Sancti auguſtini

eponit mihi amanti ⁊ diligenti. Hec oīa fecit ī me: ſed quia veni ad euꝫ. Ergo hoc ſapis quia veniſti: tu tibi hoc preſtitiſtij. Quid em̄ habes quod nō accepiſti? Quomodo veniſti? Credendo veniſti: ſed nondum perueniſti. Adhuc in via ſumus:venimus: ſed nondū peruenimus. Seruite dn̄o in timore: etexultate ei cum tremore: ne qn̄ iraſcat̉ dn̄s: ⁊ pereatis de viaiuſta. Time: ne cum tibi arrogas quia inuenta eſt a te via iuſta: ip̄a arrogantia pereas de via iuſta. Ego inquis veni: arbitrio meo veni: voluntate mea veni. Quid turgeſcis? quidtumeſcis? Uis noſce qꝛ et hoc preſtitum eſt tibi? Ip̄m audiinuocantem. Nemo venit ad me: niſi pater qͥ me miſit traxerit eū. Cōuerſi ad dn̄m.¶ De verbis Apoſtoli. Si enim data eſſet lex q̄poſſit viuificare: oīno ex lege eſſet iuſticia. Sermo. xiij. In quo nec ẜm carnem contra epicureos: nec ẜm animā contraſtoicos: ſed ẜm deū inſinuat eſſe viuendū.Erbi dei altitudo exercet ſtudium: non denegat īētellectum. Si oīa clauſa eſſent: nihil eſſet vndereuelarentur obſcura. Rurſus ſi omnia recta eſſent:☞non eſſet vnde alimentū anima perciperet ⁊ haberet vires quibꝰ poſſit ad clauſa pulſare. In lectionibus apoſtolicis ſuperioribus quas charitati veſtre (quātum dn̄s adiuuare dignatus eſt) expoſuimus: multū laborem ⁊ ſollicitudinem paſſi ſumꝰ. Compatiebamur vobis: et ſolliciti eramꝰet pro nobis et pro vobis. Quantum aūt exiſtimo adiuuit etnos ⁊ vos dn̄s: et ea que prorſus difficillima videbātur: ſic ꝑnos enodare dignatus eſt: vt nulla queſtio remaneret q̄ ꝯturbet mentem piam. Impia em̄ mens odit etiam ip̄m intellectum: et homo aliquādo nimiū menteperuerſa timet intelligere: ne cogatur quod intellexerit facere. De talibꝰ ait pſalmiſta. Noluerunt intelligere vt bene agerent. Uos aūt chariſſimi quia bonum eſt beneſentire de vobis: exigitis intellectū: exiget deus fructum. Intellectus enī (ſicut ſcriptū eſt)bonus omnibus facientibus eum. Hoc tn̄ quod reſtat et hodierecitatum eſt: qͣꝫuis non habeat tantam difficultatē quātum habuerūt ſuperiora: que iam (vt potuimus) adiuuantedn̄o tranſuecti ſumus: deſiderattamē intentionem veſtram:velut em̄ concluſio fit: propter illa que dicta ſunt. In ſuperioribus lectionibus laboratur ne fortereus ꝯſtitueretur apovij. ſtolus omnino quodāmodo peccatorū dicendo. Non em̄ qd̓volo ago. Deindene lex videretur autſufficere poſſe homini habenti liberū arbitriū: etiam ſi nullum vltra auxiliū diuinum porrigeretur: aut certe fruſtra data fuiſſe crederet̉: dicta eſt ⁊ cauſaquare ſit lex data: quia et ip̄a in adiutoriū data eſt: ſed nō ſicut gratia. Data eſt enim ſicut iam expoſuimꝰ⁊ tenere debetis: et vobis vehementius et diligentiꝰ nos cōmendare debemus. Data eſt vt inueniret ſe homo: vt nō morbus ſanaretur: ſed vt predicatione morbo creſcēte medicustquereretur. Et quis eſt iſte medicus: niſi qui dixit. Non eſtopus ſanis medicus: ſed male habentibus? Qui ergo nō cōfitetur creatorē: negat ſuperbus auctorē. Qui aūt negat egritudinē ſuam: ſuꝑfluū iudicat ſaluatorē. Ergo ⁊ in natura noſtra creatorē laudemus: ⁊ ꝓpter vitiū qd̓ nobis infliximus:ſaluatorē queramus. Et quō querimus ſaluatorē? Ut det legem? Parum eſt. Si em̄ data eſſet lex q̄ poſſit viuificare: oīnō eſſet ex lege iuſticia. Si ergo non eſt data lex q̄ poſſit viuificare: quare data eſt? Sequitur ⁊ oſtendit quare ſit data: qꝛetiā ſic ī adiutoriū data eſt ne te ſanū putares. Si ergo dataeſſet lex q̄ poſſit viuificare: oīno ex lege eſſꝫ iuſticia. Et quaS ſi quereremus: quare ergo data eſt? Sed concluſit ſcripturaomīa ſub peccato: vt ꝓmiſſio ex fide ieſu xp̄i daretur credentibus. Quādo audis promiſſorem: expecta factorē. Idoneafuit humana natura per libeꝝ arbitriū vulnerare ſe: ſed iamvulnerata ⁊ ſauciata nō eſt idonea per libeꝝ arbitriū ſanareſe. Si em̄ volueris intēperanter viuere vt egrotes: ad hocmedicū nō requiris: ad labēſufficis tibi. Cum aūt intēperāter agens ceperis eſſe egrotus: nō ſic potes ab egritudine liberare te quo potuiſti ꝑ intēperantiā te in egritudinē precipitare. Et tamē medicus etiā ſano precipit temperantiam.Bonus medicus hoc facit: non vult eſſe neceſſarius egrotāti. Sic etiā dn̄s deus creator homī ſine vitio temperantiam

