ poteſtates/ dn̄ationes/ om̄iſqꝫ habitator fabrice huiꝰ ſuꝑceleſtis nō adiacēs oculis noſtris: qͣꝫqͣꝫ ſepe et angeli qn̄ oportuit demōſtrauerūt ſe hoībus? Nōne deꝰ ⁊ ꝑ verbū ſuū .i. vnicum filiū ſuū dn̄m noſtrū ieſum xp̄m fecit hec omnia? Quidipſa aīa humana q̄ nō videt̉ et per opera q̄ exhibet in carne:magnā prebet āmirationē bene ꝯſiderātibꝰ. A quo facta eſtniſi a deo: et ꝑ quē facta eſt niſi per filiū dei? Nondū dico deaīa hoīs. Cuiꝰ vis pecoris aīa quodāmodo regit molē ſuāſenſus oēs exerit / oculos ad videndū: aures ad audiēdum:nares ad ꝑcipiēdū odorē: oris iudiciū ad ſapores diſcernēdos: membra deniqꝫ ipſa ad peragēda officia ſua. Nūquidhec corpus ⁊ nō aīa .i. habitatrix corporis agit. Nec tn̄ videtur oculis: et ex his q̄ agit āmirationē mouet. Accedat iamcōſideratio tua etiā ad aīam humanā: cui tribuit deꝰ intellectum cognoſcēdi creatorē ſuū: dinoſcēdi et diſtinguēdi īterbonū et malū: hoc eſt inter iuſtū et iniuſtū: qͣꝫta agit per corpus. Attendite vniuerſum orbē terrarū ordinatū in ipſa humana republica quibꝰ adminiſtrationibꝰ: qͥbꝰ ordinibꝰ poteſtatū: cōditionibꝰ ciuitatū: legibꝰ moribus artibꝰ: hoc totū ꝑ aīam gerit̉: et hec vis aīe nō videt̉. Cū ſubtrahit̉ corpori / cadauer iacet: cū autē adeſt corpori/ primo cōdit quodāmodo putores. Corruptibilis enī eſt om̄is caro: in putredines defluit niſi quodā cōdimento aīe teneat̉. Sed hoc ꝯmune illi eſt cū pecoris aīa. Illa magis mirāda q̄ dixi q̄ ad mētem et intellectū ꝑtinēt: vbi etiā ad imaginē creatoris ſui renouat̉: ad cuiꝰ imaginē factus eſt homo. Quid erit hec visaīe cū et corpus induerit incorruptionē: et mortale hoc induerit īmortalitatē? Si tanta pōt ꝑ carnē corruptibilē: qͥdnō poterit per corpus ſpūale poſt reſurrectionē mortuorū:Hec tn̄ aīa āmirabilis nature atqꝫ ſubſtantie inuiſibilis reseſt ⁊ intelligibilis / et hec tn̄ ꝑ ieſum deū facta eſt: qꝛ ipſe eſtverbū. Om̄i a ꝑ ip̄m facta ſunt/ et ſine ipſo factū eſt nihil. Cūergotāta videamꝰ facta ꝑ dn̄m ieſum: qͥd miramur aquā invinū cōuerſam ꝑ hoīem ieſum Neqꝫ enī ſic factus eſt homovt ꝑderet qd̓ deus erat. Acceſſit illi homo: nō amiſſus eſt deus. Ipſe ergo fecit hoc: qͥ illa om̄ia. Nō itaqꝫ miremur quiadeꝰ fecit: ſed amemꝰ qꝛ inter nos fecit: ⁊ ꝓpter noſtrā reꝑarationē fecit. ¶ Aliqͥd enī et in ipſis factis innuit nobis. Putoqꝛ nō ſine cauſa venit ad nuptias. Excepto miraculo / aliqd̓et in ipſo facto myſterij ſacramentū latet. Pulſemꝰ vt aperiat et de vino inuiſibili inebriet nos: qꝛ et nos aqua eramꝰ: etvinū nos fecit. Sapiētes enī fecit: ſapimꝰ enī fidē ipſius: qͥprius inſipiētes fuimꝰ. Et forte ad ip̄am ſapiētiā ꝑtinet: cūhonore dei / et cū laude maieſtatis eiꝰ: et cū charitate potentiſſime miẜicordie eiꝰ ītelligere qͥd ſit in hoc miraculo. Dn̄inuitatꝰ ad nuptias venit. Quid mirū ſi in illā domū ad nuptias venit: qͥ in hūc mūdū ad nuptias venit? Si enī non venit ad nuptias: hic nō habet ſpōſam. Et qͥd eſt qd̓ ait apl̓s:j.aptaui vos vni viro ꝟginē caſtā exhibere xp̄o. Quid eſt qd̓timet ne ꝟginitas ſpōſe xp̄i ꝑ aſtutias diaboli corrūpatur?Timeo (inqͥt) ne ſicut ſerpens euam ſeduxit aſtutia ſua: ſicet veſtre mētes corrūpātur a ſimplicitate et caſtitate q̄ eſt inxp̄o. Habet ergo hic ſpōſam quam redemit ſanguine ſuo: etcui pignꝰ dedit ſpm̄ ſctm̄. Eruit eam de mācipatu diaboli:mortuꝰ eſt ꝓpter delicta eiꝰ: reſurrexit ꝓpter iuſtificationēeius. Quis offerret tāta ſponſe ſue? Offerāt hoīes quelibetornamenta terrarū/ aurū/ argentū lapides p̄cioſos/ equosmācipia/ fundos/ p̄dia. Nūquid aliqͥs offerret ſanguinē ſuum? Si enī ſanguinē ſuū ſponſe dederit: nō erit qͥ ducat vxorem. Dn̄s autē ſecurꝰ moriens dedit ſanguinē ſuū ꝓ ea quāreſurgēs haberet: quā ſibi iam cōiunxerat in vtero virginisUerbū enī ſpōſus: et ſponſa caro humana. Et vtrūqꝫ vnꝰ filius dei et idē filius homīs: vbi factus eſt caput eccleſie. Illevterus ꝟginis marie thalamꝰ eiꝰ inde ꝓceſſit tanqͣꝫ ſpōſusꝓcedens de thalamo ſuo: exultauit vt gigas adcurrendamviā. De thalamo ꝓcedit velut ſponſus: et inuitatus venit ad

