xpoſitio diui Auguſtini in euāgeliū ſcd̓m Iohi

non ſtetit. Ergo ille ante luciferū: ante omneꝫ illuminatum.Siquidē ante oēm illuminatū ſit neceſſe eſt: a quo illumināa tur oēs qͥ illuminari pn̄t. Ideo hoc ſequit̉ Et de plenitudīet ⁊ eius nos omnes accepimꝰ. Quid accepiſtis? ¶ Et gratiāprogratiā. Sic enim habent verba euangelica collata cumexemplaribꝰ grecis. Nō ait ⁊ de plenitudine eius nos om̄saccepimꝰ gratiā progratia: ſed ſic ait. Et de plenitudine eiꝰnos omnes accepimꝰ: ⁊ gratiā pro gratia: id eſt accepimus.Ut neſcio quid nos voluerit intelligere de plenitudine eiusaccepiſſe: ⁊ inſuper gratiā pro gratia. Accepimꝰ em̄ de plenitudine eiꝰ primo gr̄am: ⁊ rurſum accepimus gratiā pro gratia. Quā gratiā primo accepimꝰ? Fidē. In fide ambulātesin gratiā ambulamꝰ. Unde hoc meruimꝰ? Quibꝰ noſtris p̄cedentibꝰ meritis? Non ſe quiſqꝫ compalpet: redeat in conſcientiā ſuā querat latebras cogitationū ſuarū: redeat ad ſeriem factorū ſuoꝝ. Nō attendatquid ſit ſi iam aliquid eſt: ſꝫquid fuerit vt eſſet aliquid. Inueniet nō ſe dignuꝫ fuiſſe niſiſupplicio. Si ergoſupplicio dignꝰ fuiſti. ⁊ venit ille qui nonpeccata puniret: ſꝫ pct̄a donaret: gratia tibi data eſt: nō merces reddita. Un̄ vocat̉ gratia? Ꝙꝛ gratis datur. Nō em̄ p̄cedentibꝰ meritis eā emiſti quod accepiſti. Hāc ergo accepigratiā primā peccator: vt eius peccata dimitterētur. Quidmeruit; Interroget iuſticiā: inueniet penā. Interroget miſericordiā: inueniet gratiam. Sed hoc promiſerat deꝰ ꝑ prophetas. Itaqꝫ cū venit dare quod ꝓmiſerat: nō ſolū gratiaꝫdedit ſed veritatē. Quomō exhibita eſt veritas? Oꝛ factumeſt: quod ꝓmiſſum eſt. Quid eſt ergo gratiā pro gratia? Fide ꝓmeremur deū: ⁊ qui digni nō eramꝰ quibus peccata dimitterēt̉: ex eo qꝛ tm̄ donū īdigni accepimꝰ: gr̄a vocat̉. Quideſt gratia? Gratis data? Quid eſt gratia? Gratis donata nōreddita. Si tibi debebat̉/ merces reddita eſt: non gratiā donata. Si aūt vere debebat̉: bonꝰ fuiſti. Si aūt nō merito tuo:vt verū eſt: malus fuiſti. Credidiſti aūt in eum: qui iuſtificatimpiū. Quid eſt qui iuſtificat impiū? Ex impio facit pium.Cogita quid per legē tibi īminere debebat: ⁊ quid ꝑgratiaꝫconſecutꝰ ſis. Si ꝯſecutꝰ autē es iſtam gratiā fidei: eris iuſtus ex fide. iuſtus em̄ ex fide viuit: ⁊ promerebis deuꝫ viuēdo per fidē. Cū ꝓmerueris deū viuēdo ex fide: accipies premiū immortalitatē: ⁊ vitā eternā. Et illa gratiā eſt. Naꝫ proquo merito accipies vitā eternaꝫ? Progratia. Si em̄ fidesgratia eſt et vita eternaquaſi merces eſt fidei: videtur quidē deꝰ vitā eternā tanqͣꝫ debitā reddere. Cui debitā? Fideli:qꝛ ꝓmeruit illā per fidē. Sed qꝛ ipſa fides gratia eſt: ⁊ vitaeterna gratia eſt progratia. Audi Paulū apl̓um cōfitenteꝫgratiā: ⁊ poſtea debitū expetentē. Cōfeſſio gratie que eſt inno. jpaulo? Qui priꝰ fui blaſphemꝰ ⁊ ꝑfecutor ⁊ iniurioſus: ſꝫ miſericordiā inqͥt ꝯſecutus ſum. Indignū ſe dixit qui cōſequeret̉. Conſecutū tn̄ non ꝑ meritaſua: ſꝫ ꝑ mīam dei. Audi illuꝫiam flagitantē debitū: qui primo indebitā ſuſceꝑat gratiam.ii¶ Egōem̄ inquit iā īmolor ⁊ tp̄s reſolutionis mee inſtat: Bonū certamē certaui: curſum ꝯſummaui: fidē ſeruaui: decetero repoſita eſt mihi corona iuſticie. Iam debitū flagitat: iādebitū exigit. Nā vide verba ſequētia. Quā mihi reddet dominꝰ in illa die: iuſtꝰ iudex. Ut ante ſuſciperet gratiā/ miſericordē patrē opus habebat. vt premiū gratie/ iudicē iuſtūqui nō dānauit impiū: donauit fidelē. Et tn̄ ſi bene cogites.ipſe dedit fidē primo: qua eū promeruiſti vt tibi aliqͥd deberet̉: Qd̓ ergo premiū īmortalitatis poſtea tribuit: dona ſuacoronat: nō meritatua. Ergo fratres oēs de plenitudine eiꝰaccepimꝰ. De plenitudine mīe eius: de plenitudine bonitatis eius accepimꝰ. Quid? Remiſſionē peccatoꝝ: vt iuſtificaremur ex fide. Et inſuꝑ qͥd? Et gratiā ꝓ gratia: id eſt ꝓ hacgratiā in qua ex fide viuimꝰ. recepturi ſumꝰ aliā Quid tn̄ niſi gratiā? Nā ſi dixero qꝛ ⁊ hoc debet̉: mihi aliquid aſſignoquaſi cui debebat̉. Coronat aūt in nobis deꝰ dona miſericordie ſue: ſed ſi in ea gratia quā primū accepimꝰ perſeuerāterlr̄a ambulemꝰ. ¶ Lex per moyſen data ē) q̄ reos tenebat. Quidex. em̄ ait apl̓us? Lex ſubintrauit vt abūdaret delictū. Hoc pro.v. derat ſuꝑbis: vt abundaret delictū. Multū em̄ ſibi dabant ⁊quaſi viribꝰ ſuis multū aſſignabant ⁊ nō poterāt implere iuſticiā: niſi adiuuaret ille qui iuſſerat. Superbiaꝫ illorum volens domare deus dedit legem. Tanqͣꝫ dicens: Ecce implete: ne putetis deeſſe iubentē. Non deeſt qui iubeat: ſed deeſtqui impleat. Si ergo de eſt qui impleat: vnde nō implet? Qꝛ