precipere dignatus eſt: quā ſi ille ſeruaſſet: medicum poſteamorbo ſuo nō deſideraret: ſed qꝛ nō ſeruauit: lāguidus factꝰeſt: cecidit infirmus: creauit infirmos .i. infirmos genuit infirmus: et tn̄ in omībꝰ qͥ naſcunt̉ infirmis deus qd̓ bonum eſtoperatur: formando corpus: viuificando corpus: alimēta p̄bendo: pluuiā ſuā et ſolē ſuū ſuper bonos et malos dando: nōeſt vn̄ accuſent boni nec mali. Etiā inſuꝑ genꝰ humanū iuſtoſuo iudicio condemnatū noluit in interitu ſempiternū relinquere: ſed miſit ⁊ medicū: miſit ſaluatorē: miſit eū qͥ gratꝭ ſanaret. Parū eſt qͥ gratis ſanaret: qͥſanatis etiā mercēdeꝫ daret. Nihil addi ad iſtam beniuolentiam poteſt. Ouīs eſt qͥ dicat: ſanē te et do tibi mercedem? optime fecit. Sciebat em̄ ſediuitē veniſſe ad pauperē: et ſanat egrotos: et ſanatis donat⁊ nō aliud qͣꝫ ſeip̄m donat. Saluator eſt adiutoriū languidiip̄e ſaluator eſt premiūſanati. Ergo fratres qd̓ hodie admoniti eſtis: debitores ſumꝰ non carni vt ẜm carnē viuamꝰ. Ad inhoc em̄ adiuti ſumꝰ: ad hoc ſpūm dei accepimꝰ: ad hoc etiaꝫin laboribꝰ noſtris quotidianū adiutoriū poſtulamus. Lercui minat̉ non īplendo qd̓ iubet: eū facit eſſe ſub ſe: hi ſūt ſublege: nō ſub gratia. Bona eſt lex: ſi qͥs ea legitime vtat̉. Quideſt ergo legitime vti lege? Per legē agnoſcere morbū ſuū etquerere adſanitatē diuinū adiutoriū. Quia ſicut dixi ⁊ ſepedicendū eſt. Si lex poſſit viuificare: omīno ex lege eſſet iuſticia: nec quereret̉ ſaluator: nec veniret xp̄s: nec ſanguine ſuoouē perditā quereret. Sic em̄ dicit alio loco idē apl̓s. Nam ¶ſi per legē iuſticia: ergo xp̄s gratis mortuus eſt. Que igiturvtilitas legis: ⁊ qd̓ adiutoriū? Quia cōcluſit ſcriptura omīa5ſub pctō: vt ꝓmiſſio ex fideieſu xp̄i daret̉ credentibꝰ. Itaqꝫlex inquit pedagogus noſter erat in xp̄o ieſu. Ex iſta ſimilitudine rē de qua loquor attendite. Pedagogus pueruꝫ nonducit ad ſeip̄m: ſed ad magiſtrū: ſed cū puerbn̄ inſtitutꝰ iamcreuerit: ſub pedagogono erit. Tractas de his apl̓s etiamalio loco. Ualde em̄ aſſidue hoc cōmēdat: ſed vtinā non ſurdis. Cōmēdat aūt hoc aſſidue: cōmēdās fidem gentibꝰ: qꝛ fide impetrant adiutoriū vt impleāt legē: nō per legem: ſed vires implendi impetrantes per fidē: ad hoc aſſidue dicit ⁊ cōmendat iſta apl̓s: ꝓpter iudeos: qͥ de lege gloriabant̉: et libero ſuo arbitrio legēſufficere arbitrabātur: ac per hoc qꝛ liberoſuo arbitriolegē ſufficere arbitrabant̉. Ignorātes dei iu­ 11ſticiā .i. ex fide iuſticiā datā a dn̄o: et ſuā volentes ſtatuere:quaſi ſuis viribus impletā: nō dante fide impetratā: iuſticiedei: ſicut dicit: nō ſūt ſubiecti. Finis em̄ legis xp̄s: ait: ad iuſticiā omni credenti. Ergo cū de his tractat: opponunt ſibi.Quid ergo lex? Quaſi q̄ vtilitas legis? Reſpondit. Preua­ 1ricatiōis gratia poſita eſt. Hoc eſt qd̓ dicit alibi. Lex ſubintrauit: vt abundaret delictū. Et ibi qͥd addidit? Ubi autemabundauit delictū: ſuꝑabūdauit gratiā: qꝛ leuiore egritudine ꝯtemebat̉ adiutoriū medicine: creuit morbꝰ: et queſitꝰ ēmedicus. Quid ergolex? Preuaricatiōis gr̄apoſita eſt: vn̄humiliaret̉ ceruix ſuꝑboꝝ multū ſibi tribuentiū: et volūtatiſue tm̄ arrogantiū: vt ſibi liberū arbitriū poſſe putarēt ad iuſticiā ſufficere. Que tūc qn̄ erat integralibertate .i. inparadiſo oſtendit vires ſuas: oſtēdit quantū poſſint: ſed ad ruendūnō ad ſurgendū. Lex ergo preuaricationis gr̄a poſita ē: donec veniret ſemē cui ꝓmiſſū eſt: diſpoſitū ꝑ angelos ī manumediatoris. Mediator aūt vniꝰ nō eſt: deus aūt vnꝰ ē Quideſt: mediator vnius nō eſt? Quia inter duos vtiqꝫ mediatoreſt. Si vnus eſt deus: et mediator nō eſt vnius: inter qͥd ⁊ qͥddeū querimꝰ mediatorē. qꝛ mediator vnius nō eſt: deꝰ auteꝫvnus eſt? Inter quid ⁊ qͥd ſit mediator: inuenimꝰ ip̄o apoſtolo dicēte. Unꝰ em̄ deus ⁊ vnꝰ mediator dei ⁊ hoīm: hō xp̄s ie j.ſus. Si nō iaceres: mediatorē neceſſariū non haberes: qꝛ vero iaces: et ſurgere non potes: mediatorē quodāmō deus tibi porrex it brachiū ſuū. Et brachiū dn̄i cui reuelatū eſt. Nemo ergo dicat: qm̄ non ſumꝰ ſub lege ſed ſub gratia: ergo peccemus: ergo qd̓ volumus faciamus. Qui hoc dicit: egritudinem amat: nonſanitatē. Gratia medicina eſt. Qui vultſemtegrotare: ingratus eſt medicine. Ergofratres accepto adiutorio: porrecto nobis deſuꝑ diuīo auxiliobrachio dn̄i: ⁊ ip̄obrachio dn̄i porrecto nobis auxilio ſpūſctō: debitores ſumꝰnon carni: vt ẜm carnē ambulemꝰ: qꝛ fides ſine bonis operibus bene operari non poteſt niſi per dilectionē. Ipſa eſt em̄fideliū fides: ne ſit demonū fides: qꝛ et demones credūt ⁊ cotremiſcūt. Illa eſt ergolaudabilis fides: ipſa eſt vera gr̄e fi-

j. Cor. iiij.

Ioÿ̓. vij.

Ioh̓. vj.

Psͣ. ij.

Gal̓. iij.

psͣ. xxxv

Rom̄. vij.

Mat. ix.

Psͣ. cx.

Gal̓. iij.

B

I

B

Gal̓. ij.

Gal̓ iij.

Gal. iij.

Rom̄. viij

Rom̄.

Gal̓. iij.Romͣ. v.

Gal̓. iij.

j. Tim̄. ij.

Facυυι.ͥ

Rom̄. viij

9ch ij

Mat. v.

TS

2