Sancti auguſtini

nit ip̄e grandis ad paruulum: ſaluator ad ſaluandum: viuusad mortuum venit ipſe. Et quid fecit? Iuuenilia mēbra contraxit tanqͣꝫ ſeip̄m exinaniens: vt formā ſerui ſuſciperet. Iuuenilia ergo membra cōtraxit: paruum ſe paruo coaptauit:j. vt efficeret corpus humilitatis noſtre conforme corpori glorie ſue. Itaqꝫ in iſto typochriſto prophetice expreſſoſuſcitatus eſt mortuus: tanquā iuſtificatus eſt impius. Iſta gratiapredicetur: iſta eſt gratia xp̄ianorū per hominē mediatorē:per paſſum et reſuſcitatum: qui aſcendit in celum: et captiuauit captiuitatem: et dedit dona hominibus. Iſta inquā gratia predicet̉: contra iſtam gratiam ab ingratis non diſputet̉Baculus propheticus mortuo non ſuffecit: ipſa mortua natura ſufficeret? Et iſtam qua conditi ſumus quāqͣꝫ hoc nomine appellatam minime legerimus: tamē quia gratꝭ data eſt:gratiam fateamur. Sed oſtendamus vobis maiorē eſſe iſtāqua chriſtiani ſumus. Attendite. Anteqͣꝫ conditi eſſemus nihil boni merebamur: et ideo gratia qua conditi ſumus cumboni nihil mereremur. Si ergomagna eſt gr̄a qn̄ nihil bonimerebamur: quanta gratia eſt qn̄ tantum mali merebamur?Qui nōdum erat: bene non merebatur: peccator et male merebatur? Nondū erat qui factus eſt: nondū erat: ſed nec offēderat. Nōdū erat: et factꝰ eſt: offendit et ſaluus. Qui nondū:erat nihil ſperabat: factus lapſus eſt: lapſus aūt damnationem expectabat: ⁊ liberatꝰ eſt. Hec eſt gratia per ieſum xp̄mix. dn̄m nr̄m. Ip̄e fecit nos: et anteqͣꝫ eſſemꝰ oīno ipſe fecit nos⁊ factos ⁊ lapſos ip̄e iuſtos fec̄ nos: ⁊ non ip̄i nos. Si qͣ igit̉ īy. noua creatura: lapſus ē vetus: facta eſt noua. Una erat maſſaperditionis ex adam: cui nō niſi ſuppliciuꝫ debebat̉: fctāſunt vaſa inde in honorem ex eadē maſſa. Habet enī poteſtatem figulus luti: ex eadē maſſa. Qua maſſa? Certe iam perierat: certe iam illi maſſe iuſta damnatio debebatur. Gratulare: quia euaſiſti: mortem quippe debitā euaſiſti: et vitam nōr debitā reperiſti. Habet poteſtatem figulus luti ex eadē maſſafacere aliud vas in honorem: aliud in contumeliam. Seddicis. Me quare fecit in honorem: et alium in contumeliamQuidreſponſurus ſum? Auditurus es Auguſtinuꝫ qui nona audiſti apoſtolū dicentem. O homo tū qui es qui reſpondeas deo? Duo paruuli nati ſunt. Si debitum queras: ambo tenent maſſam perditionis. Sed cur mater aliūportat ad gratiam: alium mater dormiens ſuffocat? Dicturus es mihi.Quid ille meruit qui portabatur ad gratiam? Quid ille meruit quem mater dormiendo ſuffocat. Ambo nihil boni meruerunt. Sed habet figulus luti poteſtatem ex eadem maſſa facere aliud vas in honorem: aliud in contumeliam. Diſputare vis mecum? Immomirare mecum et exclama mecum. Oaltitudo diuitiarum. Ambo in pauore concordemꝰ:j.ne in errore pereamus. O altitudo diuitiarū ſapientie ⁊ ſciētie dei: qͣꝫ incomprehenſibilia ſunt iudicia eius: et inueſtigabiles vie eius. Scrutare inſcrutabilia: fac impoſſibilia: corrumpe incorruptibilia: vide inuiſibilia. Inſcrutabilia ſuntiudicia eius: audiſti: ſufficiattibi: ⁊ inueſtigabiles vie eiusQuis em̄ cognouit ſenſum dn̄i: aut quis cōſiliarius eius fuit? Autquis prior dedit illi ⁊ retribuetur ei? Si dn̄s retribuere vellet: nihil niſi penam debitam retribuiſſet. Nihil dederunt vt eis retribueretur: ꝓ nihilo ſaluos faciet illos. Quis7prior dedit illi: quaſi ſuorum gratia meritorū: quis prior dedit illi: quis preuenit gratiā que gratis datur? Si aliqͥd meritorum anteuenit gratiam: iam non gratis datur: ſed ex debito redditur: ſi autē gratis nō datur: gratia quare vocatur:Quis ergoprior dedit illi: et retribuet̉ ei? Quoniā ex ipſo etper ip̄m et in ip̄o ſunt omnia. Que vtiqꝫ niſi omīa bona q̄ abillo accepimus et accipimus vt boni ſimus? Omne em̄ datūoptimum et omne datū perfectum: deſurſum eſt deſcendens7 a patre luminū: apud quem nō eſt immutatio. Nam tu in peius mutatus es. Apud quem non eſt immutatio. Ip̄e ſubuenit apud quē nō eſt nec momenti obūbratio: nā tu in tenebrꝭnoctis tue iaces. Ab illo ergo omīa. Nemo illi prior aliquiddedit: nemo exigat debitum. Gratia ſalui facti eſtis per fidēijet hoc non ex vobis: ſed dei donum eſt. Sꝫ mouet me inquisꝙ ille perit: ille baptizatur mouet me: mouet tanqͣꝫ hominē.Si verum vis audire: et me mouet quia homo ſum. Sed ſi ⁊tu homo et ego homo: ambo audiamus dicentem. Ohomo:vtiqꝫ ſi ideomouemur quia homines ſumus: ip̄am naturamhumanam infirmam ac debilem apoſtolus alloquitur dicēs