In euāgeliū ſcd̓m Iohānuptias. Certi ſacramēti gratia / videt̉ matrē de qua ſpōſusꝓceſſit nō agnoſcere et dicere illi. Quid mihi et tibi eſt muli Ier? nōdum venit hora mea. Quid eſt hoc? Ideo ne venit adnuptias: vt doceret matres cōtemni? Utiqꝫ ad cuiꝰ nuptiasvenerat: ideo ducebat vxorē vt filios ꝓcrearet: et ab eis qͦsvt ꝓcrearet optabat: vtiqꝫ honorari cupiebat. Ille ergo venerat ad nuptias vt exhonoraret matrē: cū ⁊ ꝓpter filios habendos quibꝰ reddere honorē parentibꝰ īperat deꝰ/ ipſe nuptie celebrant̉ et ducūtur vxores? Proculdubio fratres latet ibi aliqͥd. Nā tāta res eſt: vt qͥdā quos cauēdos p̄monuitapl̓s ſicut ſupra cōmemorauimꝰ dicēs. Timeo ne ſicut ſer­ ijpens euam ſeduxit aſtutia ſua ſic ⁊ veſtre mētes corrūpant̉a ſimplicitate ⁊ caſtitate q̄ eſt in xp̄o: derogātes euāgelio etdicētes/ ꝙ ieſus nō ſit natus de maria ꝟgine: hinc argumentū ſumere conarētur erroris ſui vt dicerent. Quō erat matereiꝰ: cui dixit. Quidmihi ⁊ tibi eſt mulier? Reſpōdēdum ergo eſt eis et cōſiderandū qͣre dixerit hͦ dn̄s: ne ſibi aliqͥd aduerſus ſanā fidē inſaniētes īueniſſe videant̉ / vnde ſponſe virginis caſtitas corrūpat̉ .i. vnde fides eccleſie violet̉. Reuera enī fr̄es corrūpit̉ fides eoꝝ: qͥ preponūt mēdaciū veritatiNā iſti qͥ vident̉ ſic honorare xp̄m vt negent eū carnē habuiſſe: nihil aliud eū qͣꝫ mēdacē p̄dicāt. Qui enī mēdaciū predicāt in hoībꝰ: qͥd ab eis expellūt niſi ꝟitatē? Immittūt diabolū: excludūt xp̄m: īmittūt adulterū: excludūt ſpōſum: paranymphi ſcꝫ vel potiꝰ leones ⁊ ſerpētes. Ad hͦ enī loquunt̉vt ſerpens poſſideat: xp̄s excludat̉. Quō poſſidet ſerpens:Qn̄ poſſidet mendaciū: qn̄ poſſidet falſitas: ſerpēs poſſidetQn̄ poſſidet veritas: xp̄s poſſidet. Ipſe enī dixit. Ego ſum Iꝟitas. De illo autē dixit. Et in ꝟitate nō ſtetit: qꝛ ꝟitas noneſt in eo. Sic eſt autē ꝟitas xp̄s: vt totū verū accipias in xp̄oUerū ꝟbū patris/ eqͣlis patri: vera aīa veracaro: verus hōverus deꝰ: vera natiuitas vera paſſio: vera mors: vera reſuirectio. Si aliqͥd horū dixeris falſum/ intrat putrēdo: de veneno ſerpētis naſcunt̉ vermes mendacioꝝ: et nihil integrūremanebit. Quid eſt gͦ (inqͥt) qd̓ ait dn̄s. Quid mihi et tibieſt mulier? Forte in eo qd̓ ſequit̉ oſtēdit nobis dn̄s: qͣre dixerit. Nondū inquit venit. Sic enī ait: quid mihi ⁊ tibi eſt mulier: nondū venit hora mea. Et hoc cur dictū ſit: requirendūeſt. Prius ergo