Expoſitio diui Auguſtini In euāgeliū ſcd̓m Ioh
inops et pauper non nouit gaudere de ſeculo / et dolor eiusintus eſt: et gaudium eius intus eſt: vbi nō vidit niſi ille quiexaudit gementē et coronat ſperantem. Letitia ſeculi vanitas. Cum magna expectatione ſperat̉ vt veniat: et nō poteſtteneri cum venerit. Iſte enim dies qui letus eſt: perditis hodie in iſta ciuitate: cras vtiqꝫ non erit: nec idē ipſi cras hocerunt/ quod hodie ſunt. Et tranſeūt om̄ia / et euolant om̄ia:et ſicut fu mus vaneſcūt. Et ve qui amant talia. Om̄is enimanima ſequit̉ quod amat. Om̄is enim caro fenū / et om̄is honor carnis quaſi flos feni. Fenū aruit: flos decidit: verbumautem dn̄i manet in eternū. Ecce quod amas: ſi vis manerein eternum. Sed dicere habeas. Unde poſſum apprehēdere verbū dei? Uerbum caro factū eſt: et habitauit in nobis.Quapropter fratres chariſſimi ad inopiā noſtrā / ⁊ paupertatem noſtrā pertineat: et qd̓ illos dolemꝰ qui ſibi abundarevidētur: Gaudiū enī ipſorū quaſi freneticorū ē: Quō autemfreneticus gaudet ī inſania plerūqꝫ ⁊ ridet̉: ⁊ plāgit illū quiſanus eſt. Sic et nos fratres chariſſimi ſi recipiamus medicinam de celo venientem/ quia et nos om̄es frenetici eramtanqͣꝫ ſalui facti qui ea que diligebamus non diligimus: gemimus ad deū de his qui adhuc inſani ſunt. Poteſt enim vtet ipſos ſaluos faciat. Et opus eſt vt reſpiciant ſe: et diſpliceant ſibi. Spectari volunt / ⁊ ſpectari ſe non nouerūt. Namſi aliquātum oculos ad ſe conuertāt: vident cōfuſionem ſuam. Qd̓ donec fiat/ alia ſint ſtudia noſtra: alia ſint auocamēta anime noſtre. Plus valet dolor noſter qͣꝫ gaudium illorūQuātum pertinet ad numerū fratrum: difficile eſt vt quiſqͣex illa celebritate raptus fuerit ex viris. Quātum autē ad ſororum numerū: cōtriſtat nos. Et hoc magis dolendum eſt:quia non ipſe potius ad eccleſiā currunt: quas debuit ſi nontimor: certe verecundia de publico reuocare. Uiderit hocqui videt: et aderit miſericordia eius / vt ſaluet om̄es. Nosautē qui conuenimꝰ paſcamur epulis dei: et ſit gaudium noſtrum ſermo ipſius. Inuitauit enī nos ad euāgeliū ſuum: etipſe cibus noſter eſt quo nihil dulcius: ſed ſi quis habeat palatum ſanū in corde. Bene enī arbitror meminiſſe charitatēveſtram hoc euāgelium lectionibꝰ congruis ex ordine recitari: et puto vobis nō excidiſſe que iam tractata ſunt: maxime recentiora: de iohāne et de columba. De iohanne ſcꝫ qͥdnouum didicerit in dn̄o per columbā: qui iam nouerat dn̄mEt hoc inuentū eſt inſpirante ſpiritu dei qd̓ iam quidem iohannes nouerat in dn̄o. Sed qd̓ ipſe dn̄s ita eſſet baptizaturus vt baptizandi poteſtatē a ſe in neminē tranſfunderet hocdidicit per columbā: quia dictū ei erat: ſuper quem viderisſpiritū deſcendentem velut columbā et manētem ſuper eū:hic eſt qui baptizat inſpirituſancto. Quid eſt: hic eſt? Nō eſtalius: et ſi per aliū. Quare auteꝫ per columbā? Multa dictaſunt: nec poſſum: nec opus eſt om̄ia retexere: precipue tamēꝓpter pacē: qꝛ ⁊ ligna que baptizata ſunt foris/ quia fructūin eis inuenit