Sermo. ix.Sancti Auguſtini

Sancti Auguſtinicircūueniatante iudicem. Cū enim tuipſe fueris accuſatoret dominus liberator: quid erit ille niſi calumniator? Merito ille hinc ſibi tutelam prouidit aduerſus inimicos non cōſpicuos: carnem er ſanguinem miſerandam potius qͣꝫ cauendam: ſed aduerſus illos inimicos cōtra quos apoſtolus nosI. hortatur vt armemur. Non eſt nobis colluctatio aduerſuscarnem ⁊ ſanguinem: id eſt aduerſus homines quos videtisſeuire in vos. Uaſa ſunt: alius vtitur. Organaſunt: alius tanij. git. Immiſit ſe inquit diabolus in cor iude: vt traderet dn̄ꝫliiij Ait aliquis. Quid ergo ego feci? Audi apoſtolū Neqꝫ detislocum diabolo. Tu mala voluntate locum dediſti: intrauit:poſſedit: vtitur. Si locum non dares: non poſſideret. Ergovj. nos admonens ait. Non eſt nobis colluctatio aduerſus carnem ⁊ ſanguinē: ſed aduerſus principes et poteſtates. Poſſit quiſqꝫ putare aduerſus reges terre: aduerſus potentes ſeculi. Quare? Ip̄i non caro et ſanguis? Semel dictū eſt: nonaduerſus carnem et ſanguinē. Auertere ab omī homīe. Quiergo reſtant inimici? Aduerſus principes et poteſtates ſpiritalis nequicie: rectores mundi. Quaſi plus dedit diabolo ⁊ angelis eius. Plus dedit: rectores mundi appellauit.Sed ne male intelligas: exponit quid ſit mūdus: cuius ſintilli rectores. Rectores mundi tenebrarum harum. Quid eſtmundi tenebrarum harū quibus eſt rector? Dilectoribus ſuis ⁊ infidelibus plenus eſt mundus. Has appellat apl̓s tenebras. Harū rectorē diabolus et angeli eius. He tenebre nonnaturales ſunt: non incōmutabiles ſunt: mutantur et lumē eſficiunt̉: credunt et credēdo illuminant̉. Quod cum in eis factum fuerit: audient. Fuiſtis em̄ aliquādo tenebre: nunc aūtlux in dn̄o. Nam quādo tenebre: nō in dn̄o. Iterum quandoiij. lux: non inteſed in dn̄o. Quid em̄ habes quod nō accepiſti?Quia ergo ſunt inuiſibiles inimici: inuiſibiliter ſunt expugnandi. Quippe hoſtē viſibilem vincis ferindo: inuiſibileꝫvincis credendo. Uiſibilis eſt hoſtis homo: viſibile eſt ⁊ ferire. Inuiſibilis eſt hoſtis diabolus: inuiſibile eſt ⁊ credereEſt ergo pugna inuiſibilis aduerſus inuiſibiles inimicos.Ab his inimicis quomodo ſetutum dicit quidam: Hoc em̄ceperam dicere: et neceſſe habui de his inimicis aliquandocum mora tractare. Iam ergo cognitis inimicis: videamꝰvij. tutelā. Laudās inuocabo dn̄m: ⁊ ab inimicis meis ſaluꝰ eroHabes quid agas. Laudās inuoca: ſed dn̄m laudans inuoca. Si em̄ te laudaueris: ab inimicis tuis ſaluꝰ nō eris. Laudans inuoca dn̄m ⁊ ab inimicis tuis ſaluus eris. Quia ꝙ aitx. ip̄e dominꝰ. Sacrificium laudis glorificabit me: et ibi via ēvbi oſtendam illi ſalutare meum. Ubi via? Inſacrificio laudis. Noli pedem extra hanc viam mittere. In via eſto: nolia via recedere. Alaude domī nec vnguem: nedū pedē. Si eīvolueris ab hac via deuiare: et pro domīo te laudare: nō erꝭex ſaluus ab illis inimicis: quia de illis dictū eſt. Iuxta ſemitamſcandala poſuerunt mihi. Quicqͥd ergo putaueris boni te habere abs te: deuiaſti a laude dei. Quid iā miraris ſite ſeducit inimicus: quādo tui ip̄ius ſeductores; Audi apoſtolum. Qui em̄ putat ſe aliquid eſſe cū nihil ſit: ſeip̄m ſeducit. Dn̄m gͦ attēde ꝯfitentē. Confiteortibi dn̄e pat̓ celi et terre. Confiteortibi: laudo te. Laudote: nō accuſomē. Quātūaūt pertinet ad ip̄ius hominis ſuſceptionē: tota gratia: ſingularis gratia: perfecta gratia. Quid meruit homo ille quixp̄s eſt: ſi tollas gratiā? Et tantā gratiā: quia vnum oportebat eſſe xp̄m: et ipſum eſſe quē nouimus. Tolle gratiā iſtamquid chriſtus niſi homo? Quidniſi qd̓ tu? Suſcepit animā:ſuſcepit corpus: ſuſcepit plenū hominē. Coaptat ſibi: vnamfacit dn̄s cū ſeruo perſonam. Quāta iſta gratia: xp̄s in celo:xp̄s in terra. Simul xp̄s ⁊ in celo et in terra: nec duo xp̄i: ſedidē chriſtus in celo et interra. Xp̄s apud patrē: xp̄s in vterovirginis: xp̄s in cruce: xp̄s apud inferos ſubueniens quibuſdam. Eo aūt ip̄o die xp̄s in paradiſo cū latrone confitente.Et ibi latroquid meruit: niſi qꝛ illā viā tenuit: vbi oſtenditſalutare ſuum? A qua tibi pes nō exeat. In eo em̄ ꝙ ſe accuſauit: deuꝫ laudauit: ⁊ vitam ſuā beatā preſumpſit quidē a doij. mīo: et ait illi: Dn̄e memento mei dū veneris inregnū tuumCōſiderabat em̄ facinora ſua: ⁊ pro magno habebat ſi ei velin fine parceret̉. Dn̄s aūt ꝯtinuo cū ille diceret. memēto meiſed quādo: cū veneris in regnū tuū. Amen: inquit dico tibi:hodie mecū eris in paradiſo. Mīa obtulit: qd̓ miſeria diſtulit. Audi ergo dn̄m ꝯfitentē. Confiteor tibi dn̄e pater celi et

