Homelia. ix. FoSancti Auguſtini

Sancti Auguſtiniberatꝰ ab omnibus malis cū popheta poterꝭ dicere: Trāſiuimus per ignē ⁊ aquā: ⁊ induxiſti nos in refrigeriū. Sed vtad iſtam merearis beatitudinē ꝑuenire: ora pro illis qui te ꝑſequunt̉: qꝛ potēs eſt deꝰ vt illos ꝯuertat ad bonū. Et qui nūcpalee eſſe vident̉: de zizanijs intriticum: de amurca in oleūtranſeant. Et qui modo alios ꝑ nequiciā ꝑſequunt̉: ipſi poſtea ꝑſecutionē ꝓpter iuſticiāpatiant̉. Et qui nūc res alienascrudeliter volunt raꝑe: res ſuas incipiāt pauperibus miſericorditer erogare: Quā rem i orantibꝰ vobis ẜm ſuaꝫ ꝯſuetudinē pietas diuina preſtiterit: nō ſolum de veſtra ſꝫ ⁊ de aliorum ſalutē duplicē mercedi in eterna beatitudine remunerāte deo capietis. Quod ipſep̄ſtare dignet̉: qui cum patre ⁊ ſpirituſancto viuit ⁊ regnat deus per omnia ſecula ſeculorum:Amen.x ¶ De eo qd̓ ſcriptum eſt: Beatus vir qui poſt aurum non abijt: nec ſperauit in pecunie theſauris:Homelia. ix. In qua de reſtitutione principaliter tractatrerum inuentarum.¶ FEatus qui poſt aurū nō abijt: Et vt quicunqꝫ aligquid inuenerit: ei qui ꝑdidit ſine vlla dilatione reſtituat: Et de illo qͥ ducētos ſolidos inuenit: Et qͥAAad ouile lupus venit ⁊ lupus redit. In ſcripturisdiuinis legimus fratres chariſſimi: ꝙ beatus ſit qui poſt aurum nō abijt: nec ſperauit in pecunie theſauris. Qui potuittranſgredi ⁊ nō eſt tranſgreſſus: facere malum ⁊ nō fecit. Fratres interrogemꝰ conſciētias noſtras: ⁊ videamꝰ ſi ita cupiditatē contēnimus: vt iſtiꝰ beatitudinis participes eſſe poſſimus. Forte aliquis intra ſe cogitat ⁊ dicit: Nec furtuꝫ: necviolentiā facio: nec rapinas exerceo: nec res alienas aliquādonegaui. Forte iō non negaſti: qꝛ tibi nemo cōmendare voluit: aut ſi cōmendauit: ſub teſtibus cōmendauit. Dic mihi ſireddidiſti quādo a ſolo ſolꝰ vbi deus inter vos fuerat accepiſti? Si tunc reddidiſti: ſi mortuo eo qͥ cōmendauit neſciēti filioreddidiſti: tunc te laudabo: qꝛ poſt auruꝫ non iuiſti: qꝛ potuiſti tranſgredi ⁊ nō es tranſgreſſus: qꝛ potuiſti facere malū⁊ nō feciſti. Aut ſi forte ſacculū alienū ſolidoꝝ vbi te nemo vidit in via inueniſti: ⁊ ſine vlla mora cuius fuerat reddidiſti.Ita fratres redite ad vos: interrogate vos: reſpicite vos: veij. ra reſpondete vobis: ⁊ iudicate vos nō ẜm perſonā ſed iuſtuꝫiudiciū iudicate. Ecce chriſtianꝰ es frequētas eccleſiā: verbum dei libēter audis: de lectione verbi letiſſime cōmonerꝭ.Tu laudas tractantē: ego quero facienteꝫ: chriſtianꝰ es: frequētas eccleſiaꝫ: verbū dei amas ⁊ libēter audis. Ecce hocqd̓ ꝓpono in eote examina: in eo te appende: in eo aſcēde admentis tue tribunal: ⁊ conſtitue te ante te ⁊ iudica te. Et ſi teprauū inueneris: corrige te. Cōſidera qd̓ propono. Deus diVI. cit in lege ſua inuentionē eſſe reddendā. Deus in lege ſua dicit quā priori populo dedit: pro quibꝰ xp̄s nonduꝫ erat mortuus: Ut quicunqꝫ reꝫ cuiuſcūqꝫ inuenerit: tanqͣꝫ alienā citoreſtituat: Qꝛ ſine dubio ⁊ ſi ipſe ꝑdidiſſet: hoc ſibi de alio fieij. ri voluiſſet. Scd̓m illud qd̓ ſcriptum eſt: Oīa que vultis vt faciāt vobis hoīes: ⁊ vos facite illis ſimiliter. Si quiſqͣꝫ: verbigratia: inueniat in via alienū ſacculū ſolidoꝝ: debet reddereSed neſcit cui. Se excuſat ignorātia ſi nō dominet̉ auariciaDicā veſtre charitati: quomo dei dona ſunt: ⁊ ſunt in populodei qui non fruſtra audiūt verbū dei. Dicaꝫ quid fecerit homo quidā pauperrimꝰ: eo tꝑe quo ſanctꝰ ambroſiꝰ mediolani erat epiſcopꝰ: vbi tunc preſens erat etiā auguſtinꝰ nōdumepiſcopꝰ. Tā pauper erat ille de quo loquimur vt ꝓſcolaſticus eſſet grāmatici: ſed plano verus ⁊ ꝑfectꝰ chriſtianus. Sꝫmelior fuit ille qui ad velū ſtabat qͣꝫ ille qui in cathedra ſedebat. Pauper ergo iſte inuenit ſacculū ducentorū ſolidorummemor tn̄ diuīe legis ꝓpoſuit petaciū publice: Qui ſolidosꝑdidit veniat ad illū locum vt querat illum hominē. Ille quiplangens circunquaqꝫ vagabat̉: inuēto ⁊ lecto petacio venitad hoīem. Et ne forte alienū quereret ſed ſuum: q̄ſiuit ſignainterrogauit ſacculi qualitatē: ſolidorū etiā ⁊ numerū. Cumoīa fideliter etiā ille reſpōdiſſet: reddidit qd̓ inuenerat. Illerepletus gaudio ⁊ querēs vicē rependere: tanqͣꝫ decimas obtulit illi ſolidos viginti: Noluit acciꝑe. Obtulit deceꝫ: noluitaccipere. Saltē rogauit vt vel quinqꝫ acciperet. Noluit. Ille ſtomachabundꝰ proiecit ſacculū: Nihil ꝑdidi ait. Si nonvis a me aliquid acciꝑe: nec ego aliqͥd ꝑdidi. Quale certamē

