De verbis apoſtoli.ermo. xiij. Fo. lxxxii.

des: q̄ per dilectionē oꝑatur. Ut aūt habeamus dilectionem⁊ ex ea poſſimꝰ habere bonā oꝑationē: nunqͥd eā nobis darenos poſſumus: cū ſcriptū ſit. Charitas dei diffuſa eſt in cordibus noſtris per ſpūm ſctūm qͥ datus eſt nobis? Charitasij. vſqꝫ adeo eſt donū dei vt deꝰ vocet̉: apl̓o iohāne dicēte. Deꝰcharitas eſt: ⁊ qͥ manet in charitate in deo manet et deus ī eoiii manet. Ergo fratres debitores ſumus nō carni: vt ẜm carnēviuamus. Si em̄ ẜm carnē vixeritis moriemini: non qꝛ caromalum eſt: nā et ip̄a dei creatura eſt: ⁊ ab eo condita a quo etanima: nec illa: nec illa pars dei: ſed et illa ⁊ illa creatura deiErgo caronon eſt malum: ſed ẜm carnem viuere malum eſt.Deus ſumme bonus eſt: quia ſumme eſt qui ait. Ego ſum qͥſum. Deus ergo ſumme bonus eſt: aīa magnū bonū: ſꝫ non ſūmū bonū. Cū autē audis. Deus ſumme bonus eſt: noli putare de deotantū pr̄e dictū: ſed de patre et filio et ſpūſctō. Hecem̄ trinitas vnū ſunt: ⁊ vnꝰ eſt deus et ſumme bonus eſt. Itaplane vnus eſt deus: vt qn̄ de ip̄a trinitate interrogaris: hocreſpondeas: ne forte cū audieris. Unus eſt deus: putes ip̄meſſe patrē: ip̄m eſſe filiū: ip̄m eſſe ſpūmſctūm. Non ita eſt: ſedqͥ pater eſt in illa trinitate nō eſt filius: qͥ filius eſt in illa trinitate non eſt pater: qͥ ſpūſſctūs eſt in illa trinitate: nec filius ēnec pater: ſed ſpūs patris: idēqꝫ ſpūs filij: ipſe eſt eniꝫ vnusſpūſſctūs et patris ⁊ filij coeternꝰ: pr̄i et filio conſubſtātial̓ ⁊t. equalis. Hec tota trinitas: vnus deus ſumme bonꝰ. Aīa vero vt dixi creata a ſummo bono: nō tn̄ ſummū bonum ſed magnū bonū Itē caro nec ſummū bonū nec magnū bonū: ſꝫ paruū tn̄ bonū. Anima ergo magnū bonū ſi nō ſummū bonū: viuens inter ſummum bonum et paruū bonū .i. inter deū ⁊ carnē: inferior deo: carne ſuꝑior. Quare non viuit ẜm ſummū bonū: ſed viuit ẜm paruū bonū? Hoc planius dicit̉: quare nō viuit ẜm deū: ſed viuit ẜm carnē? Debitrix enī eſt non carni: vtẜm carnē viuat. Caro debet ẜm ip̄am viuere: nō ip̄a ẜm carnē: Ip̄a viuat ẜm ip̄am q̄ viuit de ip̄a. Certe vnaqueqꝫ ẜm hͦviuat: vn̄ viuit. Un̄ viuit caro tua? De aīa tua. Un̄ viuit aīatua: De deo tuo. Unaqueqꝫ harū ẜm vitā ſuā viuit. Caro em̄nō eſt vita: ſed aīa carnis eſt vita. Aīa ſibi nō eſt vita: ſꝫ deuseſt aīe vita. Aīa ergo q̄ debet ẜm deū