colūba ad archa attulit. Sicut meminiſtis columbā miſſam anōe de archa que diluuio natabat ⁊ baptiſmo abluebat̉: non mergebatur. Cū ergo eſſet emiſſa: attuluramū oliue. Sed nō ſola folia habebat: habebat et fructumItaqꝫ hoc optandū eſt fratribꝰ noſtris qui foris baptizant̉:vt habeant fructū. Non illos ſinit columba foris: niſi ad archam reduxerit. Fructus autē eſt totus charitas. Sine quanihil eſt homo: quicqͥd aliud habuerit. Et hoc vberrime ab.iij. apoſtolo dictū comemorauimꝰ et recenſuimꝰ. Ait enim. Silinguis hoīm loquar et angelorū / charitatē autē non habeāfactus ſum velut eramētum ſonans aut cymbalum tinniēs.Et ſi habuero oēm ſcientiā et ſciam om̄ia ſacramenta/ et habeam oēm ꝓphetiā / et habuero oēm fidem: fidem autē quomodo dixit oēm: vt montes tranſferā / charitatē autē nō habeam: nihil ſum. Et ſi diſtribuero om̄ia mea pauperibꝰ et ſitradidero corpus meū ita vt ardeā. Charitatē autem nō habeam: nihil mihi prodeſt. Nullo modo autē poſſunt dicereſe habere charitatē: qui diuidūt vnitatem. ¶ Hec dicta ſuntſequētia videamꝰ. (Perhibuit iohānes teſtimoniū:) qꝛ vidit. Quale teſtimonium perhibuit: quia ipſe eſt filius dei.Oportebat enim vt ille baptizaret: qui eſt filius dei: vnicusnō adoptiuus. Adoptati filij: miniſtri ſunt vnici. Unicus habet poteſtatē: adoptati miniſteriū. Licet baptizet miniſternon pertinēs ad numerū filiorū / qꝛ male viuit et male agitquid nos cōſolat̉: Hic eſt qui baptizat. Altera die iterū ſta
ii In euāgeliū ſcd̓m Iohibat iohānes: et ex diſcipulis eius duo. Et reſpiciens ieſum P3ambulantem: fdicit. Ecce agnus dei.) Utiqꝫ ſingulariter dijiſte agnus. Naꝫ et diſcipuli dicti ſunt agni. Ecce ego mitto Mvos: ſicut agnos in medio luporum. Dicti ſunt et ipſi lumenvos autē eſtis lumen mundi. Sed aliter ille de quo dictū eſtErat lumen verum: qd̓ illuminat oēm hominem veniētem Isin hunc mūdum. Sic et agnus ſingulariter ſolus ſine macula: ſine peccato. Non cuius macule abſterſe ſint: ſed cuiꝰ macula nulla fuerit. Quid enī quia dicebat iohānes de dn̄o: ecce agnus dei? Ipſe iohānes nō erat agnus? Nō erat vir ſanctus? Non erat amicus ſpōſi? Ergo ſingulariter ille: hic eſtagnus dei: qꝛ ſingulariter huius agni ſanguine ſolo / hoīesredimi potuerūt. Fratres mei: ſi agnoſcimus preciū noſtrūquia ſanguis eſt agni: qui ſunt illi qui hodie celebrāt feſtiuitatem ſanguinis neſcio cuius mulieris. Et qͣꝫ ingrati ſuntRaptū eſt aurū dicunt de aure mulieris: et cucurrit ſanguisEt poſitū eſt aurū in trutina vel in ſtatera: et prepōderauitmultū de ſanguine. Si pondus ad inclinandū aurū habuitſanguis mulieris: quale pondus habet ad inclinandū mundum ſanguis agni per quē factus eſt mūdus? Et quidē illeſpiritꝰ neſcio quis vt premeret pondus: placatꝰ eſt ſanguineImmūdi ſpiritus nouerāt venturum ieſum xp̄m: audierāt Mab angelis: audierāt ex prophetis et ſperabant eū venturūNam ſi nō ſperabant: vnde clamauerunt quid nobis et tibieſt? Ueniſti ante tēpus perdere nos: ſcimꝰ qui ſis ſanctꝰ deiUenturū ſciebant: ſed tēpus