Sermo. ix.terre. Quid cōfiteor? In quo te laudo. Hec em̄ confeſſio (vtdixi) laudē habet. Qui abſcondiſti hoc a prudentibus ⁊ ſapientibus: et reuelaſti ea paruulis. Quid eſt hoc fratres? A cōtrario ſenſu intellige. Abſcondiſti hec inquit a ſapientibus ⁊prudentibus: et non dixit reuelaſti ea ſtultis ⁊ imprudentibus: ſed ait. Abſcondiſti quidem a ſapientibus et prudentibus: et reuelaſti ea paruulis. Sapientibus et prudētibꝰ irridendis: arrogantibus falſo grandibus vere aūt tumētibus:oppoſuit nō ſapientes nō prudentes: ſed paruulos Qui ſuntparuuli: Humiles. Ergo abſcondiſti hec a ſapientibꝰ ⁊ prudentibus. Nomine ſapientiū et prudentiū: ſuperbus intelligi poteſt. Ip̄e expoſuit cum ait. Reuelaſti ea paruulis. Ergo abſcondiſti nō paruulis. Quid eſt non paruulis? Non humilibꝰ. Quid eſt non humilibus niſi ſuꝑbis? Ovia domini:aut non erat: aut latebat vt reueletur nobis. Unde dn̄s exultauit: niſi quia reuelatū eſt paruulis? Debemus eſſe paruuli. Nam ſi voluerimus eſſe magni: quaſi ſapientes et prudētes: nō nobis illud reuelat̉. Qui ſunt magni? Sapiētes ⁊ prijdentes. Dicentes ſe eſſe ſapiētes: ſtulti facti ſunt. Habes re­ Rmediū a contrario. Si dicendote eſſe ſapientē ſtultus factꝰes: dicte ſtultū et ſapiens eris. Sic dic. Dic et ītus dic: quiaſic eſt vt dicis. Si dicis corā hominibus noli dicere: et corādeo nō dicere. Prorſus quod ad teip̄m pertinet: qd̓ ad tua:tenebroſus es. Quid eſt em̄ aliud eſſe ſtultū: niſi eſſe tenebroſum in corde? Deniqꝫ de illis ſic ait. Dicētes ſe eſſe ſapiētes:ſtulti facti ſunt. Anteqͣꝫ hoc dicerēt: quid ſurſum? Et obſcuratū eſt inſipiēs cor. Dic qꝛ tu tibi lumēnones. Ut multumoculus es: lumē nō es. Quid prodeſt patens et ſanus oculusſi lumē deſit? Ergo dica te tibi lumē nō eſſe: et clama quodſcriptū eſt. Tu illuminabis lucernā meā dn̄e. Lumine tuo ixdn̄e illuminabis tenebras meas. Mee em̄ nihil niſi tenebretu autē lumen fugans tenebras illuminans me: non mihi lumen exiſtens: ſed lumen non participans niſi in te. Sic Iohānes et amicus ſponſi: chriſtus putabatur: lumen putabatur. Non erat ille lumen: ſed vt teſtimoniū perhiberet de lu­ ꝯmine. Quod aūt eratlumen: erat lumen verum. Quid eſt verum? Quod