Sancti Auguſtini de verbis dn̄i

Fancti Anguſtiniineffabilia ſunt. Nihil dignū putetis dictuꝫ: vel eo ipſo quocoeuis coeterna cōparant̉: tꝑaliaſemꝑ manētibꝰ: extinguibilia incōparabilibꝰ. Sed qꝛ dictꝰ eſt filius et ymago pr̄is:accipiamus ⁊ aliquā ſil̓itudinē hinc inrebus lōge differentibus vt p̄locuti ſumꝰ. Imago exiſtit de ſpeculo hoīs intuētis ſpeculū. Nō nobis pōtſuffragari ad euidētiaꝫ rei huiusquā explicare vtcūqꝫ conamur. Etenī dicit̉ mihi. Ille qͥ attendit ſpeculū iam vtiqꝫ erat: etiā natus erat. Exiſtit imagovt aſpector extiterit. Nā ille qui īſpicit erat: ⁊ anteqͣꝫ accederet ad ſpeculū. Quid ergo īueniemus vn̄ poſſimus eruere talem ſil̓itudinē: ſicut eruimus de igne ⁊ ſplēdore? Faciamushoc aīo. Facile noſtis quēadmodū aqͣ corporuꝫ ſepe reddatimagines. Hoc dicimꝰ: qn̄ quiſqꝫ vel trāſit ſuꝑ aquā vel ſtat:videt ibi imaginē ſuā. Ponamꝰ ergo aliqͥd ſuꝑ aquā natuꝫ:vel virgultū aūt herbā: nōne cū imagine ſua naſcit̉? Mox vtincipit exiſtere: īcipit cū illoexiſtere imago eiꝰ: nō preceditnaſcēdo imaginē ſuam: nō mihi oſtēditur natū eſſe aliqͥd ſuꝑaquā ⁊ poſtea apparuiſſe imaginē eius: cū illud ſine imagine prius nō apparuiſſet: ſed naſcit̉ cū imagine ſua: et tn̄ imago ab illo: nō illud ab imagine. Naſcit̉ ergo cū imagine ſua:et ſimul eſſe incipiūt virgultū ⁊ imago eius. Nūquid nō fateris imaginē eſſe de illo virgulto: nō virgultum de imagine?Genitā ergo de virgulto illo ꝯfiteris imaginē. Itaqꝫ ⁊ generans ⁊ qd̓ genitū eſt ſimul eē ceperūt. Ergo coeua ſūt: ſi ſemper virgultū: ſemꝑ ⁊ imago de virgulto. Qd̓ autē de alio eſt:vtiqꝫ natū eſt. Poteſt ergo ſemꝑ eſſe generās: et ſemꝑ cū illoqd̓ de illonatū eſt Ibi enī eſtuabamur: ibi laborabamꝰ: quōintelligeret̉ ſempiternanatiuitas. Ergo filiꝰ dei ẜm hoc dicitur qd̓ pr̄ eſt qd̓ hꝫ de qͦ ſit: non ẜm ꝙ prior eſſet pr̄ ⁊ poſteafilius. Semꝑ pater: ſemꝑ filiꝰ de patre. Et qꝛ quicqͥd de aliqeſt: natuꝫ eſt. Semꝑ igit̉ filius natꝰ: ſemꝑ pater: ſemꝑ imagode illo: quō imago illa virgulti: ⁊ de virgulto nata ē: ⁊ ſi ſemꝑvirgultū: ſemꝑ nata eſſet ⁊ imago de virgulto. Non potuiſtiinuenire coeterna genita eternis genitoribꝰ: et inueniſti coeua nata tꝑalibus gignētibꝰ. Intelligo coeternū filiū natuꝫeterno gignēti. Qd̓ enī eſt tꝑali coeuū: hoc eſt eterno coeternum. Hinc etiā eſt modicū qd̓ aduertatis