Sancti auguſtini

Sancti auguulo non baptizato polliceri regnmdei non poſſum: cōtradomini ſententiā apertam. Ecce quare dico: regnum dei nōhabebunt. Ecce quare dico: ideo baptizandi ſunt vt habeātregnum dei. Ideo dicis? Ideo inquit. Uide tamē propterilla que ſupra diximus: ne forte non inuenias vitam eternāpreter regnum dei. Multū enim aperta ſunt dicta de duabꝰillis partibus: dextera et ſiniſtra: vbi nulluꝫ in medio deditlocum vite ſine regno. Parumte hoc corrigit: parum admonet: ipſam mecum lectionem vnde hanc ſententiā protuliſtipaululum aduerte. Dixiſti enim te ideo regnum celorū nonbaptizatis pueris nolle promittere: qꝛ ſententia domini aꝑta eſt. Niſi quis renatus fuerit ex aqua et ſpiritu: non intrabit in regnum celorum. Non ibi aduertiſti cum quereret nichodemus quomodo iſta fierent: id eſt quomodo renaſceretur homo: quomodo denuo naſceretur: quoniam non poteſtvtiqꝫ iterum introire in vterum matris et denuo naſci: quidaudierit a domino: quid audierita magiſtrobono: quid audierit errora veritate? Inter cetera enim oſtendens quēadmodum fiat: etiam ſimilitudinem poſuit: ſed prius ait. Nemo aſcendit incelum niſi qui decelo deſcendit filius hominis qͥ eſt in celo. In terra erat et in celo ſe eſſe dicebat: ⁊ quodeſt maius in celo filium hominis: vt vnam demonſtraret invtraqꝫ natura perſonam: et in eo ꝙ dei filius erat equalis patri: verbum dei in principio deus apud deum: et in eo ꝙ filiꝰhominis erat aſſumens animam humanā et carnem humanam: et indutus hominem exiens ad homines: quia in hocvtroqꝫ non duo chriſti ſunt: nec duo filij dei: ſed vna perſonavnus chriſtus dei filius: idemqꝫ vnus chriſtus: non alius filius hominis: ſed dei filius ſcd̓m diuinitatem: hominis filiꝰẜm carnem. Quis autem noſtrum qui parum aduertimus:aut parum ſapimus: non potius ita vellet diſtinguere: filiusdei in celo: et filius hominis interra? Sed nec ſic diuideremus: et ita diuidendo duas perſonas induceremꝰ. Nō aſcēdit in celū (inquit) niſi qui de celodeſcendit filius hominisFilius ergo hominis deſcendit de celo? Nonne filius hominis in terra factus eſt? Nōne filius hominis per mariam factus eſt? Sed o homo noli inquit ſeparare quem volo cōpulare. Parum eſt quia filius hominis deſcendit: chriſtus em̄deſcendit: idemqꝫ filius hominis qui filius eſt dei. Sed eſtin celo: qui ambulat in terra. In celo erat: quia vbiqꝫ chriſtꝰ:idemqꝫ chriſtus et filius dei et filius hominis. Propter vnitatē perſone in terra filius dei: propter eandem vnitatē ꝑſone eſſe ꝓbauimꝰ in celo filium hominis: ex his verbis domini. Filius hominis inquit qui eſt incelis. Propter vnitatemperſone: nonne in terra conſtituto atqꝫ conſpicuo petrus dixvj. cit. Tu es chriſtus filius dei viui? Ergo diſcat nichodemꝰquomodo fiat illud quod ei minus intelligenti: incredibile ⁊quaſi impoſſibile videbatur. Nemo aſcendit in celum: niſi qͥde celodeſcendit. Omnes autē qui renaſcuntur vtiqꝫ aſcendunt in celum: ceterum nemo prorſus. Et omēs qui renaſcūtur per gratiam dei aſcendunt in celum: et nemo aſcendit incelumniſi qui de celo deſcendit filius hominis qui eſt in celo. Unde hoc? Quia omnes qui renaſcuntur membra ipſiusfiunt: et ſolus chriſtus demaria natus vnus eſt chriſtus: etcum corpore ſuo caput vnꝰ eſt chriſtus. Hoc ergo dicere voluit. Nemo aſcendit niſi qui deſcēdit. Non ergo aſcendit niſi chriſtus. Si vis aſcendere: eſto in corpore chriſti. Si visij. aſcendere: eſto membrum chriſti. Sicut enim in vno corpore multa membra habemus: omnia auteꝫ membra corporiscum ſint multa: vnū eſt corpus: ſic ⁊ chriſtus: qꝛ caput ⁊ corpus chriſtus. Et quomodo fit hoc: adhuc queramus Latet2queſtio: exaltatur illa profunditas. Chriſtus peccatum nonhabet: nec originale traxit: nec ſuum addidit: extra voluptatem carnalis libidinis venit: non ibi fuit complexus maritalis: de virginis corpore nō aſſumpſit vulnꝰ ſed medicamētūnō aſſūpſit qd̓ ſanaret ſed vnde ſanaret̉. Quantū ad peccatuꝫpertinet dico. Solus ergo ille ſine peccato: quomodo eruntmembra eius: quorum nullus eſt ſine peccato: Quomodo?Audi ſimilitudineꝫ queſequitur. Et ſicut moyſes exaltauitiij.ſerpentem in deſerto: ita oportet exaltari filium hominis: vtqui credit in eum non pereat ſed habeat vitam eternam.Unde tibi non videbatur peccatores homines poſſefieri mēbra chriſti: id eſt illius qui nullum omnino haberet peccatū.