guſtiniOhomo tu qͥ es qui reſpondeas deo? Nunquid dicit figmē. Rotum ei qui ſe finxit: cur me ſic feciſti? Si poſſet loqui pecus ⁊dicere deo: quare iſtum hominē feciſti: et mepecudem: nō iuſte ſuccenſeres et diceres. Opecus tū quis es qui reſpondeas deo? Et tu homo es: ſed a deo pecus es: ⁊ vtinam ſis pecꝰeius: et ouis paſcue eius. Agnoſce beneficia paſtoris: et non Oºſequeris lupum erroris. Lupi eramus. Fuimus et nos natū Epra filij ire ſicut et ceteri: ſed mortua eſt ouis: ⁊ fecit nos ouesEcce agnus dei: ecce qui tollit peccatum: non huius aut illi Iolus: ſed mundi. Nihil ergo fratres mei ex eo quod aliquid ſumus: ſi tamē in eius fide aliquid ſumus: quantūcunqꝫ nihil.nobis arrogemus: ne et quod accepimus perdamꝰ: ſed in eoquod accepimus: illi gloriā demus: ip̄m honoremus: ſemīaſua ip̄e compluat. Quid haberet terra noſtra: niſi ipſe ſeminaſſet? Sed et dat pluuiam: non deſerit quod ſeminauit. Do Pſminꝰ dabit ſuauitatē: et terra noſtra dabit fructus ſuos. Cō. lxxjuerſi ad dn̄m.¶ De verbis pſalmi centeſimidecimioctaui.osͣ.Greſſus meos dirige ẜm verbuꝫ tuum. Et ꝙ lexſpiritalis et non carnalis ſit. De pugna quoqꝫ inter carnem et ſpiritum: vbi oſtendit auguſtinꝰ iniquitatem eſſe in nobis dum aduerſus ſpiritū caro concupiſcit: iniquitatem vero tum regnare innobis dum caro ſuis concupiſcentijs obedit.Sermo. xij.1Ine dubio fratres grauem quandā ſarcinā: et grāMIde iugum iniquitatis vitare cupiebat: qui deo di­ vbiIcebat. Greſſus meos dirige ẜm verbum tuū: et nōꝘdominet̉ mihi omīs iniquitas. Uideamꝰ ergo qn̄homini dn̄etur iniquitas: vt intelligamus quid orantem audierimus: et quid reſpondendo etiam ipſi nos orauerimus.Omēs em̄ ad ſanctū pſalmū quantūcunqꝫ arbitror deuoto ⁊veraci corde reſpondimꝰ orantes ⁊ dicentes dn̄o deo noſtroGreſſus meos dirige ſcd̓m verbum tuū: et nō dominet̉ mihiomnis iniquitas. Ab huius peſſime dn̄e dominatu precioſoſanguine redempti ſumus. Et quid proderat legē accepiſſeiubentē ac minantē⁊ nō adiuuantē: vt ſub illa eſſemus rei an̄gratiā dei? Fruſtra lex minat̉: quādo iniquitas dominatur.Lex em̄ non eſt corporalis: non eſt carnalis. Sed qm̄ deꝰ ſpiritus eſt qͥ legem dedit: ꝓculdubio lex ſpiritalis eſt. Sed qͥd Ioait apl̓s? Scimus em̄ qꝛ lex ſpiritalis eſt: ego aūt carnalis ſū Rovenūdatꝰ ſub pctō. Noli ergo mirari o venundate ſub pctō.