Sancti Auguſtini.

Sancti Aturi ſumus? Diſcuſſis omnibꝰ hominibꝰ neſcio vtrū meliorem iudicem inuenire poſſimꝰ: qͣꝫ hoīem per quem loquiturdeus. Nō eamus ergo in hac re et in hac cōtrouerſia ad litij. teras ſeculares: nō inter nos iudicet poeta ſed ꝓpheta. Beatus apoſtolꝰ Petrus cū duobus alijs chriſti dn̄i diſcipulisiacobo et iohāne in monte cum ipſo dn̄o cōſtitutus: audiuitvocem delatam de celo. Hic eſt filius meus dilectus in quomihi bene cōplacui: ip̄m audite. Qd̓ cōmendans memorai. j. tus apoſtolꝰ in epiſtola ſua dixit. Hanc vocem audiuimꝰ decelo delatā: cū eſſemus cum illo in monte ſancto. Et cū dixiſſet. Hanc vocem nos audiuimꝰ de celo delatā: ſubiūxit atqꝫait. Et habemus certiorē propheticū ſermonem. Sonuit illa vox de celo: certior eſt propheticus ſermo. Attendite chariſſimi adiuuet dn̄s et voluntatem meam et expectationemveſtrā: vt dicam qd̓ volo: quomodo volo. Quis enim noſtrūnon miretur. Delata voce de celo certiorem ꝓpheticum ſermonem ab apoſtolo dictū eſſe? Certiorē ſane dixit: certiorēnon̄ meliorē: nō veriorem. Tamenī verus ille ſermo de celoqͣꝫ ſermo ꝓpheticus: tam bonus: tam vtilis. Quid eſt ergo.Certiorē: niſi in quo magis cōfirmet̉ auditor? Quare hoc?Quoniā ſunt homines infideles: qui ſic detrahunt chriſto:vt dicāt eū magicis artibꝰ feciſſe q̄ fecit. Poſſent gͦ infideles etiam iſtā vocem delatā de celo: per ꝯiecturas humanaset illicitas curioſitates admagicas artes referre. Sed prophete antea fuerūt: non dico ante iſtā vocem: ſed ante chriſti carnem. Nōdum erat homo chriſtꝰ quādo miſit prophetas. Quiſquis eum dicit magum fuiſſe: ſi ergo magicis artibus fecit vt coleretur et mortuꝰ: nūquid magus erat anteqͣꝫnatus? Ecce quare ait apoſtolꝰ petrus. Habemus certiorēpropheticū ſermonem. Uox de celoqua fideles admoneantur: ꝓpheticus ſermo quo infideles cōuincantur. Intelleximus qͣꝫtum mihi videt̉ chariſſimi quare dixerit apoſtolꝰ petrus. Habemus certiorē ꝓpheticū ſermonem: poſt vocē decelo delatam. Et ipſa chriſti quāta dignatio. Petrus iſte qͥſic loquit̉ piſcator fuit: et modo magnā laudeꝫ habet oratorſi potuerit ab illo intelligi piſcator. Propterea primis chriſtianis loquēs apoſtolus paulus ait. Uidete vocationē veſtram fratres: quia nō multi ſapiētes ſcd̓m carnem: nō multi potentes: nō multi nobiles: ſed infirma mundi elegit devt cōfundat fortia: et ſtulta mūdi elegit deus vt cōfundat ſapientes: et ignobilia mundi et cōtemptibilia elegit deus: etea que non ſunt vt ea que ſunt euacuarentur. Si enī eligeretchriſtꝰ primitus oratorē: diceret orator. Eloquētie mee merito electus ſum. Si eligeret ſenatorem: diceret ſenator. Dignitatis mee merito electus ſum. Poſtremo ſi prius eligeret imperatorē: diceret imperator. Poteſtatis mee meritoelectus ſum. Quieſcāt et differantur iſti: paululum quieſcātnō omittātur: non cōtemnantur: ſed aliquātulū differantur:quo poſſint gl̓iari de ſemetipſis in ſemetipſis. Da mihi (inquit) illum piſcatorē: damihi idiotam: da mihi īperitū: damihi eū cū quonō indignatur loqui ſenator: nec quādo emitpiſcem: ip̄m inquit da. Hūc ſi impleuero manifeſtū erit qd̓ego facio: qͣꝫqͣꝫ et ſenatorē etoratorem et īperatorē ego ſumfacturus: quadocūqꝫ facturus ego et ſenatorem: ſed certiusego piſcatoreꝫ. Poteſt ſenator gloriari de ſemetipſo: poteſtorator: poteſt imperator: non poteſt niſi de chriſto piſcator.Ueni at propter docendā humilitatē ſalubrem: prius veniat piſcator: per ſeipſum melius adducitur īperator. Memētote ergo piſcatorem ſanctū: iuſtum: bonuꝫ: chriſto plenum:adcuius miſſa per mūdū rhetia capiēdus cum ceteris etiāapoſtolis iſte pertinuit. Ergo mementote eū dixiſſe. Habemus certiorē propheticū ſermonem. Da mihi ergo ad illamcōtrouerſiam iudicem prophetā. Quid īter nos agebatur?Tu dicebas: intelligam vt credā: ego dicebam: vt ītelligascrede. Nata eſt cōtrouerſia: veniamus ad iudicē: videlicetprophetā: immo vero deus iudicet per prophetā. Ambo taceamus. Quid ambo dixerimus auditum eſt. Intelligā (in7quis) vt credam: crede inqͣꝫ vt intelligas. Reſpōdeat ꝓpheta. Niſi credideritis: non intelligetis. Putatis autē chariſij.ſimi nihil dicere etiam illū qui dicit. Intelligam vt credā?Quidenim nūc agimus: niſi vt credant: non qui non credūtſed qui adhuc parum credunt? Nam ſi nullo modo credidiſſent: hic non eſſent. Fides eos adduxit vt audiant: fides eosfecit preſentes verbo dei: ſed ipſa fides que germinauit irri