ignorabāt. Sed quid audiſtisin pſalmo de hieruſalē? Quomodo beneplacitum habuerūtſerui tui lapides eius: et pulueris eius miſerebūtur. Tu exurgens miſereberis ſyon: qm̄ venit (inqͥt) tēpus vt miſerearis eius. Quādo venit tēpus vt miſereretur dominꝰ: Uenitagnus. Qualis agnus? Quē lupi timent. Qualis agnus eſt?Qui leonē occiſus occidit. Dictus eſt enī diabolus leo: circūiens et rugiens querēs quem deuoret. Sanguine agni victus eſt leo. Ecce ſpectacula xp̄ianorū: et quod eſt ampliusilli oculis carnis vident vanitatē: nos cordis oculis veritatem. Ne putetꝭ fratres qd̓ ſine ſpectaculis dimiſit nos dn̄sdeus noſter. Nā ſi nulla ſunt ſpectacula: cur hodie conueniſtis? Ecce qd̓ diximus vidiſtis: et exclamaſtis. Non exclamaretis: niſi vidiſſetis. Et magnū eſt hoc ſpectare per totūorbem terrarū: victū leonē ſanguine agni educta de dentibus leonū membra xp̄i: et adiūcta corpori xp̄i. Ergoneſcioquid ſimile imitatus eſt quidā ſpiritꝰ/ vt ſanguine ſimulachrumſuū emi vellet: qꝛ nouerat precioſo ſanguine qn̄cūqꝫredimendū eſſe genus humanū. Fingūt enim ſpūs malivmbras quaſdā honoris ſibimetipſis / vt ſic decipiant eos qͥ ſequūtur xp̄m. Uſqꝫ adeo fratres mei / vt illi ipſi qui ſeducuntper ligaturas: per precātationes: ꝑ machinamenta inimicimiſceāt precātationibus ſuis nomen xp̄i: qꝛ iam nō poſſuntſeducere xp̄ianos / vt dent venenū/ addūt mellis aliquid: vtper id qd̓ dulce eſt/ lateat qd̓ amarū eſt et bibat̉ ad perniciēUſqꝫ adeo vt ego nouerim aliquotꝑe illius paleati ſacerdotem ſolere dicere/ et ipſe paleatus xp̄ianus eſt. Ut quid hocfratres: niſi quia aliter nō poſſunt ſeduci xp̄iani? Ne queratis gͦ alibi xp̄m: qͣꝫ vbi vobis voluit p̄dicari xp̄s. Et quomodo vobis voluit predicari/ ſic illū tenete/ ſic in cordibus veſtris ſcribite. Murus eſt aduerſus om̄es impetus: et aduerſus om̄es inſidias inimici. ¶ Nolite timere: nec tentat ille niſi permiſſus fueris. Cōſtat illū nihil facere: niſi permiſſumfuerit: aut miſſum. Mittit̉ tanqͣꝫ angelus malus a poteſtatedomināte: mittit̉ qn̄ aliquid petit. Et hoc fratres nō ſit niſivt probētur iuſti: puniātur iniuſti. Quid ergo times: ambila in dn̄o tuo: certus eſto qd̓ te nō vult pati/ non pateris: qd̓te permiſerit: pati. Flagellū corrigentis eſt: nō pena dānantis. Ad hereditatē ſempiternā erudimur: et flagellari dedignamur? Fratres mei ſi recuſaret quiſqͣꝫ puer colaphis: autflagellis cedi a patre ſuo: quomodo diceret̉ ſuperbus deſperatus: ingratus paterne diſcipline? Et vt quid erudit paterhomo/ filiū hoīem: vt poſſit non perdere temporalia que illiacqͥſiuit: que illi collegit: que: nō vult eū perdere: que ipſe qͦrelinquit nō potuit inſempiternū tenere. Non docet filiumcū quo poſſideat: ſed qui poſt eū poſſideat. Fratres mei ſi filium docet pater ſucceſſorē: et quē docet et ip̄m ſil̓iter ꝑ oīailla tranſiturū: qꝛ et ille qui monebat trāſiturꝰ eſt: quomodovultis erudiat nos pater noſter cui nō ſucceſſuri: ſed ad quē
j. Cor. xii.
L
Alialit.dixit.Mat x.
dixit.Mat x.
Ioh̓. j.
t Marci. j.
C