Sancti auguſtini

Sanctrator eſt ille fi nihil operamī. Sic vos tamē ſcitote agere bonaͣ: vt ſit rector ſpiritus adiutor: qui ſi vero defuerit: nihil boni omnino agere valetis. Non ſicut quidam dicere ceperūt:qui cohortati ſunt aliquando gratiā confiteri: ⁊ benedicimꝰdeum: quia vel hoc aliquando dixerunt. Accedēdo enī proficere potuerunt: ⁊ ad id quod vere rectum eſt peruenire. Iāergo dicunt adiutricem eſſe gratiam dei: ad facilius facienda. Iſta ſunt verba eorum. Ad hoc dedit (inquiunt) deꝰ gratiam ſuam hominibus: vt quod facere iubentur per liberumarbitrium: facilius poſſint implere per gratiam. Uelo facilius: remo difficilius: tamē et remoitur. Iumēto facilius: pedibus difficilius: ſed tamē et pedibus peruenitur. Non eſtſic. Magiſter enim verus qui neminem palpat: neminem fallit: verax doctor idemqꝫ ſaluator: ad quem nos duxit moleſtiſſimus pedagogus: cum de bonis operibus: id eſt de ſarmentorum et palmitum fructibus loqueretur: non ait. Sineme facere quidem poteſtis aliquid: ſed facilius per me: nonait. Fructum veſtrum ſine me poteſtis aliquid facere: ſꝫ vberiorem per me. Non hoc dixit: legite quid dixerit: euangelium ſanctum eſt: omniū ſuperba colla ſubdunt̉. Nō hec dicitauguſtinꝰ: hec dicit dn̄s. Quid dicit dn̄s? Sine menihil poteſtis facere. Iam nunc cum audis. Quotquotſpiritu dei aguntur: hi filij ſunt dei: nolite vos dimittere. Neqꝫ enim templum ſuum ſic de vobis edificat deus quaſi de lapidibus: qͥnon habent motum ſuum: leuantur: ab ſtructore ponuntur.Non ſic ſunt lapides viui. Et vos tanqͣꝫ lapides viui: coedificamini intemplum dei. Ducimini: ſed currite: et vos ducimini: ſed ſequimini: quia et cum ſecuti fueritis: verum erit illud: quia ſine illonihil facere poteſtis. Non enī volētis neqꝫcurrētis: ſed miſerentis eſt dei. Forte dicturi eratis. Et lexſufficit nobis. Lex timorem dedit. Et videte quid hinc ſubiunxit apoſtolus cum diceret. Quotquot enim ſpū dei aguntur: hi filij ſunt dei: quia qui cū ſpiritu dei aguntur: charita-te aguntur. Charitas enīdei diffuſa eſt in cordibus veſtrisiij perſpiritūſctūm qui datus eſt vobis: ſecutus adiūxit. Nonaccepiſtis ſpiritumſeruitutis iterum in timore. Quid eſt iterum? Qūo terrente moleſtimo pedagogo. Quid eſt iteꝝ? Sicut inmonteſina accepiſtis ſpūm ſeruitutis. Dicit aliquis.Alius eſt ſpiritus ẜuitutis: alius ſpiritus libertatis. Si alius eſſet: non diceret apoſtolus. Iterū. Idē ergo ſpūs: ſed intabulis lapideis in timore: ī tabulis cordis in dilectiōe. Iānudiuſtertius qui affuiſtis audiſtis: quō longe poſitam plexij. bem: voce: ſignis fumus in monte terrebat: quō autē viuensſpūſſctūs: id eſt ip̄e digitus dei quinquageſimo die poſt vmjbram paſche quomodo venerit: et igneis linguis ſuper vnūquemqꝫ eorum inſederit. Iam ergo non in timore: ſed in dilectione vt non ſerui ſed filij ſimus. Qui eniꝫ adhuc ideo beneagit: qꝛ et penātimet: deū non amat: nondum eſt inter filios:vtinamtamē vel penā timeat. Timor ſeruus eſt: charitas libera eſt: et vt ſic dicamus: timor eſt ſeruus charitatꝭ. Ne poſſideat diabolus cor tuū precedat ſeruꝰ in corde tuo: et ſeruetdn̄e venture locum. Fac fac vel timore pene: ſi nondū potesiij. amore iuſticie. Ueniet dn̄a: et ſeruus abſcedit: quia conſumviij mata charitas foras mittit timorē. Non enī accepiſtis ſpiritum ſeruitutis iterū in timore. Nouū teſtamentū eſt nō vetꝰUetera tranſierunt: et ecce noua facta ſunt omīa: omīa auteꝫex deo. Deniqꝫ quid ſequitur? Quid ergo accepimus: ſi diceviij res? Sed accepiſtis ſpūm adoptionis filiorū: in quo clamamus: abba pater. Dn̄s timet̉: pater amatur. Accepiſtis ſpm̄adoptiōis filioꝝ: inquo clamamus abba pater. Clamor iſtecordis eſt nō fauciū: nō labiorū: intus ſonat: auribus dei ſoij. nat. Clauſo ore: labijſqꝫ immotis ſuſanna iſta voce clamabatSed accepiſtis ſpūm adoptionis filioꝝ: in quo clamamꝰ abba pater. Cor clamet. Pater noſter qui es ī celis. Ergo quare non tm̄ pater? Quid ſibi vult abba pater? Si enim querisquid ſit abba: reſpōdetur tibi: pater. Abba enī hebraice: pat̓vij dicit̉. Quare voluit vtrūqꝫ apoſtolus ponere? Quia videbatlapidem angularēquem reprobauerunt edificantes et factꝰeſt in caput anguli: non ſine cauſa angularem dictum: niſi qꝛin oſculum recipit vtrumqꝫ parietem de diuerſo venientemHinc circunciſio: inde preputium: tantum a ſe et inter ſe longe: quantum ab angulo longe: quantū aūt ad angulum ꝓpe:et inter ſe vtiqꝫ prope: in angulo aūt inter ſe iuncti. Ip̄e eſt eīij.pax noſtra: qui fecit vtraqꝫ vnum. Ergo inde circunciſio: in-