ſi in enāgeliū ſcd̓m. Ioharnatus cum traduce peccati ⁊ mortis: de adā natus traxit ſecum quod ibi ꝯceptū eſt. Cecidit primꝰ homo: ⁊ omnes qͥ deillo nati ſunt: de illo traxerūt ꝯcupiſcentiam carnis. Oportebat vt naſceret̉ alius homo qui nullā traxit concupiſcentiaꝫhomo ⁊ homo: homo ad mortē: homo ad vitā. ſicut dicit apoſtolus. Qm̄quidē per hominē mors: ⁊ per hominem reſurre­ .īctio mortuoꝝ. Per quē hominē mors: ⁊ per quē hominē reſurrectio mortuorū? Noli feſtinare. Sequitur ⁊ dicit. Sicutem̄ in adam omnes moriunt̉ ſic ⁊ in xp̄o omēs viuificabunt̉Qui pertinēt ad adam? Omnes qui natiſunt de adā. Qui adxp̄m? Oēs qui nati ſunt per xp̄m. Quare omnes in peccato:Ꝙꝛ nemo natus eſt preter adā. Ut autē naſcerent̉ ex adā/ neceſſitatis fuit ex ea dānatione poſſe naſci: per xp̄m volūtatꝭeſt ⁊ gratie. Nō cogunt̉ homines naſci per xp̄m: nō qꝛ voluerunt nati ſunt ex adam. Omnes tn̄ qui ex adam cum peccatopeccatores. Omnes qui per chriſtū iuſtificati iuſti. Nō in ſeſꝫ ī illo. Nā in ſe ſi īterroges: adāſūt. In illo ſi īterroges xp̄iſūt. Quare? Ꝙꝛ ille caput dn̄s nr̄ ieſus xp̄s: nō cumtraducepctī venit: ſed tn̄ venit cum carne mortali. Mors peccatoruꝫpena erat: in dn̄o munus mīe erat non pena peccati. Non em̄aliqͥd habebat dn̄s: quare iuſte moreret̉. Ipſe ait. Ecce ve­ Init princeps huius mūdi: ⁊ in me nihil inuenit. Quare ergomoreris? Sed vt ſciant omnes: qꝛ voluntateꝫ patris mei facio: ſurgite eamꝰ hīc. Nō habebat ille quare moreret̉: et mortuus eſt. Tu habes quare ⁊ mori dedignaris. Dignare equoanimo pati per meritū tuum: quod ille pati dignatus eſt: vtte a ſempiterna morte liberaret. Homo ⁊ homo. Sed ille nōniſi homo: iſte deus ⁊ homo. Ille homo peccati: iſte homo iſticie. Mortuꝰ es in adam reſurge in chriſtum. Nam vtrūqꝫdebetur tibi. Iam credidiſti in xp̄m: reddes tn̄ quod debesde adā. Sꝫ nō te ineternū tenebit vinculū peccati: qꝛ morteꝫtuā eternā occidit mors tꝑalis dn̄i dei tui. Ip̄a eſt gratia fratres mei: ipſa eſt ⁊ veritas: qꝛ promiſſa ⁊ exhibita. Non eratiſta in veteri teſtamento: qꝛ lex minabat̉: nō opitulabat̉: iubebat nō ſanabat. Languorē oſtendebat nō auferebat. Sed illipreparabat medico vēturo cū gratia ⁊ veritate: tanqͣꝫ ad aliquē quem curare vult medicꝰ: mittat primū ſeruūſuum vtligatū illū inueniat. Sanus nō erat: ⁊ ſanari nolebat. Et ne ſanaret̉: