expoſitio diui Auguſtini in euāgeliū ſcd̓m Iol

Expoſitio dini Iugmitindidiſtis illi? Qꝛ ille xp̄o perhibuerat teſtimoniuꝫ: ⁊ dixerat:nō ſum ego xp̄s ſed ille. Si aūt ex hominibꝰ dixerimꝰ eſſe: timemꝰ populū ne lapidet nos. Ꝙꝛ tanqͣꝫ ꝓphetā habebant iohannē. Timentes lapidationē ſꝫ plus timētes veritatis cōfeſſionē: reſponderūt mēdaciū veritati: ⁊ mētita eſt iniqͥtascj. ſibi. Dixerūt em̄: Neſcimꝰ. Et dn̄s qꝛ ipſi cōtraſe clauſerātnegando ſe ſcire qd̓ nouerant. nec ipſe illis aperuit: qꝛ nō pulij. ſauerūt. Dictū eſt em̄. Pulſate: ⁊ aperietur vobis. Nō ſolumaūt illi nō pulſauerūt vt aperiret̉: ſed negando oſtiū ip̄m contra ſe aſtrinxerūt. Et ait eis dn̄s. Nec ego dico vobis: in quapoteſtate iſta facio. Et confuſi ſunt per iohanneꝫ: impletūqꝫj. in illis eſt. Parauilucernā xp̄o meo: inimicos eiꝰ induā cōfuſione. In mūdo erat: ⁊ mundꝰ per ip̄m factus eſt Ne putes qꝛ ſic erat in mūdo quomō in mundo eſt terra: in mundoeſt celū: in mūdo eſt ſol ⁊ luna ⁊ ſtelle: in mūdo arbores: pecora: homines: nō ſic iſte in mūdo erat. Sꝫ quomō erat? Quomodo artifex: regens qd̓ fecit. Nō em̄ ſi cfecit: quomō facitfaber archam. Forinſecꝰ eſt archa quā fecit. Et illa in alio locōpoſita eſt cū fabricat̉: ⁊ qͣꝫuis iuxta ſit ipſe alio loco: ſed qͥfabricat extrinſecꝰ eſt ad illud qd̓ fabricat. Deꝰ aūt mūdo infuſus fabricat. vbiqꝫ poſitꝰ fabricat: nō recedit aliquo: nō extrinſecꝰ quaſi verſat molē quā fabricat. Preſentia maieſtatis facit qd̓ facit: pn̄tia ſua gubernat qd̓ fecit. Sic ergo eratinmundo: qūo ꝑ euꝫ mūdus factus eſt. Per ip̄m em̄ mundꝰfactꝰ eſt ⁊ mūdus eū non cognouit. Quid eſt mundꝰ factꝰ eſtper ip̄m? Celū ⁊ terra mare ⁊ oīa que in eis ſunt / mūdus dicitur. Iterū alia ſignificatione: dilectores mūdi mundꝰ dicūtur. Mūdꝰ per ip̄m ſactꝰ eſt: ⁊ mundꝰ eū nō cognouit. Nōem̄ celi nō cognouerūt creatorē ſuū: aut angeli nō cognouerūt creatorē ſuū: aut nō cognouerūt creatorē ſuū ſidera: quēconfitent̉ demonia. Oīa vndiqꝫ teſtimoniū ꝑhibuerūt. Sedqui nō cognouerūt? Qui amādo munduꝫ: dicti ſunt mūdus.Amādo em̄ habitamꝰ corde. Amando aūt hoc appellari meruerūt qd̓ ille vbi habitabāt: quomodo dicimꝰ: mala eſt illadomꝰ: aut bona eſt illa domꝰ. Non in illa quā dicimꝰ malaꝫparietes accuſamꝰ: aut in illa qͣꝫ dicimus bonā parietes laudamꝰ: ſed malā