llx. Fo. cxvifratres mei: quale certamē: qualis pugna: qualis cōflictus.Theatrū mundꝰ: ſpectator deꝰ. Uictꝰ ille: qd̓ offerebat̉ accepit: ⁊ ꝯtinuo totū pauperibꝰ erogauit. Unū ſolidū in domūſuam nō miſit. Cōſiderate fratres tam glorioſum exemplū ⁊tā admirabile factū. Egit aliqͥd in cordibus veſtris: ſi verbūdei requieuit in animis veſtris: Facite hoc fratres mei. Nolite putare vos damnū pati: ſi qd̓ a vobis inuentū fuerit reddideritis. Credite qꝛ magnū lucrū eſt ſi feceritis quod ſuggero. Forte aliquis veniēs in domo tua ꝑdidit ſolidos. Terra cōmunis eſt: in vna domo eſtis in hoc mūdo: ambo viatores eſtis huiꝰ vite. Unū ſtabulū intraſtis. Poſuit ille: oblitus eſt vel cecidit ab illo. Inueniſti qui in lege audiſti: inuētionē eſſe reddendā. Quis inueniſti: qui cū audires verbumdei laudaſti: tu īueniſti: ſi ergo veracit̉ laudaſti: redde qd̓ inueniſti. Si aūt nō reddas qd̓ inueniſti: qn̄ laudaſti teſtimoniū contra te dixiſti. Eſtote fideles inuētores: ⁊ tūc iniquosvituperate raptores. Nā ſi quid inueniſti ⁊ nō reddidiſti: ra xipuiſti. Quantū potuiſti feciſti: qꝛ plus nō inueniſti: ideoplꝰ qͣinō rapuiſti. Qui alienū negat: ſi poſſet ⁊ tolleret: ꝙ nō tollis:timor te cohibet. Nō bonū facis: ſed maluꝫ metuis. Et latrotimet malū: ⁊ vbi nō poteſt nō facit: ⁊ tn̄ latro eſt. Deꝰ em̄ corinterrogat nō manū: Lupus venit adouile ouiū querit inuadere: querit lacerare: querit deuorare. Uigilāt paſtores: latrant canes: nihil poteſt: nihil aufert: nō occidit: ſed tn̄ lupusvenit ⁊ lupus redit. Nunqͥd qꝛ ouē nō tulit: ideolupꝰ non venit ⁊ ouis redit? Lupus venit fremens ⁊ timens. Interrogaergo quiſquis vis de altero iudicare: ſi tūc nō facis male qn̄potes facere ⁊ ab hoīe nō puniris: tūc times deū. Nemo eſtibi niſi tu ⁊ ille cui facis malū: ⁊ deꝰ qui ambos videt hoc time. Paꝝ eſt qd̓ dico: Ibi time malū: ibi ama bonū. Nā etiāſi timore gehenne nō facis malū: nonduꝫ ꝑfectus es. Audeodicere: ſi timore gehenne nō facis malū: eſt quidē inte fidesqꝛ credis futurū dei eſſe iudiciū: gaudeo fidei tue: ſed adhuctimeo malicie tue. Quid eſt qd̓ dixi? Qꝛ ſi timore gehēne nōfacis malū: nō amore iuſticie facis bonū. Aliud ē timere penam: aliud eſt amare iuſticiā. Amor caſtꝰ inte eſſe debet: quoamore deſideres videre non celū ⁊ terrā: non campos liquidos marꝭ: nō