Ili. .de preputium: pari etum concordia: anguli gloria Accepiſtꝭ Reſpiritū adoptionis filiorum: in quo clamamus abbapater.Qualis res eſt: ſi pignus tale eſt? Non pignus: ſed arra dicēda eſt. Pignus enī quādo ponit̉: cum fuerit res ip̄a redditapignus aufertur. Arra aūt de ip̄a re datur: q̄ dando ꝓmittit̉vtres qn̄ reddit̉: impleatur quod datū eſt non mutet̉. Unuſquiſqꝫ ergo attendat cor ſuum: vtrum ex intimis cordis medullis et ſincera charitate dicat. Pater. Non modo querit̉quanta ſit ip̄a charitas: vtrum magna: an parua: an mediocris: vtrum vel ſit: quero. Si nata eſt latendo creſcit: creſcendo perficietur: perfecta permanebit. Nō eī perfecta vergit īſeniū: et a ſenectute veniet ad morteꝫ: ad hoc perficiet̉ vt ēterna permaneat. Uide eī quid ſequit̉. Clamamus abba paterIpe ſpūs teſtimoniū reddit ſpiritui noſtro: quia ſumus filijdei. Non ſpiritus noſter reddit teſtimoniū ſpiritui noſtro qꝛſumus filij dei: ſed ſpiritus dei arra reddit teſtimonium proeare que nobis promiſſa eſt. Ip̄e ſpiritus teſtimoniū redditſpiritui noſtro: quia ſumus filij dei. Si autē filij: et heredes.Non enim inaniter filij: hec eſt merces: ⁊ hereditas. Hoc eſtquod paulo ante dicebam: quia medicus noſter ⁊ ſanitatemnobis donat: et mercedē inſuper largiri dignatur. Que eſt illa merces? Hereditas: ſed nō quomodo eſt hominis patrishereditas. Relinquet enī filijs ſuis: non poſſidet cum filijsſuis: et tamē magnū ſe facit. et gratias ſibi agi deſiderat: qꝛvoluit dare quod nō poſſit auferre. Moriēs em̄ tolleret ſecūputo qꝛ ſi poſſet nihil hic filijs ſuis dimiſiſſet. Heredes deiſic ſunt vt ip̄e deus ſit hereditas noſtra. Cui dicit pſalmus.Dn̄s pars hereditatis mee. Heredes quidē dei: ſi parum vo Rbis eſt audite: qd̓ amplius gaudeatꝭ. Heredes quidē dei: coheredes aūt xp̄i. Conuerſi ad dn̄m.¶ De baptiſmo paruulorum cōtra pelagianos.Sermo. xiiij. In quo pelagianos refellit: abſqꝫbaptiſmo decedentes paruulos ſalutē: eternāqꝫvitam (regnum aūt celorum minime) innocentiemerito conſecuturos dicentes: quippe quibꝰ necpropria nec originalis culpa ineſt.Ataleſancti iohānis inter cetera q̄ dicēda videbātur ad baptiſmū paruuloꝝ noſter ſermo deductusIeſt: et quia iā prolixius erat: et de illo terminando¶ ¶ cogitabat̉: non tanta dicta ſunt de tanta queſtionequanta in periculo tāta