De verbis apoſtoli.Sermo. xxviij. Fo. xcv.

ſcelere iurat. Diſtant autē iſta periuria que duo cōmemoraui. Fac illū iurare qui verū putat eſſe ꝓ quo iurat: verū putat eſſe et tn̄ falſum eſt. Non ex animo iſte periurat: fallitur:hoc pro vero habet qd̓ falſum eſt: non prore falſa ſciens iurationem interponit. Da aliū: qd̓ ſcit falſum eſſe et dicit veruꝫeſſe: et iurat tanqͣꝫ verū ſit qd̓ ſcit falſum eſſe. Uidetis qͣꝫ iſtadeteſtanda ſit belua: et de rebus humanis exterminanda?Quis enī hoc fieri velit? Om̄es homines talia deteſtantur.Fac aliū: putat falſum eſſe et iurat tanqͣꝫ verū ſit: et forte verum eſt. Uerbi gratia vt intelligatis. Pluit in illo loco: īterrogas hoīem et putat nō pluiſſe: ⁊ ad negocium ipſius competit vt dicat pluit: ſed putat nō pluiſſe: dicitur ei. Uere pluit? Uere et iurat: et tamen pluit ibi: ſed ille neſcit et putat nōpluiſſe: periurus eſt. Inter eſt: quēadmodum verbū procedat ex animo. Ream linguam nō facit: niſi mens rea. Quiseſt autē qui non fallitur: et ſi noluit fallere? Quis homo cuinon ſurrepat fallacia? Et tamen iuratio ab ore nō diſcedit:frequētatur: plura ſunt plerūqꝫ iuramēta qͣꝫ verba. Si diſcutiat homo quotiens iuret per totū diem: totiens ſe vulneret:quotiens gladio lingue feriat ettrāſfigat: quis in illo locusinuenit̉ ſanus? Quia ergograue peccatū eſt peierare: compendiū tibi dedit ſcriptura. Noli iurare. Quid tibi dicturꝰſum homo: verū iura? Ecce verū iura nō peccas: ſi verū iuras non peccas. Sed homo inter tētationes poſitus: carneinuolutus: calcans terrā ſub terra: dū corpus qd̓ corrūpituraggrauat aīam: ⁊ deprimit terrena inhabitatio ſenſum multa cogitātem: inter iſta multa tua cogitata incerta: volatica:cōiecturas humanas: fallacias humanas: quādo non ſubrepit tibi qd̓ falſum eſt: poſito in regione falſitatis? Uis ergolonge eſſe a periurio? Iurare noli. Qui enī iurat: aliquandoverū iurare poteſt: qui autē non iurat: mēdaciū iurare nūqͣꝫpoteſt. Iurat ergo deus qui iurat ſecurꝰ: quem nihil fallit:quē nihil latet: qui oīnofallere ignorat: quia nec falli poteſt.Cū enī iurat: ſe adhibet teſtem. Quomodo tu cū iuras deūadhibes teſtem: ſic ipſe cū iurat ſe teſtem adhibet. Tu qn̄ illum adhibes teſtem: forte ſupra mēdaciū tuū: accipis inuanum nomen dn̄i dei tui. Ne mendaciū iures: ergo noli iurare. Ipſa eſt anguſtia. Periuriuꝫ precipitium eſt. Qui iuratiuxta eſt: qui non iurat longe eſt. Peccat et grauiter qui falſum iurat: nō peccat qui verū iurat: ſed nec ille peccat qͥ om̄ino non iurat. Sed qui nō iurat et non peccat: longe eſt a peccato: qui autē verum iurat nō peccat: ſed prope eſt ad peccatum. Facte ambulare in alio loco vbi a parte dextera ſpacioſa ſit terra: nec vſqͣꝫ anguſtias patiaris: a ſiniſtra preceps locus eſt: vbi eligis ambulare? Super finē terre in labio precipitij: an inde longe? Puto qꝛ inde longe. Sic qui et iurat infine ambulat: ⁊ ambulat pedibꝰ infirmis quia humanis. Sioffenderis deorſum is: ſi lapſus fueris deorſum is. Et quidte excipit? Periurij pena. Ergo volebas verū iurare: audicōſilium dei. Noli iurare. Si peccatū eſſet iuratio: nec in veſt teri lege diceret̉. Nō periurabis: reddes autem dn̄o iuſiuim. randū tuum. Nō enim peccatū preciperet̉ nobis. Sed ait ticlxbi deus tuus. Si iuraueris nō damnabo: ſi verū iurauerisnon damnabo. Sed nūquid ſi nō iuraueris damnabo? Duoſunt (inquit) que nō damnabo vnqͣꝫ: verā iurationem: ⁊ nullam iurationē: damno autē falſam iurationeꝫ. Falſa iuratioexitioſa eſt: vera iuratio periculoſa eſt: nulla iuratio ſecuraeſt. Scio eſſe difficilē queſtionem: et charitati veſtre fateoſemper illam vitaui. Nunc autē cū die dominico debito reddendi ſermonis recitaret̉ eadem lectio: diuinitꝰ mihi inſpiratum eſſe credidi vt inde tractarem. Hinc me dicere deusvoluit: hinc vos audire. Obſecrone cōtemnatis: obſecro vtcorſtabiliatis: lingue mobilitates mutetis. Non fruſtra eſtom̄ino: nō vacat ꝙ cum eam (vt dixi) queſtionē ſemper deuitare voluerim: īpoſita eſt neceſſitati mee: vt imponat̉ chavi ritati veſtre. Ut noueritis verū iurare non eſſe peccatū: inls. uenimus et apoſtolū paulū iuraſſe. Quotidie morior per veẜ. ſtram gloriā fratres: quā habeo in chriſto ieſu domino nr̄o.Per veſtrā gloriam iuratio eſt. Non enī ſic ait. Per veſtrāgloriam morior: quaſi veſtra gloria me fecit mori: quomodoſi diceret: per venenū mortuus eſt: per gladiū mortuus eſt:per beſtiam mortuus eſt: per inimicū mortuus eſt: id facienxij te inimico: faciēte gladio: faciente veneno et ſimilia: nō ſiceſt. dixit per veſtrā gloriā. Ambiguitatem grecus ſermo diſſol-