domū: inhabitātes malos ⁊ bonā domū: inhabitātes bonos. Sic ⁊ mundū: qui inhabitant amādo mūdum. Qui ſūt qui diligūt mundū? Ipſi em̄ corde habitāt inmūdo. Nā qui nō diligūt mundū: carne verſant̉ in mūdo: ſꝫiij. corde inhabitāt celū: ſicut apl̓s dicit. Noſtra aūt ꝯuerſatioin celis eſt. Ergo mundꝰ per eū factꝰ eſt: ⁊ mundꝰ eum nō colr̄a gnouit. ¶ In ſua ꝓpria venit: qꝛ iſta oīa per eū factaſūt: ſꝫia. ſui eum nō receperūt. Qui ſui? Homines quos fecit: iudetquos primitꝰ fecit ſuꝑ oēs gētes eſſe: qꝛ alie gētes idola adorabant ⁊ demonibꝰ ſeruiebāt. Ille aūt ppl̓us natꝰ erat de ſemine abrae: ⁊ ipſi maxime ſui: qꝛ ⁊ per carnē quā ſuſcipere dignatꝰ eſt cognati. Inſua ꝓpria venit ⁊ ſui eū non receperūtOīno nullus recepit? Nullꝰ ergoſaluus factꝰ eſt? Nemo em̄ſaluus fiet: niſi qui xp̄m ſuſceperit venientem. Sꝫ addidit.Quotquot aūt receperūt eū. Quid eis preſtitit? Magnambeniuolentiā: magna mīam. Unicus natus eſt: ⁊ noluit manere vnꝰ. Multi hoīes cum filios nō habuerint: ꝑacta etateadoptāt ſibi ⁊ voluntate faciūt qd̓ natura potuerūt. Hoc faciūt homines. Si aūt aliquis habeat filiū vnicuꝫ: gaudet deillo magis qꝛ ſolus oīa poſſeſſurus eſt. ⁊ nō habebit qui cū eodiuidat hereditatē: vt pauꝑior remaneat. Nō ſic deus. Unicū eundē ip̄m quē genuerat: ꝑ quē cuncta creauerat: miſit inhunc mūdū: vt nō eſſet vnicꝰ ſed fratres haberet adoptatos.Non em̄ nos nati ſumꝰ de deo. quomō ille vnigenitꝰ: ſꝫ adoptati ꝑ gratiā ipſiꝰ. Ille em̄ venit vnigenitꝰ vt ſolueret peccata: quibus pctīs implicabamur: ne adoptaret nos ꝓpterimpedimentū eorū: quos ſibi fratres facere volebat: ip̄e ſoluit ⁊ fecit coheredes. Sic em̄ dicit apl̓us. Si aūt filij: ⁊ heredes per deū. Et iterū. Heredes quidē dei: coheredes auteꝫchriſti. Nō timuit ille habere coheredes: qꝛ hereditas eiusnō ſit anguſta. Si multi poſſederīt: illi ipſi certe illopoſſidēte fiūt hereditas ipſiꝰ: ⁊ ille viciſſim fit hereditas ipſoꝝ. Audi quomō ipſi fiant hereditas ipſiꝰ. Dn̄s dixit ad me filiusmeꝰ es tu: ego hodie genui te. Poſtula a me ⁊ dabo tibi gentes hereditatē tuā: ⁊ poſſeſſionē tuā termīos terre. Ille quomodo fit hereditas eorū? Dicit in pſalmo. Dn̄s pars hereditatis mee: ⁊ calicis mei. Et nos illū poſſideamus: ⁊ ipſe nospoſſideat ſicut dn̄s. Nos illū poſſideamꝰ ſicut ſalutē: nos eū