Serpentis morſu mouebaris: ideo crucifigitur chriſtus: iōfundit ſanguinem chriſtus ī remiſſionem peccatorum: quiapropter peccatum: id eſt ſerpentis venenum. Sicut exalta? Nuuit moyſes ſerpentem in heremo vnde ſanarentur qui in illodeſerto a ſerpentibꝰ mordebant̉ ⁊ illū exaltatū attēdere iubebant̉: ⁊ qͥſqͥs attēderet ſanabat̉: ſic oportꝫ exaltari filiū hoīsvt omnis qͥ credit in eum: id eſt qui attendit exaltatum: quinon erubeſcit crucifixum: qui in cruce chriſti gloriatur: nonpereat: ſed habeat vitam eternam. Nonpereat. Unde? Credendo in eum. Unde nō pereat? Attendēdo exaltatū: alioquinperiſſet. Hoc eſt. Omnis enī qui credit in eum nō pereat: ſed habeat vitam eternā. Profers paruulum mihi: ⁊ iubes vt attendat exaltatū: quem negas habere ſerpentis venenum. Immo ſi faues ei: ſi mouet te innocentia in vita ꝓpria noli negare tractum aliquem reatuꝫ de vita prima: nōſua: ſed parentis ſui. Noli negare: confitere venenum: vt poſcas medicamentū: aliter non ſanatur. Aut vt quod ei dicisvt credatur. Hoc enim reſpondetur a portante paruulum.Ad verba aliena ſanatur: quia adfactum alienum vulneratur. Credit in ieſum chriſtum: ſit interrogatio: reſpōdit: credit. Pro non loquente: pro ſilente: ꝓ flente: et flendo quodāmodo vt ſubueniatur orante: reſpondetur et valet. An etiaꝫhoc ſerpens ille perſuadere conatur: quia non valet? Abſita corporibus qualiūcunqꝫ chriſtianorum. Ergoreſpondet̉et valet. Conſpiratione quadam cōmunicat ſpiritus: creditin altero: quia peccauit in altero. An vero inuenit vitā preſentis ſeculi: quem parturiuit infirmitas: et non inuenit vitam futuri ſeculi: quem parturiuit charitas? Ergo moyſesexaltauit ſerpentem in heremo: vt omnis a ſerpente percuſſus intueretur exaltatum et ſanaretur. Adam primus acce? Gepit morſumſerpentis cum veneno. Ergo natus eſt incarnepeccati: ſit ſaluus in chriſto: per ſimilitudinē carnis peccatiMiſit enim deus filium ſuum: nō in carne peccati: ſed ſicut Reſequitur qui ſcribit. In ſimilitudine carnis peccati: quia nōde complexū maritali: ſed de vtero virginali. Miſit in ſimilitudinem carnis peccati. Ut quid hoc? Ut de peccato damnaret peccatum in carne: de peccato peccatum: de ſerpenteſerpentem. Sed de ſimilitudine: quia in chriſtonullum peccatum: ſed ſola ſimilitudo carnis peccati. Ideo exaltatꝰ eſtſerpens: ſed ereus. Exaltata eſt ſimilitudo carnis peccati:vt ſanaretur origo peccati: quia miſit deus filium ſuum in ſimilitudinem carnis peccati: non in ſimilitudinem carnis.Nam vera caro eſt: ſed in ſimilitudinem carnis peccati: qꝛmortalis caro ſine vllo omnino peccato: propter ſimilitudinem damnar et peccatū in carne: propter veram iniquitatemUera iniqͥtas in xp̄o nō fuit: ſed mortalitas in illo fuit. Peccatū nō ſuſcepit: ſed penā peccati ſuſcepit. Suſcipiendo ſineculpa penam: et penam ſanauit et culpam. Ecce quomodofiunt iſta. Quod admiratus nichodemus dixerat. Quomodo poſſunt iſta fieri? Sic enim ſanamur: non quia meremur.Ecce quomodo fiunt iſta. Modo vbi mihi paruulos ponis.Iam dicis: nullo veneno ſautiati ſunt. Aufer eos a conſpectu exaltati ſerpentis. Si autem non aufers: ſanandos dicisvenenatos confiteris. Deinde ip̄e dominus ineodemſermone ad nichodemum non audiſtis quid dixerit: cum eademlectio hodie legeretur? Qui credit in eum nō iudicatur: quiautem non crediderit: iam iudicatus eſt. Et hic querismedium homo de medio et diſputas et attenderis nec attendis. Qui credit in eum non iudicatur: qui autem non crediderit: iam iudicatus uſt. Quid eſt autem iam iudicatus eſt:Damnatus eſt. Nam iudicium pro damnatione plerumqꝫponi noſtis: ſcripture teſtes ſunt: maxime illo vno teſtimonio apertiſſimo cui nemo eſt qui contradicat. De reſurrection cum ageret dominus. Qui bene fecerunt inquit in reſur Irectionem vite: qui male egerunt in reſurrectionem iudicij:vtiqꝫ iudicium pro damnatione poſuit: ⁊ tu aliter audes diſſerere aut credere? Qui non credit: iam dijudicatꝰ eſt. Alio 3loco. Qui credit in filium habet vitam eternam: quam tuparuulis promittebas non baptizatis. Qui credit in fllium habet vitam eternam. Sed habet (inquit) et quinon credit paruulus: quamuis non habeat regnum dei.Sed vide quod ſequitur. Qui autem incredulus eſt filio:non habet vitam: ſed ira dei manet ſuper eum. Ubi po-

Ioh̓. j.

Ioh̓. iij.

Mat .xvj.

Rom̄. vij.

Ioh̓. ij.

G

Rom̄. viij

Rom̄. viij

Gen̄. iij.

Num̄. xxj.

Ioh̓. v.

Ioh̓. iij.

H