Lganda eſt: nutrienda eſt: roboranda eſt. Hoc eſt qd̓ agimusEgo (inquit) plantaui: apollo rigauit: ſed deus incremen? j. Ctum dedit. Itaqꝫ neqꝫ qui plantat eſt aliquid: neqꝫ qui rigatſed qui incremētum dat deus. Loquēdo: hortando: docendo: ſuadendo plantare poſſumus et rigare: non autem incrementum dare. Nouerat autem ille cum quo loquebatur: quifidei ſue germinanti et adhuc infirme ⁊ ex magna parte titubanti: non tamen nulle fidei ſed alicui fidei adiutorem orabat: cui dicebat. Credo dn̄e. Modo cum euangeliū legeret̉ Maudiſtis. Si potes credere ait dominus ieſus patri pueri: ſipotes credere omnia poſſibilia credenti. Et ille intuens ſemetipſum: et poſitus ante ſemetipſum: non habens temerariam cōfidentiam: ſed prius diſcutiens conſcientiam: viditin ſe eſſe aliquam fidem: vidit et titubationem: vtrūqꝫ viditUnum habere ſe confeſſus eſt ⁊ altero adiutorium poſtulauit. Credo (inquit) domine. Quid ſequebatur: niſi adiuuafidem meam? Non hoc dixit. Credo domine: video hic aliquid vnde non mētior. Credo: verū dico: ſed video hic etiāneſcio quid quod mihi diſpliceat. Stare volo: ſed adhuc nuto. Stans loquor: non cecidi qꝛ credo: ſed tamen adhuc nuto: adiuua incredulitatem meā. Ergo chariſſimi et ille quēcontra me conſtitui et propter cuius controuerſiā inter nosnatam prophetā iudicem poſtulaui: non nihil dicit: etiā ipſe cū dicit: intelligam vt credā. Nam vtiqꝫ modo qd̓ loquorad hoc loquor: vt credant qui nōdum credunt: et tamen niſiqd̓ loquor intelligant: credere non poſſunt. Ergo ex aliquaparte verū eſt quod ille dicit: intelligam vt credam: et ego qͥdico ſicut dicit ꝓpheta: īmo crede vt ītelligas: verū dicimꝰ:cōcordemus. Ergo intellige vt credas: crede vt intelligas.Breuiter dico: quomodo vtrūqꝫ ſine controuerſia accipiamus. Intellige vt credas verbum meum: crede vt ītelligasverbum dei.¶ De verbis beati Iacobi. Ante om̄ia nolite iu Iarare: In quibꝰ ante om̄ia dictū eſſe vult ꝙ linguafacile in lubrico labitur. Ideoqꝫ (niſi magna aliqua nos vrgente neceſſitate) non eſſe iurandum.Sermo. xxviij.