fratres ꝓpter blaſphemias. Semꝑ enī dicit̉. Ecce dediſti ſil̓itudines: ſed ſplēdor qͥ fundit̉ de igne minꝰ lucet qͣꝫ ipſe ignis: ⁊ imago virgulti minꝰ vtiqꝫ habet ꝓprietatē qͣꝫ illud virgultū vn̄ imago eſt.Habēt iſta ſil̓itudineꝫ: ſed nō habēt oīmodo eqͣlitatē: quarenō vident̉ eſſe eiuſdē ſubſtātie. Quid gͦ dicemus? Ecce intellexi eternū patreꝫ: intellexi coeternū filiū. Tn̄ ſicut effuſumſplēdorē minꝰ lucētē igne: aut ſicut effuſam imaginē minusqͣꝫ virgultū exiſtentē dicimus? Nō. Sed eqͣlitas oīmoda eſtNō credo ait: qꝛ nō inueniſti ſil̓itudinē: ſed credo apl̓o: qͥ poj. tuit videre qd̓ dixi. Ait enī. Non rapinā arbitratꝰ eſt eſſe eqͣlis deo. Eqͣlitas oīmodo cōiungit̉. Et qͥd dixit? Nō rapināQuare? Ꝙꝛ illud eſt rapina qd̓ alienū eſt. Tn̄ ex iſtis duabꝰcollationibꝰ et generibꝰ duobꝰ ſil̓itudinē fortaſſis īuenimꝰin creatura: quo intelligamꝰ filiū coeternū patri: et nequaqͣꝫminorē. Sed nō illud poſſumus īuenire in vno gn̄e ſil̓itudinem. Iungamꝰ ambogenera: vnū vn̄ ipſi dant ſil̓itudines:et alteꝝ vn̄ nos dedimꝰ. Dederūteniꝫ ſil̓itudines illi ex hisqui naſcunt̉ in tꝑe et p̄cedunt̉ tēpore ab eis a quibꝰ naſcunt̉:ſicut hō de hoīe. Maior ille tꝑe prior natꝰ: ſed tamē hō ⁊ hōid eſt eiuſdē ſubſtātie. Hō enī hoīem generat: ⁊ equus equū:et pecus pecudē. Ad eandē ſubſtantiā generat iſta: ſed nō adid tēpus. Diuerſa ſunt tꝑa: ſed nō ſunt diuerſa natura. Quidergo hic laudamus in iſta natiuitate? Certe eqͣlitatē nature.Quid aūt deeſt? Equalitas tēporis. Teneamus hic vnūqd̓laudat̉: id eſt eqͣlitateꝫ nature. In illo aūt gn̄e ſil̓itudinū qd̓nos dedimꝰ de ſplēdore ignis: ⁊ de imagine virgulti eqͣlitatēnature nō īuenis: īuenis coeuitatē. Quid hic laudamꝰ? Coęuitatē. Quid deeſt? Equalitas nature. Cōiunge q̄ laudas.In creaturis enī deeſt aliqͥd qd̓ laudas: ī creatore deeſſe nihil pōt: qꝛ qd̓ inuenis in creatura: a creatore artifice ꝓceſſit.Quid ergo in coeuis? Nōne hoc deo dandū qd̓ ibi laudas:Qd̓ autē deeſt nō tribuēduꝫ maieſtati: in qua nullus defectꝰeſt. Ecce offero tibi genitis coeua gignētia. Laudas ibi coeuitatē: ſed diſparilitatē reprehēdis. Qd̓ rep̄hendis noli tribuere deo: qd̓ laudas tribue. Et tribuis illi ex iſto genere ſimilitudinū pro coeuitate coeternitatē: et coeternꝰ ſit natuscū eo aquonatus ſit. De alio autē ſimilitudinū genere que ⁊