hinc reſiſtamus hereticis. Quid dicit ſerpens veternoſus: venenorum inſibilator et inſpirator antiquus? Quid dicit? Non habuit matrē feminā ieſus. Undeprobas? Qꝛ dixit (īquit) quid mihi et tibi eſt mulier. Quishoc narrauit: vt credamꝰ qꝛ hoc dixit? Quis hoc narrauit?Nempe iohānes euāgeliſta ait. At ipſe iohannes euangeliſta dixit. Erat ibi mater ieſu: naꝫ ita narrauit. ¶ Altera die ſnuptie facte ſunt in chana galilee: ⁊ erat ibi mater ieſu. Ue Enerat autem illuc inuitatus ieſus ad nuptias cum diſcipu­ tilis ſuis. Tenemus duas ſententias ab euangeliſta prola­ P.tas. Erat ibi mater ieſu/ euangeliſta dixit. Quid dixeritma vetri ſue ieſus: ipſe euangeliſta dixit. Et quomodo dixit reſpō atdiſſe matri ſue ieſum vt primo diceret: ait illi mater eiꝰ? Ui etdete fratres: vt aduerſus linguam ſerpentis/ munitam vir­ niginitatem cordis habeatis. Illic in ipſo euangelio eoipſoeuangeliſta narrante dicitur. Erat ibi mater ieſu. Et ͦ di­ Fxit illi mater eius. Quis hoc narrauit? Iohannes euangeli uſta. Et quid reſpōdit matri ieſus? Quid mihi et tibi eſt mū mlier.Quis hoc narrat? Idē ipſe iohannes euangeliſta. O ſieuangeliſta fideliſſime et veraciſſime: tu mihi narras dixiſ­ Lſe ieſum/ quid mihi et tibi eſt mulier: cur ei appoſuiſti matrē tequā non agnoſcit? Nam tu dixiſti quia ibi erat mater ieſu: ⁊ nquia dicit ei mater eius. Cur non potius dixiſti / erat ibi ma aria: et dixit ei maria? Utrūqꝫ tu narras/ ⁊ dixit ei mater eiꝰ: net reſpondit ei ieſus: qͥd mihi et tibi eſt mulier. Quare hoc? d̓Quia vtrūqꝫ verum eſt? Illi autem in eo volūt credere euāgeliſte quod narrat ieſum dixiſſe matri: quid mihi ⁊ tibi eſtmulier: ⁊ in eo nolunt credere euangeliſte qd̓ ait: erat ibi mater ieſu: et dixit ei mater eius. Quis eſt aut qui reſiſtit ſerpenti et tenet veritatem? Cuius virginitas cordis non corrumpitur aſtutia diaboli? Qui vtrūqꝫ verum credit: et quiaibi erat mater ieſu: et quia illud reſpondit matri ieſus. Sedſi nondum intelligit quēadmodum dixerit ieſus: quid mihiet tibi eſt mulier: interim credat quod dixerit et quod matridixerit. Sit primo pietas in credente: et erit fructus in intelligente. Interrogo vos o fideles chriſtiani. Erat ibi ma-

Ioh̓. j.

ij. Cor. ii.

B

Ioh̓. xiiij.

Iohan. ij.

ral̓iū. vꝫEt die tertia.Alia. lit.vocatꝰ eſtaūt ⁊ ieſuset diſ. e. adnuptias.

ij. Cor. xj.

ai. lii. hꝫEt die tertia.