Sancti Auguſtini de verbis dn̄i
Sancti Augutini delemoſynas. Et quō dabāt? Omnia ſua decimabāt: de oībꝰfructibꝰ ſuis decimā partē detrahebāt ⁊ ipſam dabāt. Nonfacile hoc facit aliqͥs xp̄ianus. Ecce qd̓ faciebāt iudei. Nōtriticū ſuū: ſed oleū et vinū: neqꝫ hoc ſolū: ſed etiā et res contemptibiles ꝓpter p̄ceptū dei: ciminū: rutā: mentā et anetūtotū decimabāt: id ē decimā partē detrahebāt ⁊ elemoſynādabāt. Credo ergo qꝛ reuocauerūt ad ſe ⁊ putauer̄t dn̄ꝫ xp̄inaniter loqui: quaſi eis qui non facerent elemoſynas: cū ip̄iſcirēt oꝑa ſua: qd̓ et minutiſſima ⁊ cōtēptibilia fructuū ſuoꝝdecimabāt et elemoſynas dabāt: irriſertillū apud ſe talia dicentē: quaſi oībus qͥ elemoſynas nō facerēt. Hoc dn̄s ſcienscōtinuo ſubiunxit. ¶ Uerūtamē ve vobis ſcribe ⁊ phariſei qͥdecimatis mētā: ciminū: et rutā et oē olus. Ut ſciatis nouielemoſynas veſtras. Certe iſte ſunt elemoſyne veſtre: iſte ſūtdecime: etiā minuta queqꝫ ⁊ cōtēptibilia fructuū veſtroꝝ decimatis: ⁊ relinquitis grauiora legis iudiciū et charitatēAttēdite. Reliquiſtis iudiciū et charitatē: ⁊ decimatis olera. Non eſt hoc facere elemoſynā. Et hec inquit oportet facere ⁊ illa nō omittere. Que facere? Iudicium ⁊ charitatēiuſticiam ⁊ mīam: ⁊ illa nō omittere. Facite illa ſed iſta p̄ponite. Sed hec ita ſūt: qͥd eſt qd̓ illis dixit. Facite elemoſynaset ecce oīa mundaſunt vobis: Quid ē? Facite elemoſynaꝫ:Facitemīaꝫ. Quid ē: facite mīam? Si intelligis a te incipe.Quō enimes miſericors alteri: ſi crudelis ſis tibi? Date elejͣmoſynā et oīa munda ſunt vobis. Facite verā elemoſynam.x. Quid ē elemoſyna? Mīa Audiſcripturā. Miſerere aīe tueplacēs deo. Fac elemoſynam: miſerere aīe tue placens deo.Mendicat a te aīa tua: redi ad ꝯſcientiā tuā. Quicūqꝫ maleviuis: quicūqꝫ infideliter viuis: redi adcōſciētiā: ⁊ ibi inuenis mēdicantē aīam tuā: inuenis egentē: inuenis pauperē:inuenis erūnoſam: inuenis forte nec egētē: ſꝫ egeſtate obmuteſcentē. Nā ſi mēdicat eſurit: iuſticiā. Qn̄ inueneris aīamtuā talē: intus in corde tuo ſunt illa. Fac prius elemoſynam:da illi panē. Quē panē? Si phariſeꝰ int̓rogaret: diceret illidn̄s. Fac elemoſynā cū aīa tua. Hoc enī illi dixit: ſꝫ ille nonintellexit: qn̄ illis enarrauit elemoſynas qͣs faciebāt: ⁊ putabantlatere xp̄m: ⁊ ait illis. Noui qͥd facitis: decimatis mentā ⁊ antū: ciminū et rutā. Sꝫ ego alias elemoſynas loquor.Contēnitis iudiciū et charitatē. In iudicio et charitate facelemoſynā cū aīa tua. Quid ē iudiciū? Reſpice ⁊ inueni: diſij. plice tibi: ꝓnuncia inte. Et qͥd ē charitas? Dilige dn̄ꝫ ī totocordetuo: tota aīa tua: tota mēte tua. Dilige ꝓximū tanqͣꝫ teip̄m: etfeciſti mīam prius cū aīa tua: in cōſciētia tua. Hancautē elemoſynā ſi p̄termittis: de quāto vis dona: quātū visretrahe de fructibꝰ tuis: nō decimas ſed dimidias. Nouemꝑtes da: et vnā mihi dimitte. Nihil facis qn̄ tecū non facis:et tecū pauꝑ es. Aīa tua veſcat̉ ne famepereat. Da illi panē.Quē panē inquit? Ipſe tecū loquit̉. Tu ſi audires et intelligeres ⁊ crederes dn̄ꝫ: ipſe