viuere: non em̄ debitrixeſt carni: vt ẜm carnē viuat. Ergo q̄ ſcd̓m deuꝫ debet viuere:ſi ſcd̓m ſeip̄am viuat deficit: ſcd̓m carnē viuit et ꝓficit? Tūcautē recte viuit caro ſcd̓m aīam: ſi aīa viuat ſcd̓m deū. Nā ſiaīa: nō dico ẜm carnē ſꝫ ẜm ſeip̄am vt dixi voluerit viuere: dicturus vobis ſum qͥd ſit ẜm ſeip̄am viuere. Bonū eſt enī vt hͦnoueritis ⁊ valde ſalubre. Fuerunt philoſophi ſeculi huius:alijputauerūt nō eſſebtītudinē niſi ẜm carnē viuere: ⁊ bonūhoīs in voluptate corporis poſuerūt. Iſti philoſophi epicurei dicti ſunt ab epicuro quodā auctore magiſtroſuo: ⁊ alij ſimiles eorū. Extiterūt aūt alijſuꝑbi quaſi a carneſe remouētes: et totā ſpem btītudinis ſue in aīa ſua cōſtituētes: poſuerūt ſummū bonū in virtute ſua. Uocē pſalmi in vobis affectꝰpietatis agnouit. Scitis: noſtis: agnouiſtis quō irriſi ſūt iniij. ſctō pſalmo. Qui cōfidunt in virtute ſua. Tales fuerūt philoſophi: qͥ ſtoici nuncupati ſūt. Illi ſcd̓m carnē viuētes: iſti ẜmij. aīam viuentes: nec illi nec iſti ẜm deum viuētes. Iō cū ad vrbē athenienſiū vbi iſte philoſophorū diſcipline ſtudio ⁊ cōtentiōe feruebāt: veniſſet apl̓s paulus: ſicut in actibꝰ apl̓oꝝlegit̉: vbi vos gaudeo noſtrū agnoſcendo ⁊ recolendo preuenire ſermonē: ſicut ibi ſcriptū eſt. Contulerūt cū illo qͥdā philoſophorū epicureorū ẜm carnē viuētes: et ſtoicorū ꝯtulerūtcū illo ẜm aīam viuentes: ꝯtulit cū illis ſcd̓m deū viuens. Dicebat epicureus. Mihi frui carne bonū eſt. Dicebat ſtoicus.xij. Mihi frui mea mente bonū eſt. Dicebat apl̓s. Mihi autē adherere deo bonū eſt. Dicebat epicureus. Btūs cuius ē ī fructu voluptas carnis eius. Dicebat ſtoicus. Immo btūs cuiꝰ.ix. eſt in fructu virtus animi eius. Dicebat apl̓s. Btūs cuius ēnomē dn̄i ſpes eius. Erat epicureus. Falſū eſt em̄ eſſe hoīeꝫbeatū cuiꝰ ē in fructu voluptas carnis eiꝰ. Fallitur et ſtoicusFalſum eſt em̄ et omīno mēdoſiſſimūbeatum eſſe hoīem cuius eſt in fructu virtꝰ animi eiꝰ. Beatus gͦ cuius eſt nomendn̄i ſpes eius. Et qꝛ illi vani ſunt et mentiunt̉. Et nō reſpexitviij in vanitates et inſanias mendaces. Ergo fratres debitoresſumus non carni vt ẜm carnem viuamus: ſicut epicurei: ſedetiā ſi ẜm ſeip̄am ſibi voluerit viuere aīa: carnalis erit: carnēſapit: de carne non ſurgit. Non eſt enim quemadmodū indeſurgat qui brachiū porrectū iacenti nontenet. Si enim ſcd̓m

