Expoſitio diui Auguſtini in euāgeliū ſcd̓m Iohan.

fecit: que paulo amplior eſt muſca? Nō auſus ille eſt dicereqꝛ deꝰ fecit apē: ⁊ muſcam nō fecit. qꝛ res erat ꝓxima. ab apeduxit ad locuſtā: a locuſta ad lacertaꝫ: a lacerta ad auem: abaue duxit ad pecꝰ: inde ad bouē: inde ad elephantem. poſtremo ad hoīem. ⁊ perſuafit homini: qꝛ nō a deo factꝰ eſt homoIta ille miſer cū tedium paſſus eſt a muſcis: muſca factꝰ eſtquē diabolus poſſideret. Beelzebub quippe interpretari dicit̉ princeps muſcarū. De quibꝰ ſcriptū eſt. Muſce moritureexterminat oleū ſuauitatis. Quid igit̉ fratres: quare iſta dixi? Claudite aures cordis veſtri aduerſus dolos inimici: intelligite qꝛ deꝰ fecit omīa: ⁊ in ſuis gradibꝰ collocauit. Quare aut patimur multa mala a creatura quā fecit deus: niſi qꝛoffendimꝰ deū? Nunqͥd hec angeli patiunt̉. Fortaſſis ⁊ nosin illa vita iſta nō timeremꝰ. De pena tua pctm̄ tuum accuſanō iudicē. Nā ꝓpter ſuperbiā inſtituit deus vt iſta creaturamīma ⁊ abiectiſſima ipſa nos torqueret: vt cū ſuꝑbus fuerithomo ⁊ ſe iactauerit aduerſus deū: ⁊ cum ſit mortalis mortalem terruerit: ⁊ cū homo ſit / ꝓximū hominē non agnouerit:cum ſe erexerit pulicibꝰ ſubdat̉. Quid eſt qd̓ te inflas humana ſuꝑbia? Homo tibi dixit ꝯuicium: ⁊ tumuiſti ⁊ iratus espulicibꝰ reſiſte vt dormias. Cognoſce quid ſis. Nā vt noueritis fratres ꝓpter ſuꝑbiam noſtrā domandaꝫ: creata iſta q̄moleſta nobis eſſent. Si ppl̓m pharaonis ſuperbum potuitdeꝰ domare de vrſis: de leonibꝰ: de ſerpentibꝰ: cur muſcas ⁊ranas illis immiſit? Utrebꝰ viliſſimis ſuꝑbia domaretur.Oīa ergo per ip̄m fratres: oīa omnino ꝑ ipſum facta ſunt: ⁊ſine ipſo factū eſt nihil. Sed quomō ꝑ ip̄m facta ſunt omīaQuod factū eſt in ipſo vita erat. Poteſt em̄ ſic dici. QuodLfactū eſt in illo: vita ē. Ergo totū vita eſt: ſi ſic ꝓnunciauerimus. Quid em̄ nō in illo factū eſt? Ipſe eſt em̄ ſapientia dei⁊ dicit̉ in pſalmo. Oīa in ſapientia feciſti. Si ergo xp̄s eſt ſacjpiētia dei: ⁊ pſalmꝰ dicit: oīa inſapiētia feciſti: oīa ſicut perillū facta ita in illo facta ſunt. Si ergo oīa in illo fratres chariſſimi: ⁊ quod in illo factū eſt/ in illo vita eſt: ergo ⁊ terra vita eſt: ergo ⁊ lignū vita eſt. Dicimꝰ quidē lignum vitam: ſedẜm intellectū lignum crucis vnde accepimꝰ vitā. Ergo ⁊ lapis vita eſt. Inhoneſtū eſt ſic ītelligere: ne rurſuꝫ nobis ſubreꝑat