Sancti Auguſtini.

1amare deū ⁊ gratis amare ipſum deū adiutorem: ip̄m expe-ctatorem: ipſum coronatorē: ipſum premij largitorē: poſtre-mo ib̄m premiū deputare: nō aliud ab ipſo qͣꝫ ipſuꝫ expectare? Si amas: gratis ama: ſi vere amas: ipſe ſit merces quemamas. An vero tibi chara ſunt oīa: et vilis ē qui cōdidit oīa?Hec vt poſſimus flexit genua ſua pro nobis apl̓s: vtiqꝫ ideovt det nobis. Terret eniꝫ et euangeliū. Uobis datū eſt ſcireij. myſteriū regni: illis auteꝫ non eſt datū. Qui enī habet dabit̉ei. Quis autē habet cui dabit̉: niſi cui datū eſt? Qui aūt nonhabet: ⁊ qd̓ habet auferet̉ ab eo. Quis aūt non hꝫ: niſi cui nōeſt datū? Quare ergo illi datū eſt: et illi nō eſt datū? Non mepiget dicere: hoc eſt ꝓfunduꝫ crucis. De ꝓfundo neſcio quoiudiciorū dei q̄ perſcrutari contēplariqꝫ nō poſſumꝰ: ꝓceditomne qd̓ poſſumꝰ: de ꝓfunditate inqͣꝫ neſcio qͣ iudicioꝝ dei:que inſcrutabilia contēplari nō poſſumus: ꝑſcrutari nō valemus: ꝓcedit omne qd̓ poſſumus. Qd̓ poſſum video: vn̄ poſſim nō video: niſi qꝛ et hoc hactenꝰ video qd̓ noui eſſe a deo.Quare autē illū et non illū? Multū eſt a me. Abyſſus eſt: ꝓfundum crucis eſt: admiratione exclamare poſſum: diſputatione demōſtrare nō poſſum. Quid poſſuꝫ exclamare de iſtaprofunditate? Ꝙ magnificata ſunt oꝑa tua dn̄e. Gentes il-luminant̉: iudei excecant̉. Quidā paruuli ſacramēto baptiſmatis abluūtur: quidā vero paruuli in morte primi hoīs relinquūtur. Ꝙ magnificata ſunt oꝑa tua dn̄e: nimis ꝓfundefacte ſunt cogitationes tue. Et ſequit̉. Uir imprudēs nō cognoſcit: et ſtultus nō intelliget hec. Quid nō intelligit ſtultꝰet īprudens? Ꝙꝛ vel ꝓfundū eſt. Nā ſi ſtultus nō intelligit: ⁊ſapiēs intelligit: nō eſt nimis profundū. Sed ſi ſapiēs intelligit qꝛ profundū eſt: ſtultus nō intelligit qꝛ vel ꝓfundū eſt.Ideo multi de iſto ꝓfundo querētes reddere rationeꝫ: in fa-bulas vanitatis abierūt. Aliqͥ dixerūt: quia aīe ſurſum in celo peccant: et ẜm ſua peccata ad corꝑa pro meritis dirigunt̉:et dignis ſibi qͣſi carceribus includunt̉. Ierunt poſt cogitationes ſuas loqui volētes de dei ꝓfundo: merſi ſunt in ꝓfundum. Occurrit enī eis apl̓s: volens gratiā cōmendare: ⁊ ele1git illos geminos in vtero rebecce: et dicit. Nōdum enīnati:nec qꝛ aliqͥd egerint boni aūt mali. Uide quēadmoduꝫ tulitvanis hoībus phātaſias cōuerſationis aīarum ante corpusin celo. Si enī ibi iam cōuerſate ſunt: iā aliquid boni egerūtvel mali: ⁊ pro meritis ſuis ad corꝑa terrena directe ſunt. Siplacet cōtradicamꝰ apoſtolo qͥ dixit. Nondū nati: nec qꝛ aliiſtī. quid egerint boni aut mali. Hoc autē quia ꝓpter apl̓i euidētem ſentētiam reſpuit catholica fides: qd̓ aīe in celis priꝰ viuant ⁊ cōuerſent̉: et illic recipiēdorū corpoꝝ merita aſſumāt:modo iſti nouelli nō audent dicere. Sed qͥd dicunt aliqͥ ſicutaudiuimꝰ ipſorū? Iſta diſputāt. Prorſus inquiūt ꝓ meritꝭſuis oēs homines moriunt̉ qꝛ peccauerūt: nō eniꝫ eſſet morsniſi veniēs de peccato. Sed ego cū hec audioiō laudo: qꝛ illam primā mortē intueor: ⁊ illiꝰ primi hoīs pctm̄. Audio enīcv. apoſtolū. Sicut in adā oēs moriunt̉: ſic et in xp̄o oēs viuificabunt̉. Per vnū hominē pctm̄ intrauit in mundū: et ꝑ pecv.catū mors: et ita in oēs hoīes pertrāſijt: in quo oēs peccauerunt. Omnes enī vnus fuerūt. Sic audio dicētē mortē hoīsde peccato eſſe. Nō inquit: ⁊ qͥd dicis?: Omnē hoīem deꝰ immortalē creat mō. Mirabil̓ nouitas. Quid dicis? Prorſus(inquit) omnē hoīem deus īmortalē creat. Quare ergo moriuntur paruuli īfantes? Nā ſi dicā: quare moriunt̉ grādeshoīes: dicturus es mihi: peccauerūt. Ergo de maiorū etatenō diſputabo: paruuloꝝ infantiā contra te teſtē citabo. Nonloquūtur ⁊ cōuincūt: tacent ⁊ qd̓ dico probāt. Ecce infantesinſuis vtiqꝫ operibꝰ innocētes ſunt: nihil ſecūniſi qd̓ de primo hoīe traxerūt habentes: quibꝰ ꝓpterea eſt xp̄i gratia neceſſaria: vt in xp̄o viuificent̉: qui in adā mortui ſunt: vt qꝛ inquinati ſunt generatione: purgent̉ regeneratione. Ipſos ergo teſtes citabo. Reſpōde mihi quare moriunt̉ ſi oēs hoīesimmortales naſcantur: ⁊ quoniā peccant: iō moriunt̉? Quidputatis dici potuiſſe? Que aures ferāt? Peccauerūt ⁊ ipſi.Ubi peccauerūt rogo: quādo peccauerūt: quō peccauerūt?Bonum ⁊ malū quid ſit neſciunt. Peccatū accipiunt: qͥ preceptuꝫ non capiūt? Proba mihi pctōres infantes. Quid dixiſti? Uere qꝛ oblitꝰ es qd̓ fuiſti: proba mihi pctā infantuꝫ.An quia plorat peccant: qꝛ motibus qͣſi mutoꝝ animaliū moleſtias repellūt: voluptates accipiūt: ideo peccāt? Si motꝰiſti peccata ſunt: ampliores pctōres in baptiſmo fiunt: qꝛ cū