Ioharpoſſideamꝰ ſicut lucē. Quid ergo dedit his qui receperuntillū? Dedit eis poteſtatem filios dei fieri. his qui credūt innomine eiꝰ: vt teneant lignū ⁊ mare tranſeāt. Et quomodoilli naſcunt̉: Iſti qꝛ filij dei ⁊ fratres xp̄i: vtiqꝫ naſcunt̉? Nāſi nō naſcunt̉: filij qūo eſſe poſſunt? Sed filij hoīm naſcunt̉ excarne ⁊ ſanguine: ex voluptate viri ⁊ cōplexu ꝯiugij. Illi autē quomō ei naſcunt̉. QQui nō ex ſanguinibꝰ. Tanqͣꝫ maris⁊ femine? Sanguina nō eſt latinū. Sꝫ qꝛ grece poſitū eſt pluraliter. maluit ille qui interp̄tabat̉ ſic ponere: ⁊ quaſi minuslatine loqui ẜm grāmaticos: ⁊ tn̄ explicare veritatē ẜm auditū verboꝝ: ſi em̄ diceret ſanguinē ſingulari numero nō explicaret quod volebat. Ex ſanguinibꝰ em̄ hoīes naſcunt̉ maris⁊ femine. Dicamꝰ ergo nō timeamꝰ ferulas grāmaticorum:dū tamen ad veritatē ſolidā ⁊ certiorē perueniamꝰ. Rep̄hendit qui intelligit: ingratꝰ qꝛ intellexit. Non ex ſanguinibus.ſIneqꝫ ex volūtate carnis: neqꝫ ex volūtate viri. Carneꝫ profemina poſuit: qꝛ de coſta cum facta eſſet/ adam dixit. Hoc G.nūc os ex oſſibꝰ meis: ⁊ caro de carne mea. Et apl̓s ait. Qui Exdiligit vxorē ſuaꝫ: ſeip̄m diligit. Nemo em̄ vnqͣꝫ carnē ſuamodio habuit. Ponit̉ ergo caro ꝓ vxorē: qūo aliqn̄ ſpiritꝰ ꝓmarito. Quare? Qꝛ ille regit: hec regit̉. Ille imꝑare debet:iſta ſeruire. Nam vbi caro imperat ⁊ ſpūs ſeruit: peruerſa domus eſt. Quid peiꝰ domo: vbi femina habet imperiū ſuꝑ virū. Recta aūt domꝰ vbi vir imꝑat: femina obtemꝑat. Rectꝰergo ipſe homo vbi ſpūs imꝑat: caro ſeruit. Hi ergo nō ex voluntate carnis neqꝫ ex voluntate viri: ſ ſed ex deo nati ſunt.Ut autē hoīes naſcerent̉ ex deo: pͥmo ex ipſis natus eſt deꝰChriſtꝰ em̄ deꝰ: ⁊ xp̄s natꝰ ex hominibꝰ. Nō queſiuit quidēniſi matrē in terra: qꝛ iaꝫ patrē habebat in celo. Natꝰ ex deoper quē efficeremur: natꝰ ex femīa per quē reficeremur. Noli ergo mirari ohō qꝛ efficeris filiꝰ per gratiā: qꝛ naſceris exdeo ẜm verbū eiꝰ. Prius ip̄m verbū voluit naſci ex homīe.vt tu ſecurꝰ naſcererꝭ ex deo ⁊ diceres tibi. Nō ſine cauſa denaſci ex hoīe voluit: niſi qꝛ alicuiꝰ momēti me exiſtimauit:vt īmortalē me faceret: ⁊ pro me mortaliter naſceret̉. Iō cuꝫdixiſſet/ ex deonati ſunt: qͣſi nemiraremur ⁊ exhorreremustantā gratiā vt nobis incredibile videret̉: qꝛ homīes ex deonati ſunt: quaſi ſecurū te faciens ait. ¶Et verbū caro factumeſt: ⁊ habitauit in nobis. Quid ergo miraris: qꝛ homīes exdeo naſcunt̉? Attende ip̄m deūnatum ex hominibꝰ. Et verbum caro factū eſt: ⁊ habitauit in nobis. Qꝛ vero verbū carofactū eſt ⁊ habitauit in nobis. ipſa natiuitate collyrium fecitvnde tergerent̉ oculi cordis noſtri: ⁊ poſſimꝰ videre maieſtatem eiꝰ per eiꝰ humilitatē. Ideo factū eſt verbū caro: ⁊ habitauit in nobis. Sanauit oculos noſtros. Et quid ſequit̉. Etvidimꝰ gl̓iam eius. Gl̓iam eiꝰ nemo poterat videre: niſi carnis humilitate ſanaret̉: vn̄ nō poteramꝰ videre. Intēdat ergo charitas veſtra: ⁊ videte qd̓ dico. Irruerat homini quaſipuluis in oculū: irruerat terra: ſauciauerat oculū: videre nōpoterat lucē. Oculus iſte ſauciatꝰ inungit̉. Terraſauciatuserat ⁊ terra illuc mittit̉ vt ſanet̉. Oīa em̄ collyria ⁊ medicamēta nihil ſunt: niſi de terra. De puluere cecatꝰ es: de puluere ſanarꝭ. Ergo carote cecauerat: caro te ſanat. Carnalis em̄ aīafacta erat ꝯſentiēdo affectibꝰ carnalibꝰ: inde fuerat oculuscordis cecatꝰ. Uerbū caro factū eſt. Medicus iſte tibi fecitcollyrium. Et qm̄ ſic venit vt de carne vitia carnis extingueret: ⁊ de morte occideret morteꝫ. ideo factum eſt in te: vt qm̄verbū caro factū eſt. poſſis dicere. Et vidimꝰ gl̓iaꝫ eiꝰ. Qualem gloriā? Qualis factus eſt filius homīs. Illa humilitasipſius eſt: nō gloria ipſius: ſꝫ ad quod ꝑducta eſt acies hoīscurata ꝑ carnē? Uidimꝰ inqͥt gloriā eius. Igloriaꝫ quaſi vnigeniti a patre: plenū gratie ⁊ veritatis. De gratia ⁊ veritatealio loco vberius in ipſo euangelio (Si dominꝰ dignatꝰ fuerit donare) tractabimꝰ Hec nunc ſufficiant: ⁊ edificamini indomino ieſu xp̄o et confortamini in fide ⁊ vigilate in bonisoperibus: et a ligno nolite recedere per quod poſſitis maretranſire.Tractatus. iij.¶ Iohannes teſtimoniuꝫ perhibet de ipſo ⁊ clamatdicens. Hic eſt quē dixi qui poſt me venturꝰeſt ante me factꝰ eſt: qꝛ prior me erat. Et de plenitudine eius nos omnes accepimꝰ ⁊ gratiam pro

psͣ. cxxxi.

ꝑpat. xxj.

F

Mat. vij

Ro. viij.

Psͣ .xv.

Psͣ. ij.

Alia lr̄anō hꝫ ſua.

Phil̓. ij.

Alia lr̄anō hꝫ ſua.

Gen̄. ij.Epheẜ. v.

G

Me