eadē ſordidiſſima ſecta manicheorū: ⁊ dicat. qꝛ habetvitā lapis: ⁊ habet animā paries: ⁊ reſticula habet animā: ⁊lana ⁊ veſtis. Solent em̄ delyrantes dicere: ⁊ cū rep̄henſi fuerint ⁊ repulſi: quaſi de ſcripturis proferunt dicentes. Ut qͥddictū eſt: qd̓ factū eſt in ipſo vita eſt? Si em̄ oīa in ipſo factaſunt: oīa vita ſunt. Nō te abducāt. ꝓnuncia ſic: qd̓ factuꝫ eſt:hic diſtīgue. ⁊ deinde infer: in illo vita eſt. Quid eſt hoc? Facta eſt terra: ſed ipſa terra que facta eſt nō eſt vita. Eſt auteꝫī ipſa ſapiētia ſpūaliter ratio quedā qua terra facta eſt. Hecvita eſt. Ergo qd̓ factū eſt: in illo vita eſt. quomō poſſum dicā charitati veſtre. Faber facit archā. Primo in arte habetarcham. Si em̄ in arte archā nō haberet: nō eſſet vnde fabricando illā ꝓferret. Sꝫ archaſic eſt in arte: vtnon ipſa archaſit que videt̉ oculis. In arte inuiſibiliter eſt: in oꝑe viſibilit̓erit. Ecce facta eſt in oꝑe. Nunqͥd deſtitit eſſe in arte? Et illa ī oꝑe facta eſt. ⁊ illa manet que in arte eſt. Nam pōt illa archa putreſcere: ⁊ iterū ex illa que in arte eſt alia fabricari. Attendite ergo archā in arte: ⁊ archā in oꝑe. Archa in oꝑe noneſt vita: archa in arte vita eſt: qꝛ viuit aīa artificꝭ vbi ſūt iſtaoīa anteqͣꝫ ꝓferant̉. Sic ergo fratres chariſſimi qꝛ ſapiētiadei per quā facta ſunt oīa: ẜm artē continet omnia anteqͣꝫ fabricet oīa. Hic que fiūt per ip̄am artē: nō ꝯtinuo vita ſunt: ſꝫquicqͥd factū eſt: vita in illo eſt. Terrā vides: eſt in arte terraCelū vides: eſt in arte celum. Solem ⁊ lunaꝫ vides: ſunt ⁊ iſtain arte. ſed foris corpora ſunt: in arte vita ſunt. Uidete ſi quomodo poteſtis: magna em̄ res dicta eſt ⁊ ſi non a me magno.aut nō ꝑ me magnuꝫ: tn̄ a magno. Nō em̄ a me paruulo dictaſunt hec: ſed ille nō eſt paruulꝰ ad quē reſpicio vt dicā: capiatquiſqꝫ vt poteſt inqͣꝫtuꝫ poteſt: ⁊ qui nō poteſt: nutriat cor vtpoſſit. Unde nutriat? De lacte nutriat vt adcibū perueniata chriſto ꝑ carnē nato non recedat/ donec perueniat ad ſpiritū ab vno patre natū: verbum deum apud deum: per quodfacta ſunt omnia. quia illa vita eſt: que in illo eſt lux hominuꝫHoc enim ſequitur. ¶Et vita erat lux hominum. Et ex ipſaIvita: homines illuminant̉. Pecora non illuminant̉: qꝛ peccra nō habent rationabiles mētes. q̄ poſſent videre ſapientiaHō aūt factꝰ ad imaginē dei: habetrationalē mentē ꝑ quaꝫ