ſpectacula nugatoria: nō fulgores nitoreſqꝫ gēmarum: ſed deſideres videre deū tuuꝫ: amare deū tuum. Qꝛdictū eſt: Dilectiſſimi filij dei ſumꝰ: ⁊ nondū apparuit qͥd erimus. Scimꝰ qꝛ cum apparuerit: ſimiles eī erimꝰ: qm̄ videbimus eū ſicuti eſt. Ecce ꝓpter quā viſionē noli facere maluꝫSi em̄ amas videre deū tuum in hac ꝑegrinatione: ad illuꝫtoto amore ſuſpira: illū deſidera. Ecce fac quo te ꝓbare vultdeus tuꝰ: vt appareat pro quibꝰ rebꝰ diligas eū: vtrū pro ſeip̄o an pro rebꝰ terrenis quas tibi p̄ſtitit ⁊ dicat tibi: Facqd̓vis imple cupiditates tuas: extēde nequiciā: dilata luxuriāquicqͥd libuerit licitū puta: Nō te hic punio: non te ingehennā mitto: faciē meā tn̄ nunqͣꝫ videbis. Si ad iſtā ſententiā expauiſti: amaſti. Si ad hoc qd̓ dictū ē: Faciē ſuā tibi negabitdeus tuꝰ: cōtremuit cortuū: ⁊ in nō vidēdo deū tuum magnāpenā putaſti: gͦratis amaſti. Hoc ideo diximꝰ fratres: qꝛ ſūthoīes ita negligētes ⁊ tepidi: ⁊ qd̓ peius eſt etiaꝫ infideles q̄dicūt. Utina hic mihi deꝰ in hoc ſeculo oīa bona tribuat: nōad me pertinet quid in futuro ſeculo de me fieri velit. O infelix aīa: etiā ſi te deꝰ nō mittat in penā: ⁊ tantūmodo faciē ſuāte videre nō ꝑmittat: nunqͥd nō meliꝰ fuerat te nō fuiſſe natū?Cū vero fieri nō poſſit: vt qui faciē eius nō meruerit videre:ignem eternū euadere poſſit: quare ſic amas preſentis ſeculi voluptatem: vt nō expaueſcas eterni ignis ardorē? Si ergo meꝰ ſermo inuenit in cordibꝰ veſtris aliquā ſcintillā gratuiti amoris dei: ipſam nutrite. Ad hanc augendā vos aduocate prece humilitatis: dolore penitentie: delectatione iuſticie: operibꝰ bonis: gemitibꝰ ſinceris: cōuerſatione laudabili: amicitia fideli. Hanc ſcintillā boni amoris de qua dn̄s dicit: Ignē veni mittere in terrā: ⁊ qͥd volo niſi vt ardeat? Fla­ 1te in vobis: nutrite in vobis. Ipſa cum creuerit ⁊ flamma digniſſimā fecerit: omniū cupiditatū carnaliū ligna cōſumet.Quod ipſe p̄ſtare dignet̉ qui viuit ⁊ regnat deus ⁊cͣ.¶ De eo qd̓ Apoſtolus ait: Uidete quomō caute ambuletis: nō vt inſipientes ſed vt ſapiētes: redimentes tempus qm̄ dies mali ſūt: quoſqꝫ malos dies apoſtolus intelligit auguſtinꝰ declarat.p iiij

p iiij

Mat. vii.

Ioh̓. vii.

BLeuit̓. vj

Ubi. sͣ.

Psͣ. lxv.

Ecc̄i. xxxj.

D

Eph̓. v.

Cxiiij. q. v. ſiquid.

Luc̄. xij.

Leuit̓. vj.

i. Ioh̓. iij.

TE

D