uit. Inſpicitur in epiſtola greca: ⁊ inuenitur ibi iuratio que Dnon eſt ambigua. ματήν ῦγιέίανχαί χαῦχαί συ αγ etθη αυδαο άγαθον. Ubi dixerit grecꝰ iurat. Quotidīeauditis grecos et qui grece noſtis μαδοξην. Quādo dicitμαλοξνν. Iuratio eſt per deū μαλō ξην. Ergo nemo dubitet iuraſſe apoſtolū paulū cum dixit. Per veſtram gloriāfratres. Et ne putemus eum per humanā gloriam iuraſſe:quam habeo in chriſto ieſu dn̄o noſtro. Et alio loco iuratioprorſus certa ⁊ expreſſa. Teſtem deū inuoco ſuper aīam me ij.am: quia parcēs vobis nōdum veni corinthum. Et alio locoad galatas. Que autē ſcribo vobis: ecce coram deo quia nō Gmentior. Intendite queſo et aduertite: et ſi non tam plauſibilis ſermo vobis ſit propter anguſtias queſtionis: vtilistamē eſt ſi ad viſcera veſtra perueniat. Ecce iurauit apoſtolus. Non vos fallant qui neſcio quomodo volentes ipſas iurationes diſcernere vel potius non intelligere: dicūt nō eſſeiurationē quādo dicit homo. Scit deus: teſtis eſt deꝰ: inuoco deum ſuper aīam meā verum me dicere. Inuocauit (inquit) deū: teſtem fecit deum. Nūquid iurauit? Qui hec dicunt: nihil aliud volunt niſi inuocato deo teſte mentiri. Itane vero quiſquis es praui cordis et peruerſi cordis: ſi dicasper deum: iuras: ſi dicas teſtis eſt deus: nō iuras? Quid eſt jenī: per deum: niſi teſtis eſt deus? Aut quid eſt: teſtis eſt de­ xus: niſi per deū? Quid eſt auteꝫ iurare: niſi ius reddere deo hiquādoper deū iuras: ius ſaluti tue reddere quādo per ſalutemtuā iuras: ius filijs tuis reddere quādo per filios tuosiuras? Qd̓ aūt ius debemus ſaluti noſtre: filijs noſtris: deonoſtro: niſi charitatis: veritatis: et non falſitatis? Maximeautē per deū cum ſit: ipſa eſt vera iuratio: quia et cum dicitquiſqꝫ: per meam ſalutē: ſalutem ſuā deo obligat: quādo dicit: per filios meos: oppignerat deo filios ſuos: vt hoc veniat in caput eorū quod exit de ore ipſiꝰ: ſi verum verum: ſi falſum falſum. Cū ergo filios ſuos: vel caput ſuū: vel ſalutē ſuāquiſqꝫ in iuratione nominās: quicquid nomīat obligat deo:quātomagis quādo peierat per ipſum deū? Timetenim falſum iurare per filiū ſuum: et nō timet falſum iurare per deuꝫſuum. Fortaſſis hoc dicens in animo ſuo. Timeo per filiummeum falſum iurare ne moriat̉: deus autē qui non morit̉: etſi falſum per eū iuretur quid mali cōtingit? Bene quidē