aſollicitis dici debuerūt Sollicitosaūt nos facit: non ip̄a ſentētia iam olim in eccleſia catholicaſumma auctoritate fundata: ſed diſputatiōes quorundā quemodo crebreſcere: et multoꝝ animos euertere moliunt̉. Hodie ergo adiuuāte dn̄o placuit nobis hinc loqui. Diē qͥdē ſolennē martyris celebramꝰ: ſed maior cā eſt oīm fideliū qͣꝫ tātūmodo martyrū. Nō em̄ omēs fideles etiam martyres: ſedideo illi martyres: quia fideles. Uideamꝰ ergo quid ab eisproponatur: quid eos mouet: qm̄ et de ip̄is non tam refellendis qͣꝫ ſanandis cogitare debemus. Concedūt paruulos baptizari oportere. Non ergo queſtio eſt inter nos ⁊ ip̄os vtrūparuuli baptizandi ſint: ſed de cauſaqueritur quare baptizādi ſint. Hoc ergo quod conceditur: ſine vlla cum illis dubitatione teneamꝰ. Baptizādos eſſe paruulos nemo dubitet: qn̄nec illi hinc dubitant: qui ex parte aliqua cōtradicunt. Sednos dicimus eos aliter ſalutem et vitam eternam nō habituros: niſi baptizentur in chriſto: illi aūt dicunt nō propter ſalutem: nō propter vitam eternā: ſed propter regnum celorumQuid ſit hoc dum exponimus vt poſſumus: parumꝑ attendite. Paruulus inquiunt ⁊ ſi non baptizaret̉: merito innoce̓tie eo ꝙ nullū habeat omīno nec ꝓprium nec originale pctm̄nec ex ſe nec de adam tractum: neceſſe eſt (aiūt) vt habeat ſalutem et vitam eternam etiam ſi non baptizetur: ſed propte:rea baptizandus eſt vt intret etiam in regnum dei: hoc eſtin regnum celorum. Si diſcutiendum eſt hoc: diſcutiendumeſt propter illos non propter nos. Fratres enim noſtri ſunt:permoti ſunt profunditate queſtionis: ſed regi debueruntgubernaculo auctoritatis. Cum enim dicunt non eſſe baptizandos ſalutis et vite eterne percipiēde cauſa: ſed tatummodo regni celorū et regni dei: baptizandos quidē fatētur:ſed non propter vitam eternā: ſed propter regnum celorum.Quid de vita eterna? Habebunt inquiūt. Quare habebunt:Quia nullū peccatum habent: et ad damnationeꝫ pertinere

Ioh̓. xv.

Ephe. ij.

Rom. v.igdmn. viij

Rom. v.igdmn. viij

Rom̄. ix

¶ 02isͣ. Ser.vj. c.Exo. xxii

ij. Cor. iij.sͣ. Ser.vj. c.

Exo. xix

Actuū. ij

j. Ioh̓. iiij.Rom̄. viijij. Cor. v.KRom̄. viij

j. Ioh̓. iiij.Rom̄. viij

ij. Cor. v.KRom̄. viij

ii. Cꝯ2

vj. c.Exo. xxij.

Dan̄. xiii.

Mat. vj.

KRom̄. viij

Mal vº

Psͣ. cxvi.

Ephe. ij.

Rom̄. viij

Psͣ. .xv.

A