tibi diceret. Ego ſum panis viuꝰqͥ deſcēdi de celo. Nonne iſtū panē pͥmum dares aīe tue: ⁊ faceres cū illa elemoſynā? Si ergo credis facere debes: vt pͥpaſcas aīam tuā. Crede in xp̄m ⁊ mūdabunt̉ q̄ intus ſunt: etq̄ foris ſunt munda erūt. Conuerſi ad dn̄m deū patrē oīpotentē puro corde: et quātū pōt paruitas nr̄a: maximas atqꝫveras gr̄as agamꝰ: p̄cātes toto aīo ſingularē māſuetudinēeiꝰ vt preces noſtras in bn̄placito ſuo exaudire dignet̉: inimicū quoqꝫ anoſtris actibꝰ et cogitationibꝰ ſua virtute expellat: nobis multiplicet fidē: mentē gubernet: ſpiritales cogitationes concedat ⁊ ad beatitudinem ſuam perducat: perieſum chriſtum filium ſuum.¶ De arbore ficulnea que per triennium fructūnon afferebat: et de muliere que decem et octo annos habebat in infirmitate. In euāgelio ẜm eundem. Sermo. xxxj.E arbore ficulne a q̄ trienniū habebat ⁊ fructū nōxiij y ¶ afferebat: et de muliere q̄ decem ⁊ octo annos habebat ī infirmitate: qd̓ dn̄s donauerit audite. Arbor ficulnea genus humanū eſt. Triennium autētria ſunt tꝑa: vnū ante legē: alterum ſub lege: tertiū ſub gratia. Non eſt autē importunū: vt arbor ficulnea intelligat̉ genus humanuꝫ. Primus enī hō qn̄ peccauit: folijs ficulneispudēda velauit. Hec velauit vn̄ nati ſumꝰ mēbra. Que enīante pctm̄ fuerant gloriāda: poſt pctm̄ pudenda ſunt facta.
Deniqꝫ anteanudi erāt: et nō cōfundebant̉. Non enim eratvn̄ erubeſcerēt: qn̄ pctm̄ non preceſſerat: nec poterant de ſuicreatoris operibꝰ erubeſcere: quia operibꝰ ſui creatoris bonis nullū adhuc malū opus ſuum miſcuerāt. Nondū enimmanducauerāt de lignoſciētieboni etmali: vn̄ manducareꝓhibiti erāt. Poſtea ergo qͣꝫ māducauerūt et peccaueruntnatū eſt de illis genus hūanu: id ē hō de hoīe: obnoxius dedebitorē: mortalis de mortali: peccator de peccatore. Hosergo appellat in hac arbore qͥ ꝑ omne tꝑs fructū dare noluērunt: et ꝓpter hoc imminebat ſecuris radicibus arboris infructuoſe. Intercedit colonus: differtur ſupplictū: vt adhibeatur auxiliū. Qui autē intercedit colonus eſt oīs ſanctusqͥ intra eccleſiā orat ꝓ eis qͥ ſunt extra eccleſiā. Et qͥd orat:Dn̄e dimitte illā ⁊ hoc anno: id eſt tꝑe iſto ſub gr̄a: parce peccatoribus: parce infidelibꝰ: parce ſterilibꝰ: parce infructuoſis. Circūfodio eā et adhibeo cōphinū ſtercoris. Si feceritfructū bn̄: ſinantē minus: venies ⁊ amputabis eā. Uenies:qn̄? In iudicio venies: qn̄ vēturus eſt iudicare viuos ⁊ mortuos. Interim mō parcit̉. Quid ē aūt foſſa: qͥ eſt circūfodereniſi hūilitatē: penitentiā et patientiā docere? Foſſa enī hūilis terra eſt. Cōphinū ſtercoris: ī bono intellige. Sordes ſūtſed fructū dant. Sordes cultoris dolor eſt peccatoris. Quiagūt penitētiā inſordibus agunt: ſi tn̄ intelligant et veracit̉agunt. Huic ergo arbori d̓r. Agite penitētiā: appropinqua-bit enī regnū celoꝝ. Ꝙꝛ illa mulier decē ⁊ octo annos habēsī infirmitate? Sex diebus deus ꝑfecit oꝑa ſua. Terſeni: decem ⁊ octo faciūt. Quod ergo ſignificauit trienniū ī arbore:hoc decē ⁊ octo anni ī illa