Sermo. xlij. o. xx.carnem vixeritis moriemini. Ubi enim dictū ē. Quid mihifaciat homo: ibi dictum eſt. Quid faciat mihi caro. Si ſcd̓m Icarnem vixeritis moriemini: ⁊ ſi ẜm ſpūm vixeritis viuetisſed illa morte de qua dn̄s in euangelio terribiliter dicit. Eū Lti mēte qͥ habet poteſtatē et aīam et corpus ꝑdere in gehēnāignis. Si ergo ſcd̓m carnē vixeritis moriemini: ſi autēſpiritu actiōes carnis mortificaueritis viuetis. Hoc eſt opus veſtrū in hac vita: actiones carnis ſpū mortificare: quotidie affligere: minuere: frenare: interimere. Ꝙͣmulti em̄ ꝓficiētesnō iā delectāt q̄ antea delectabant. Quando ergo delectabatet non eī conſentiebatur mortificabatur: qꝛ iam non delectatmortificatum eſt. Calca mortuū: tranſi ad viuū. Calca iacentē. conflige cum reſiſtente. Mortua eſt enim vna delectatio:ſed viuit altera: et illi dum non conſentis mortificas: cum ceperit omnino nō delectari: mortificaſti. Hec eſt actio noſtrahec eſt militia noſtra. In hoc agone cum confligimꝰ: deū habemus ſpectatorē: in hoc agone cum laboramus: deū poſcimus adiutorem. Si enim nos ip̄e nō adiuuat: non dico vincere: ſed nec pugnare poterimus. Cum ergo dixiſſet apoſtolus. Si aūt ſpū actiōes carnis mortificaueritis viuetis .i. illas cōcupiſcētias carnis: quibꝰ nō conſentire magna laus ē:quas nō habere perfectio eſt. Hic iam metuendū eſt: ne qͥſqͣrurſus ad mortificādas actiōes carnis deſpū ſuo audeat p̄ſumere. Non ſolum enī deus ſpūs eſt: ſed et anima tua ſpiri­ Itus eſt: ⁊ mēs tua ſpūs eſt. Et cū dicis. Mēte ſeruio legi dei: Icarne aūt legi pct̄ī: qꝛ ſpūs cōcupiſcit aduerſus carnē: et ca­ Ero aduerſus ſpūm. Ergo ne ad carnis actiōes mortificādasde ſpū tuo preſumas: et ſuꝑbia pereas: et tibi ſuꝑbo reſiſtat̉:nō humili gratia concedat̉ Deus enī ſuperbis reſiſtit: humi Ilibus aūt dat gr̄am. Ne forte ergo ſuboriret̉ tibi iſta ſuꝑbiavide qͥdſequat̉. Cum enim dixiſſet. Si ſpū actiones carnis Imortificaueritis: viuetis: ne hic ſe extolleret humanꝰ ſpūs: ⁊ad hoc opus ſe idoneū firmūqꝫ iactaret: ſubiecit et ait: Quotquot em̄ ſpū dei agunt̉: hi filij ſunt dei. Quid te ergo iā volebas extollere: vbi audiſti. Si ſpūactiones carnis mortificaueritis viuetis? Dicturus enī eras: hoc pōt voluntas mea: h̓poteſt liberū arbitriū meū. Que voluntas? Quod libeꝝ arbitriū? Niſi ille regat cadis: niſi regat iaces. Quomō ergo ſpūtuo: cū audias apl̓m dicentē. Quotquot em̄ ſpū dei agunturhi filij ſunt dei? Tu te vis agere a te ip̄o: vis agi ad actionescarnis mortificandas? Quid tibi prodeſt qꝛ nō eris epicureus et eris ſtoicus? Siue epicureus eris: ſiue ſtoicus eris: inter filios dei nō eris. Quotquot enī ſpū dei agunt̉: hi filij ſūt idei: nō qͥ ẜm carnē viuunt ſuā: non qͥ ẜm ſpūmſuū viuunt: nōqͥ carnis voluptate ducunt̉: nō qͥ ſpū ſuo agunt̉: ſed quotquotſpū dei agunt̉: hi filij ſunt dei. Dicit mihi aliquis. Ergo agimur: nō agimꝰ. Reſpondeo. Immo et agis et ageris. Et tūcbene agis: ſi a bono agaris. Spūs enī dei qͥ te agit: agentibꝰadiutor eſt: ip̄m nomen adiutoris preſcribit tibi: qꝛ ⁊ tuipſealiquid agis. Agnoſce quid poſcas: agnoſce quid ꝯfitearis:qn̄ dicis. Adiutor meus eſtone derelinquas me Adiutorem lvtiqꝫ inuocas deum. Nemo adiuuat̉: ſi ab illonihil agaturQuotquot enī inquit ſpū dei agunt̉: hī filij ſunt dei: nō lr̄aſꝫſpū: nō lege precipiente: minante: promittēte: ſed ſpū exhortante: illuminante: adiuuāte. Scimus (inquit idē apoſtolquia diligentibus deum omnia cooperantur in bonum. Sinon eſſes operator: ille non eſſet cooperator. Sꝫ hic fortitervigilate: ne forte dicat ſpūs veſter: ſi ſubtraxerit ſe cooperatio dei: et adiutorium dei: ſpūs meus facit hoc: et ſi cūlabore: et ſi cum aliqua difficultate: pōt tn̄ implere. Nō pōt. Quōſi aliquis dicat. Remis quidem peruenimus: ſed cū aliquolabore. Oſi ventum habeamus facilius peruenimus. Nonſic eſt adiutorium dei: non ſic eſt adiutorium chriſti: nō ſic ēadiutoriū ſpūſſctī. Prorſus ſi defuerit: nihil boni agere poteris: agis quidem illo non adiuuante libera volūtate: ſꝫ male. Ad hoc idonea eſt voluntas tua que vocatur libera: ⁊ male agendo ſit damnabilis ancilla. Cum dico tibi: ſine adiutorio dei nihil agas: nihil boni dico. Nam admale agendū habes ſine adiutorio dei liberam voluntatem: quamqͣꝫ non eſtilla libera. A quo enim quis deuictus eſt: huic ⁊ ſeruus addictus eſt. Et omnis qui facit peccatum ſeruus eſt peccati. Etſi vos filius liberauerit: tūc vere liberi eritis. Prorſus hoccredite: ſic vos agere bona voluntate quia viuitis vtiqꝫ agitis. Non enim adiutor eſt ille ſi nihil agatis: non enī coopel iij

l iij

psͣ. xlviij.

psͣ. xlviij.Act. xvij.

Exo. iii.

Rom̄. v..Ioh. iiijRom̄. viij

xvii.

.Ioh. iiij

Rom̄. v.

A0Rom̄. viij

j. Retracviij.

psͣ. xxxj.

Rom̄. viij

Psͣ. lxxij.

¶s. lv.Rom̄. viij.Mat. .x.

Mat. x.

Rom̄. viij

Mar. .x.

Ioh̓. iiij.Rom̄. vij.Gal̓. v.

Rom̄. viij

Rom̄. viij

Msͣ. lv.Rom̄. viij.

Osͣ .xxvj.

Iaco. iiij.

G