de Verbis dn̄i.ipſa creatura dei eſt ⁊ dꝫ laudare creatorē: quid ibi laudas:Equalitatē nature. Iam ꝓpter illā diſtinctionē dederas coeternitatē: da ꝓpter iſtā eqͥlitateꝫ: et ꝑfecta natiuitas eiuſdēſubſtātie. Quid enī demētius fratres mei: qͣꝫ vt in aliqͦ laudēcreaturā qd̓ nō ſit in creatore? Laudo in hoīe equalitatē nature: ⁊ nō credo in eo qͥ fecit hominē? Qd̓ de hoīe natū eſt hōeſt: ⁊ quod de deo natū eſt non id erit qd̓ ille de quo natū eſt:Laudēt ergo creatorē oīa opera ſua. Inuenio hic coeuū: cognoſco ibi coeternū. Hic eqͣlitatē inuenio nature: ibi intelligo equalitatē ſubſtātie. Totū ergo ibi. qd̓ hic ex partibꝰ ſingulis ⁊ rebꝰ ſingulis īuenit̉. Totū ergo ſimul ⁊ nō hoc ſoluꝫqd̓ in creaturis totū inuenio ibi: ſed tanqͣꝫ in creatore: quātoampliꝰ qd̓ hec viſibilia: illaīuiſibilia: hec tꝑalia: illa eternahec cōmutabilia: illa incōmutabilia: hec corruptibilia: illaincorruptibilia. Poſtremo in hoīe ipſo ea q̄ inuenimꝰ hō ethomo duo hoīes ſunt: ibi pater ⁊ filiꝰ vnus deꝰ. Dn̄o deo no-ſtro gr̄as ago īenarrabiles: ꝙ ex hoc loco ſcrupuloſiſſimo etlaborioſiſſimo īfirmitatē meā liberare dignatꝰ eſt: petētibꝰvobis. Ante oīa tamē ſeruate hoc quicqͥd de creatura potuimus colligere: aut ſenſu corꝑis: aut cogitatiōe animi: īenar.rabiliter trāſcendere creatorē. Sed vis illū mēte cōtingere: 7purga mentē: purga cor tuū. Mundū fac oculū: vn̄ illud qͥcquid eſt poſſit attingi. Mundū facoculū cordis. Beati eniꝫ Mmūdo corde: qm̄ ipſi deū videbūt. Non autē mūdato corde:quid potuit miſericordiꝰ ꝓcurari aut donari ab eo: niſi vt illud verbū de quo tāta et tā multa diximꝰ et nihil dignū diximus: niſi vt illud verbū per qd̓ facta ſunt oīa fieret qd̓ nos ſumus: vt attingere poſſimꝰ illud qd̓ nō ſumus? Non enī deusſumꝰ: ſed poſſumus mēte vl̓ cordis acie īteriore videre deū.Peccatꝭ acies nr̄e obtrite: obtuſe: īfirmitate deiecte cupiūtvidere: ſed in ſpe ſumꝰ in re nōdū ſumus. Fili dei ſumꝰ. Hocait iohānes qͥ ait. In prīcipio erat verbū et verbū erat apud Iodeū: ⁊ deꝰ erat verbū: qui ſupra pectꝰ dn̄i diſcūbebat: qͥ ſecre Iota iſta de ſinu illius cordis hauriebat. Ipſe ait. Dilectiſſimi j. Ifilij dei ſumꝰ: ⁊ nondū apparuit qͥd erimus. Scimꝰ qꝛ cū apparuerit ſimiles ei erimꝰ: qm̄ videbimꝰ eū ſicuti eſt. Hoc nobis ꝓmittit̉. Sed vt ꝑueniamus ſi nōduꝫ poſſumꝰ verbū videre dn̄i: audiamus verbū carnē: qꝛ carnales facti ſumꝰ: audiamus verbū carnē factū. Ideo enī venit: iō ſuſcepit infirmitatē noſtrā: vt poſſis firmā locutionē capere dei portātisinfirmitatē tuā. Et vere dictū eſt lac̄. Lac enī dat paruulis.vt cibū ſapiētie det maioribꝰ. Lactare patiēter: vt auide paſcharis. Quō enī fit etiā lac quo lactātur īfantes? Nōne eſcaerat in mēſa? Sed īualidus ē infans ad comedēdā eſcā: q̄ inmēſa eſt. Quid facit mulier? Incarnat eſcam: ⁊ cōficit lac deipſa. Cōficit nobis qd̓ capere poſſimꝰ. Sic verbū carofactūeſt: vt lacte ꝑuuli nutriremur: qͥ ad cibū quidē eramus infantes. Uerū hoc ītereſt: qꝛ quādo cibum mater īcarnatū lac facit: cibꝰ in lac cōuertit̉. Incōmutabiliter autē manēs verbūcarnē aſſumpſit: vt eēt quodāmō ꝯtextū. Quid eſt: nō corrupit? Nō cōmutauit vt per habitū tuū tibi loq̄ret̉: nō in hoīeꝫtrāſmutatꝰ atqꝫ cōuerſus. Incōuertibilis enī ⁊ incōmutabilis ⁊ oīno īuiolabilis manēs: factꝰ eſt qd̓ tu ad te: qd̓ ipſe adpatrē. Ipſe eniꝫ infirmis qͥd dicit vt poſſint recuperato viſuverbū ex aliqͣ ꝑte attingere: per qd̓ facta ſunt oīa? Uenite adme oēs qͥ laboratis ⁊ onerati eſtis: ⁊ ego reficiā vos. Tollite Liugū meū ſuꝑ vos: ⁊ diſcite ame qꝛ mitis ſum ⁊ hūilis cordeQuid mgr̄ filiꝰ dei: ſapiētia dei ꝑ quē facta ſunt oīa ꝯcionat̉?Uocathumanū genꝰ et dicit. Uenite ad me oēs qͥ laboratiset diſcite a me. Putabas forte dicturā ſapiētiaꝫ dei. Diſcitequō celos feci ⁊ aſtra: Oīa etiā in me anteqͣꝫ fierēt numerataerāt: quō in virtute rationū incōmutabiliū etiā capilli veſtri Lnumerati ſunt. Hec putabas et talia eē dicturam? Nō. Sedprius illud. Qm̄ mitis ſum ⁊ hūilis corde. Ecce qd̓ capiatꝭ:videte fratres: certe paꝝ eſt. Ad magna nos tēdimus: paruacapiamꝰ ⁊ magni erimus. Uis capere celſitudinē dei: capeprius humilitatē dei. Dignare eē humilis ꝓpter te: qꝛ deusdignatꝰ eſt hūilis eſſe ꝓpter eūdem te: nō enī ꝓpter ſe. Capeergo humilitatē xp̄i: diſce hūilis eſſe: noli ſuꝑbire. Cōfitereinfirmitatē tuā: iace paciēter ante medicū. Cū ceperis hūilitatē eiꝰ: ſurgis cū illo: nō qͣſi ⁊ ipſe ſurgat ẜm qd̓ verbū eſt:ſed tu potiꝰ vt magis magiſqꝫ a te capiat̉. Intelligebas primo titubāter atqꝫ heſitāter: ītelligis poſtea certiꝰ et clarius.Nō ille creſcit: ſed tu ꝓficis: et quaſi tecū videt̉ ſurgere. Sic

Phil̓. ij.

G

Mat. v.

Iohan. j.Ioh̓. xiij.j. Ioh̓. iij.

Mat. xj.

Mat. x.

Tg

H