baptizant̉ vehemētiſſime reluctant̉. Quare illis intāta reluctatione nō imputat̉ peccatū: niſi quia nullū eſt adhuc volūtatis arbitriū. Sed aliud dico. Iſti quia nati ſūt: vt arbitraris peccarūt. Nā ſi non peccarēt inquis: nō morerent̉. Quidde illis dicis qui in vtero moriunt̉? O anguſtia. Et ipſi inqͥtpeccarūt: iō moriunt̉. Mētiris: an falleris? Cōtradicit apl̓sNondū natis: nec aliqͥd agētibꝰ boni aūt mali. Magis apo. Reſtoluꝫ audioqͣꝫte: magis apoſtolo credo qͣꝫ tibi: nondū natisnec aliquid agentibꝰ boni aūt mali. Si autē hoc teſtimoniūrefellis: vade potiꝰ ad illas vagationes et dic: qꝛ in celo peccarunt: ⁊ inde in corꝑa p̄cipitant̉. Non dico inqͥs Quare nōdicis? Quia dicit apoſtolus. Nondū natis nec aliqͥd agentibus boni aut mali. Si ergonō eos accuſas in celo: quare accuſas in vtero? Ad vtrūqꝫ reſpōdet apl̓s: et eis reſpōdetquidicunt in celo: ⁊ qui dicūt in vtero peccauerūt: quia ad vtrūqꝫ valēt illa verba q̄ dicūt: anteqͣꝫ naſcerent̉ nihil egiſſe vl̓ boni vl̓ mali. Quare ergo moriunt̉? Ut hic te auditurus ſum: ⁊non potiꝰ magiſtrūgentiū? Dic mihi paule apl̓e: quare moriunt̉? Per vnū hominē peccatū ītrauit in mundū: ⁊ ꝑ pctm̄ Remors ⁊ ita in oēs hoīes ꝑtranſijt: in qͦ oēs peccauerūt. Ecceprimꝰ hō totā maſſam dānabilē facit. Ueniat: veniat dn̄s noſter ſcd̓s hō. Ueniat: veniat: ex alio tramite veniat: per virginem veniat: viuꝰ veniat mortuos īueniat: moriat̉ vt moriētiſubueniat: ad vitā tranſferat: mortuos redimat morte: ſeruetvitā in mortē: occidat mortē de morte. Sola eſt iſta gr̄a paruuloꝝ: ſola maioꝝ: ſola liberat puſillos cū magnis. Quare illum ⁊ qͣre illū: qͣre nō illū atqꝫ illū? Nolo a me q̄ras. Hō ſum:ꝓfundū crucꝭ aduerto nō penetro: expaueſco nō ſcrutor. In­ 1ſcrutabilia ſūt iudicia eiꝰ: īueſtigabiles ſūt vie eiꝰ. Hōſum:hō es: hō erat qͥ dicebat. Ohō quis es qͥ reſpōdeas deo: Hō Rdicebat: hoī dicebat. Audiat hō: ne ꝑeat hō ꝓpter quē deusfactꝰ eſt hō. In hac gͦ crucis ꝓfūditate: ī hac reꝝ tāta obſcuritate teneamꝰ qd̓ cantauimꝰ: nō de nr̄a virtute p̄ſumamus:nō ingenioli nr̄i viribꝰ in hac q̄ſtione aliqͥd arrogemꝰ: pſalmū dicamꝰ: cuꝫ pſalmo dicamꝰ. Miſerere mei deꝰ: miſerere 1cmei deꝰ: miſerere mei. Quare? Quia virtutē habeo qͣ te promerear? Non. Quare? Quia volūtatis arbitriū gero: vn̄ gratiam tuā meritū meū p̄cedat? Nō. Sed qͣre? Qm̄ in te ꝯfiditaīa mea. Magna ſciētia iſta cōtinētia. Cōuerſi ad dominū.