dicis: nihil mali cōtingit deo quādo falſum iuras per deū: ſedcōtingit mali multum tibi qui fallis proximū cui teſtem adhibes deū. Sed aliquid teſte filio tuo faceres: et amico velproximo tuo vel cuilibet homini diceres: non feci: et tangeres filio tuo caput: quo teſte feciſti et diceres: per huiꝰ ſalutem quia nō feci: exclamaret forte filius tuꝰ ſub paterna manu tremens: nec tamen paternā manum: ſed diuinā tremēsnoli pater: nō tibi vilis ſit ſalus mea: deū ſuper me inuocaſtiegote vidi: feciſti: noli peierare: te quidem habeo genitorē:ſed plus et tuū et meum timeo creatorē. Sed quia deus qn̄per eum iuras: non tibi dicit. Ego te vidi noli iurare: feciſtiſed times ne te iſte occidat: tu te ante occidis. Quia ergo nōdicit ego te vidi: putas quia nō vidit? Et vbi eſt quod dicit.Tacui tacui: nūquid ſemper tacebo? Et tamen plerūqꝫ dicit. Ego te vidi: ſed aliter quādo vindicat in periurium: ſednon in om̄es vindicat: ideo homines educātur ad exemplū.Ego ſcio ille mihi falſum iurauit et viuit: ille tibi falſum iurauit ⁊ viuit: falſum iurauit et viuit: ille falſum iurauit tu falleris. Si et tu oculos haberes vnde mortē huius videres: ſiet tu in eo qd̓ eſt mori et non mori non falleris: videres huiꝰmortem. Et modo intende ſcripturā: et ibi inuenies iacentēquem putas viuentē. Quia pedibus ambulat: quia manibꝰcōtrectat: quia oculis videt: et audit auribus: officijs ceterꝭmembroruꝫ ſatis vtitur: viuentem putas. Uiuit ſed corpuseius: mortua eſt autē anima eius: mortuū eſt qd̓ melius eſt.Uiuit habitaculū: mortuus habitator. Quomodo inquiescū viuebat corpus mortua eſt anima: cū corpus nō viueretniſi viuificatū ab anima? Quomodo ergo mortua eſt animade qua viuit corpus? Audi ergo et diſce. Corpus hominiscreatura dei eſt: et anima hominis creatura dei eſt. De anima deus viuificat carnē: ipſam item animā viuificat de ſeipſo non de ſeip̄a. Uita ergo corporis anima eſt: vita animedeus eſt. Moritur corpus cum recedit anima: moritur ergoanima ſi recedit deꝰ. Recedit animacū corpus percutiturgladio: et putas qꝛ nō recedit deus cū ipſa anima ferit̉ per-

3

xxij. q. j. vtnoueritis.j. Cor. xv.

Sap̄. ix

cōcoꝝ. xviq. j. non eſt.

Exo. xx.

Dxxij. q. j. ſipeccatum.Leuit. xix

C

IS

De iureiu.et ſi xp̄s.

ii. Cor. j.

Gal̓. j.

iij. ſen. diſ.xxxix. ca.hic querit̉.

E