muliere. Curua erat ⁊ ſurſum aſpicere nō potuit: qꝛ ſurſum cor: ſine cauſa audiebat. Sꝫ erexiteā dn̄s. Eſt ergoſpes: ſed filijs. Quouſqꝫ veniat dies iudicijmultum ſibi dathō. Et qͥd eſt homo? Iuſtus homo: magnūaliquid eſt homo: ſed tamen iuſtus homo gratia dei iuſtuseſt hō. Nam qͥd eſt hō: niſi qd̓ memores eiꝰ. Uis videre qͥdeſt hō? Oīs hō mendax. Cātauimꝰ. Exurge dn̄e nō p̄ualeatIhō. Quid eſt nō preualet hō? Nōne apl̓i erat hoīes? Nonnemartyres hoīes erāt? Ip̄e dn̄s ieſus deꝰ eē nō deſiſtēs: hōeſſe dignatꝰ ē. Quid ē ergo. Exurge dn̄e: nō p̄ualeat hō. Sioīs hō mēdax: exurge veritas: nō p̄ualeat falſitas. Hō ergoſi vult eē aliqͥd boni: nō ſit de ſuo ꝓprio. Si enī de ſuo eē voluerit: mēdax erit. Si verax eē voluerit: de deo nō d̓ ſuo eritExurge ergo dn̄e nō p̄ualeat hō. Tantū valuit mendaciuꝫan̄ diluuiū: vt poſt diluuiū octo remāſiſſēt hoīes. Per ip̄osterra rurſus impleta ē hoībꝰ mēdacibꝰ: ⁊ electꝰ eſt populusdei. Facta ſūt miracula multa: p̄rogata diuina bn̄ficia. Adterrā ꝓmiſſionis ꝑductus ē: ab egyptioꝝ ſeruitute liberatꝰ:ꝓphete in illo excitati ſunt. Tēplū accepit: ſacerdotiū accepit: vnctionē accepit: legē accepit. Sꝫ de ip̄o poſtea dictū ē.Filij alienimētiti ſūt mihi. Ad extremū miſſus ē ille ꝑ ꝓphetas ante ꝓmiſſus. Non p̄ualeat hō: vel qꝛ deꝰ factus eſt hō:ſed etiā ip̄e faciēs diuina cōtēptus ē: p̄ſtās tam multa beneficia prēſus ē: flagellatus ē: ſuſpēſus ē. Hucuſqꝫ p̄ualuit hōdei filiū prēdere: dei filiū flagellare: dei filiūſpinis coronare: dei filium lignoſuſpēdere. Tātū p̄ualuit hō. Sꝫ quouſqꝫniſi qͦuſqꝫ de ligno depoſitus: poſitꝰ ē in ſepulchro? Si ibiremāſiſſet: vere hō p̄ualuiſſet. Sꝫ ꝓpheta iſte etiā ip̄m dn̄mieſum alloqͥtur dicēs. Exurge dn̄e: nō p̄ualeat hō. Domineī carne venire dignatꝰ: verbū caro factꝰ: verbū ſuꝑ nos: caro inter nos: verbū caro inter deū ⁊ hoīem: virginē vn̄ naſcereris ẜm carnē elegiſti: virginē cōcipiēdus inueniſti: natusvirginē reliquiſti: ſꝫ nō agnoſcebaris. Apparebas ⁊ latebasapparebat infirmitas: latebat ptās. Hoc totū factū ē vt ſanguinē funderes: qd̓ ē p̄ciū nr̄ꝫ. Feciſti miracula tāta: valitudinibus egrotoꝝ ſanitatē tribuiſti: bn̄ficia multa p̄ſtitiſti etrecepiſti mala ꝓ bonis. Inſultatū ē tibi: pepēdiſti in ligno:agitatū ē an̄ te caput ab ip̄ijs ⁊ dictū ē. Si filiꝰ dei es deſcēde de cruce. Ita ne tu ꝑdideras potētiā: an potiꝰ demōſtrabas patiētiam? Et tn̄ illi inſultauer̄t: et tamen illi irriſerunttamen illi te occiſo quaſi victores diſceſſerunt. Ecce in ſepulchro iaces. Exurge domine: nō preualeat homo. Nonpreualeat impius inimicus: non preualeat cecus iudeus.Cū enī crucifigereris: preualuiſſe ſibi viſus ē iudeus cecusExurge dn̄e: nō p̄ualeat hō. Factū ē: oīno factū ē. Et qͥd reſtat: niſi vt iudicēt̉ gētes ī cōſpectu tuo? Reſurrexit enī ſicutnoſtis: aſcēdit in celū: inde vēturus ē iudicare viuos ⁊ mor-
Ecc̄i. xxv
Ioh̓. vj.
Gen̄. iij.
Pat xxi
ALuce. xiij.
IS
B
Mat. iij.B
Mat ijiB
Matthei..xxvij.
Psͣ. viij.Psͣ. cxv.Psͣ. ix.
Psͣ .xvij.
Tg
j. Pet. iij.
C