¶ Rima lectio que nobis hodie recitata eſt: apoſtoli iacobi oblata nobis eſt ad diſſerendū: et quodā-modo indicta. Intentos enī nos fecit: admonensDe S ante omnia ne iuretis. Difficilis queſtio eſt. Hoc vbipeccatū quem nō reū teneat: ſi iurare peccatū eſt? Nā periurium peccatū eſſe et grāde peccatum nemo dubitat: ſed nonait apoſtolus de cuius lectione tractamus. Ante oīa fratresmei nolite periurare: ſed nolite iurare. Preceſſit etiā ipſiusdn̄i ieſu chriſti in euāgelio ſimilis admonitio. Audiſtis (in­ 4quit̉) qꝛ dictū eſt antiquis. Nō periurabis: ego aūt dico vobis. Nolite iurare neqꝫ per celū: qꝛ ſedes dei eſt: neqꝫ per terram: quia ſcabellū eſt pedū eius: neqꝫ per caput tuū iurabisquia non tibi eſt poteſtas facere vnū capillum album aūt nigrum. Sit autē ſermo veſter eſt eſt: non non: ſi qͥd amplius amalo eſt. Huic dn̄ice admonitioni mēorata apoſtoli lectiooīno ſic cōgruit: vt nihil aliud iuſſiſſe videatur: quianullusalius hoc dixit: qͣꝫ ille qui per apoſtolū dixit. Ante om̄ia (in? Iaquit) fratres mei nolite iurare: neqꝫ per celū: neqꝫ per terrā:neqꝫ aliud quodcūqꝫ iuramentuꝫ. Sit autē ſermo veſter eſteſt: non non: niſi qd̓ iſte addidit: ante om̄ia: ex quo multū fecit intentos: auxitqꝫ difficultatē queſtioni. Inuenimus enīiuraſſe ſanctos: iuraſſe primitus ip̄m dn̄m in quo nō eſt om̄inō peccatū. Iurauit dn̄s et non penitebit eū: tu es ſacerdos Pin eternū ſcd̓m ordinem melchiſedech. Eternitatē ſacerdotij filio cū iuratione ꝓmiſit. Habes etiā. Per memetipſum Diuro dicit dn̄s. Et illud iuratio eſt. Uiuo ego dicit dominQuomodo homo per deū: ſic deus per ſeipſum. Non eſt ergo peccatū iurare: ſed durū malum eſt hoc dicere. Et quoniam diximus deū iuraſſe: qͣꝫ blaſphemū eſt hoc dicere? Iurat deus qui peccatū nō habet. Non eſt ergo peccatū iurareſed magis peccatū eſt peierare. Forte quis dicat non eſſe ꝓponēdum de dn̄o deo iurationis exemplū. Deus enim eſt etforte illi ſoli cōpetit iurare qui nō poteſt peierare. Homīes xxjenī falſum iurant: vel cū fallunt: vel cū falluntur. Aut putat hohomo verum eſſe quod falſum eſt et temere iurat: aut ſcit vel ſenputat falſum eſſe: et tamen ꝓ vero iurat: et nihilominus cuꝫ xx

Mat. xvij.

ij. Petri. j.

1. Cor. j.

Eſa. vij.

C

D

Marci. lx.

Mat. j

j. Cor. iij.

Iacobi. .v.

vbi ſupra

Iacobi. v.

Gen̄. xxij.

Psͣ. cix.

xxij. q. ij.hoīes. iij.ſen. diſtin.xxxix. c. ij

A

O