repoſſit percipere ſapientiā. Ergo illa vita per quaꝫ facta ſuntomnia. ip̄a vita lux eſt: ⁊ nō quorūcunqꝫ animaliū: ſed lux hominū. Un̄ paulopoſt dicit. Erat lumen veruꝫ: qd̓ illuminaroēm hominē venientē in hūc mundū. Ab illo lumine illuminatus erat qui dixit: In principio erat verbū: ⁊ verbuꝫ eratapud deū: ⁊ deꝰ erat verbū. Ergo illa vitalux ē hominū. Sꝫforte ſtulta corda adhuc capere iſtā lucē nō valent: qꝛ peccatis ſuis aggrauant̉ vt eā videre nō poſſint: nō ideo cogitentquaſi abſentē eſſe lucē qui eā videre nō poſſunt: Ipſi em̄ ꝓpter peccata tenebre ſūt: ¶Et lux in tenebris luce ⁊ tenebreeam nō cōprehenderūt. Ergo fratres quomodo homo poſitus in ſole cecus/ preſens eſt illi ſol. ſed ipſe ſoli abſens eſt.Sic oīs ſtultus: omnis iniquus: ſic oīs impiꝰ cecus eſt corde: preſens eſt ſapientia. Sed cū ceco preſens eſt: oculis eiꝰabſens eſt: Nō qꝛ ipſa illi abſens eſt: ſed qꝛ ipſe ab illa abſenseſt. Quid ergo faciat iſte? Mundet vnde poſſit videri deus.Qm̄ ſi ꝓpterea videri nō poſſit qꝛ ſordidos ⁊ ſaucios oculoshaberet: irruente puluere aut pituita: vel fumo: diceret illimedicꝰ. Purga de oculo tuo quicqͥd mali eſt vt poſſis viderę lucē oculorū tuoꝝ: Puluis: pituita: ſumꝰ: peccata ⁊ iniqͥtates ſunt. Tolle inde iſta oīa ⁊ videbis ſapientiā que p̄ſenseſt: qꝛ deus eſt ipſa ſapientia. Et dictū eſt. Beati mūdo cor. Mede: quoniā ipſi deum videbunt.Tractatus ſecundus.¶ Fuit homo miſſus a deo cui nomen erat Iohānes. Hic venit in teſtimoniū vt teſtimoniū perhiberet de lumine. vt omnes crederent per illuꝫNō erat ille lux: ſed vt teſtimoniuꝫ perhiberet delumine. Erat lux vera que illumīat omnē hominē venientē in hunc mundū: in mundo erat ⁊ mūdus per ip̄m factus eſt ⁊ mūdus eū nō cognouitIn propria venit ⁊ ſui eum non receperūt. Quotquot autem receperūt eum dedit eis poteſtatē filios dei fieri. His qui credunt in nomine eius:Qui nō ex ſanguinibus: neqꝫ ex volūtate carnisneqꝫ ex voluntate viri: ſꝫ ex deo nati ſunt. Et verbum caro factum eſt ⁊ habitauit in nobis. Et vidimus gloriā eius gloriam quaſi vnigeniti a patre plenum gratie ⁊ veritatis.LUnū eſt fratres chariſſimi vt textū diuinarūſcri3☞ Apturarum ⁊ maxime ſancti euangelij/ nullū locuꝫIpretermittētes ꝑtractemꝰ prout poſſumꝰ: vt pro¶ Anoſtra capacitate paſcamur ⁊ miniſtremꝰ vobisvnde ⁊ nos paſcimur. Capl̓m primū preterito die dn̄ico tractatū eſſe meminimꝰ. id eſt. In principio erat verbum: ⁊ verbū erat apud deū: ⁊ deus erat verbum: hoc erat in principioapud deū. Oīa per ip̄m facta ſunt: ⁊ ſine ipſo factū eſt nihilQuodfactū eſt: in illo vita eſt. Et vita erat lux hominū: ⁊ luxin tenebris lucet ⁊ tenebre eam nō cōprehenderūt. Hucuſqꝫtractatū eſſe credo. Recordamini oēs qui affuiſtis: ⁊ qui nōaffuiſtis credite nobis ⁊ his qui adeſſe voluerunt. Nunc ergo qꝛ nō poſſumꝰ ſemꝑ omīa replicare ꝓpter eos qui hoc volūt audire quod ſequit̉: ⁊ oneri eſt illis ſi repetant̉ priora cūdefraudatione poſteriorū: dignent̉ ⁊ qui nō aderant nō preterita exigere: ſed cum his qui aderant ⁊ nūc audire preſentia. Sequit̉. Fuit homo miſſus a deo cui nomē erat iohannes. EEtenī ea q̄ dicta ſunt ſuꝑius fratres chariſſimi. de diuinitate xp̄i dicta ſunt ineffabili ⁊ prope ineffabiliter. Quisem̄ capiat: In principio erat verbū: ⁊ verbū erat apud deuꝫEt ne vileſcat tibi nomē verbi ꝑ ꝯſuetudinē quotidianoruꝫverborū: ⁊ deꝰ erat verbū. Hoc verbū idip̄m eſt: vnde heſterno die multū locuti ſumꝰ: ⁊ p̄ſtiterit dn̄s vt vel tanta loquerdo aliqͥd ad corda veſtra ꝑduxerimꝰ. In principio erat verbum. Idip̄m idip̄m eſt: eodē modo eſt ſicut eſt: ſemꝑ ſic eſt:mutari nō poteſt. hoc eſt/ deus eſt. Qd̓ nomē ſuū dixit famūlo ſuo moyſi. Ego ſum qui ſum: ⁊ qui eſt miſitme. Qui ergo Exhoc capiet cum videatis omnia mortalia mutabilia: cum videatis nō ſolū corꝑa variari ꝑ qualitates: naſcēdo: creſcēdodeficiēdo: moriēdo: ſꝫ etiā ipſas aīas per affectū diuerſarūvoluptatuꝫ diſtendi atqꝫ diſpergi: cum videatis homines ⁊

Ecc̄s. x.

Psͣ. ciji

H

I

Mat. v.

Exo. iij.

A