ſanū ſe eſſe iactabat. Miſſa lex eſt: ligauit euꝫ: inuenitſe reuꝫ: iam clamabat de ligatura. Uenit dn̄s: curat amarisaliquantū ⁊ acribus medicamētis. Dicit em̄ egroto ferto: dicit tolera: dicitnoli diligere mundū: habeto patientiam: curet te ignis cōtinentie: ferrū perſecutionuꝫ tolerent vulneratua. Expaueſcebas qͣꝫuis ligatꝰ: liber ille ⁊ nō ligatus bibitquod tibi dat. Prior paſſus eſt vt te cōſolaret̉: tanqͣꝫ dicens.Quod times pati pro te: prior patior prote. Hec eſt gratia⁊ magna gratia. Quis illā digne collaudat? De humilitatechriſti loquor fratres mei. Maieſtatē xp̄i ⁊ diuinitatē chriſti quis loquit̉ in explicādo ⁊ dicēdo? Ut quoquo modo maieſtatē xp̄i loqueremur nō ſufficimꝰ: īmo deficimꝰ: totuꝫ cogitantibꝰ cōmittimꝰ: nō audientibꝰ adimplemꝰ. Cogitatehumilitatē chriſti. Sꝫ quis nobis inquis eā explicat: niſi tudicas: ille intus dicat? Melius illud dicat qui intꝰ habitatquā qui foris clamat. Ipſe vobis oſtēdat gr̄am humilitatisſue: qui cepit habitare in cordibꝰ veſtris. Iam vero ſi in eihumilitatē explicāda ⁊ erogāda deficimꝰ: maieſtatē eiꝰ qͥsloquat̉? Si verbū caro factuꝫ ꝯturbat nos: in principio eratverbum:: quis explicabit? Tenete ergo fratres ſoliditatemiſtam. Lex per moyſen data eſt: Igratia ⁊ veritas per ieſumchriſtum facta eſt.Perſeruuꝫ lex data eſt: reos fecit. Perimperatorē indulgētia data eſt: reos liberauit. Lex ꝑ moyſendata eſt. Nō ſibi aliquid amplius ſeruus aſſignet: qͣꝫ qd̓per illū factū eſt. Electus ad magnum miniſteriū tanqͣꝫ fidelis in domo: ſed tn̄ ſeruus agere ẜm legē poteſt: ſoluere a reatu legis nō poteſt. Lex ergo ꝑ moyſen data eſt: gratia ⁊ veritas per ieſuꝫ chriſtū facta eſt. Et forte aliquis dicat. Et gratia ⁊ veritas nō eſt facta per moyſen qui vidit deuꝫ? Statimſubiecit. ¶ Deum nemo vidit vnqͣꝫ. Et vnde innotuit moyſideus. Ꝙꝛ reuelauit ſeruo ſuo dominus. Quis dominꝰ? Ipſechriſtus qui premiſit legē per ſeruū: vt veniret ipſe cum gratia ⁊ veritate. Deum enim nemo vidit vnqͣꝫ. Et vnde illi ſeruo quantum capere poſſet apparuit? ¶ Sꝫ vnigenitus inqͥt ffiliꝰ qͥ eſt in ſinu patris: ip̄e enarrabit) qͥd eſt in ſinu patris? nōIn ſecreto pr̄is. Non em̄ deus hꝫ ſinum: ſicut nos habemus

DAlia lr̄anō habet ⁊

Ro. iiij.

j. Thimo

ij. Thi. iiij

EAlia lr̄ahꝫ Qꝛ lex.Roma. v.

Ioh. xiiij.

i Cor. xv.

Alia lr̄.non hꝫ ſed.