ſi tibi dn̄atur cui es venūdatus. Audi apl̓m iohannē. Pctm̄ j. ꝯiniquitas eſt. Et ꝯtra talē ergo inuocamus dn̄m cui dicimꝰGreſſus meos dirige ẜm verbū tuū: et non dn̄etur mihi oīs pͣs.iniquitas. Uenūdatus clamat: redēptor exaudiat. Ip̄e homoſe vendidit per libeꝝ arbitriū: ſed dominante iniquitateet accepit preciū exiguū: de arbore vetita voluntatem. Ipſeergo clamat. Itinera mea dirige qͥ ego diſtorſi. Greſſus meos dirige quos ip̄e meo arbitrio deprauaui. Dirige ẜm verbum tuū. Quid ē dirige ẜm verbū tuū? Ut recti ſint greſſusmei: qꝛrectū eſt verbū tuū. Ego inquit diſtortus ſum ſub pōdere iniqͥtatis: ſed verbū tuuꝫ eſt regula veritatis. Me ergodiſtortū a me: corrige tanquā ad regulā: hoc eſt ad verbū rectum. Ergo greſſus meos dirige ẜm verbū tuū: ⁊ nō dn̄eturmihi omīs iniquitas. Uendidi me: redime me Uendidi mearbitrio meo: redime me ſanguine tuo. In venditore erubeſcat ſuꝑbia: in redēptore gloriet̉ gratia. Deus autēſuperbis Iareſiſtit: humilibꝰ aūt dat gratiam. Lex em̄ ſpiritalis eſt ego Roaūt carnalis ſum venundatus ſub pctō. Qd̓ em̄ operor ignoro: nō em̄ quod volo ago. Non qd̓ volo ago. Cū carnalis dic̄:non legē ſed ſe accuſat: nā lex ſpiritalis non habet culpā. Carnalis venundatus incurrit in culpā: non agit qd̓ vult: cū vultnon pōt: qꝛ qn̄ poterat noluit. Per malū velle ꝑdidit bonumpoſſe: et captiuus iam loquit̉ ⁊ dicit captiuus. Non qd̓ voloago: non em̄ qd̓ volo facio bonum: ſed qd̓ odi malū hoc ago:non quod volo. Et cōtra homo. Uis prorſus. Non quod volo ago. Omnino qd̓ vis agis. Non qd̓ volo ago. Crede mihifrater: non quod volo ago. Oſi velles ageres: quia non visnon agis bonum: non quod volo ago. Crede mihi: noui qͥd īme agatur: non quod volo ago. Contradictor gratie: non es

Phil̓ ij

Phll̓. iij.

Psͣ. xcix.

Psͣ. xcix.

ij. Cor. v.

vbi ſupro

Rom̄. ix.

Ephe. ª

Rom̄. x.

Iacobi i

Pſal. lv.

H

Rom̄. lx.

Msͣ. xxiiijEphe. ij.

psͣ. cxviij.

vos. xciiijEphe. ij.

Pſalm̄.lxxxiiij.

Ioh̓. j.

vbi ſupra.

psͣ. cxviij.

9gͣ cviii.

i. Ioh̓. iij.

Iohā. iiij.Rom̄. vij.

Iohā. iiij.Rom. vij.

Aaco. iiij.Rom̄. vij.

⁊

2