¶ De verbis Apoſtoli. Humanꝰ ſermo ⁊ omni iacceptione dignꝰ: qꝛ xp̄s ieſus venit in hūc mundum pctōres ſaluos facere: quoꝝ primꝰ ego ſumquibꝰ docet auguſtinꝰ nō merita noſtra bona ſedpeccata xp̄m de celo ad terrā duxiſſe: alioquin nōvēturū ob idqꝫ humilitatē ſuadēs. Sermo. viij.Udiuimꝰ beatū apoſtolum Paulū dicentē. HuA ¶ Imanus ſermo ⁊ omni acceptione dignꝰ: qꝛ xp̄s ieIſus venit in hūc mundū peccatores ſaluos facerety O. quorūprimꝰ egoſum. Humanꝰ ergo ſermo et omni acceptione dignꝰ. Quare humanꝰ et nō diuinꝰ? Proculdubioniſi iſte humanꝰ ſermoetiā diuinꝰ eſſet: dignus omniacceptione nō eſſet. Sed ſic eſt ſermo iſte humanꝰ et diuinꝰ:quō eſt ipſe xp̄s: et hō et deꝰ. Si ergo recte ītelligimꝰ ſermonem iſtum: non ſolū humanū eſſe verū etiam diuinū. Quareapoſtolus humanū maluit dicere qͣꝫ diuinū? Proculdubioenī qui nō mentiret̉ ſi diceret diuinū: nō ſine cāmaluit dicere humanū. Hoc ergo elegit: per qd̓ xp̄s in mūdū venit. Uenit enī per qd̓ homo erat: nā per quod deꝰ erat ſemꝑ hic erat.Ubi enī nō eſt deꝰ: qui dixit. Celū ⁊ terrā ego cōpleo: Chriſtus eſt certe virtꝰ ⁊ ſapiētia dei: de qua dicit̉. Attingita fine xvſqꝫ ad finē fortiter: ⁊ diſponit oīa ſuauiter. Ergo in hoc mūdo erat: et mūdus per eū factꝰ eſt: ⁊ mūdus eū non cognouit. 3Ethic erat ⁊ venit. Hic erat per diuinā maieſtatē: venit perhumanā infirmitatē. Quia ergo venit per infirmitatē humanam: ideo predicās aduentū eius dixit. Humanꝰ ſermo eſt.Non liberaret̉ humanū genus: niſi ſermo dei dignaret̉ eſſehumanus. Nā et hō ille dicit̉ humanꝰ: qͥ ſe exhibet hoīem: ⁊maxīe qui hoſpitio ſuſcepit hoīem. Si gͦ humanꝰ d̓r qͥ in domoſuſcepit hoīem: qͣꝫ humanꝰ eſt qui ī ſeipſo ſuſcipit hominem? Ergo humanus ſermo et omni acceptione dignus: qꝛchriſtus ieſus venit in mundū peccatores ſaluos facere. Attende euangeliū. Uenit enī filius hoīs querere ⁊ ſaluare qd̓-

CMat. xiij.

Psͣ. xcj.

j. ſen. diſtīxlj. ca.

j. Cor. xvRom̄. v.

Rom̄. iv

.ſen. diſtīlj. ca.nulti.

Sā

lti.

Rom̄. ix.

Rom̄. v.

Rom̄. ix.

Hiere.xxiij.Sap̄. viij.Ioh̓. j.

j. Tim. j.

Osͣ. lvj.

vbi ſupra

Rom̄. xj.

Luce. xix.

E