illuminat omnē hominē. Si verum lumenqd̓ illuminat omnem hominē: ergo et iohannē recte dicentem: recte confitentem. Nos autē de plenitudine eius accepimus. EUide ſi aliud dixit qͣꝫtu illuminabis lucernam meam domine. Deniqꝫ iā illuminatꝰ: teſtimoniū ꝑhibebat. Propter cecos: lucerna diei teſtimoniuꝫ ꝑhibebat. Uide qꝛ lucerna eſtUos inquit miſiſtis ad Iohannē: et voluiſtꝭ exultare ad ho Iram in lumine eius. Ille erat lucerna ardēs ⁊ lucens. Ille lucerna: hoc eſt res illuminata: accenſa vt luceret. Que accendi pōt: pōt extingui. Sed vt nō extinguatur: ventum ſuꝑbienō patiat̉. Ergo cōfiteor tibi dn̄e pater celi ⁊ terre: qui abſcōdiſti hec a ſapientibus et prudentibus: lumē ſe putantibus:et tenebre erant. Et eo ꝙ tenebre erant et lumenſe putabant:nec illuminari potuerant. Illi aūt qͥ tenebre erāt: ⁊ tenebrasſe eſſe cōfitebant̉: paruuli erant nō magni: humiles erant: nōſuperbi. Recte ergo dicebāt. Tu illumīabis lucernā meam ſꝫdn̄e. Se agnoſcebant: dn̄m laudabant: a via ſalutari nō recedebāt. Laudantes dn̄m inuocabant: et ab inimicis ſuis ſalui erant.¶ De eo quod ſcriptū eſt in euāgelio ſecundumeundem. Uenite ad me omnes qui laboratis etonerati eſtis: et ego reficiam vos et cetera.Sermo. ix.Irū quibuſdā videtur fratres chariſſimi cū audiſunt dn̄m dicentē. ¶ Uenite ad me omēs qͥ laboratꝭ Aet onerati eſtis et egoreficiā vos. Tollite iugumv. meū ſuꝑ vos: et diſcite quia mitis ſum et humilis8corde: et inuenietis requiē animabus veſtris. Iugū em̄ meum ſuaue eſt et onus meū leue. Et cōſiderant eos qͥ iugumip̄m intrepida ceruice ſubierunt: et illā ſarcinā manſuetiſſimis humeris acceperunt: tantis agitari et exerceri difficultatibus huius ſeculi: vt nō a laboribus ad quietē: ſed a quiete ad laborem vocati videantur: cū et apoſtolus dicat̉. Oēs ij.qui volunt in xp̄o pie viuere perſecutionē patient̉. Ait ergoaliquis. Quō iugū leue eſt: ⁊ ſarcina leuis: qn̄ quidē illud iugū et ſarcinā ferre nihil eſt aliud qͣꝫ pie viuere ī xp̄o: Et quōd̓r. Uenite ad me qͥ laboratꝭ ⁊ onerati eſt/ ⁊ ego r̄ficia vos: ac

Ephe. vi.

Ephe. vj.

Ioh̓. xiii.Ephe. iiij

j. Cor. iii.

Ęphe̓. v

Gal̓. vj.

Gal̓. vj.L

Ephe. v.

psͣ. cxxxix

Mat. xj.

Lu. xxiij.

Psͣ .xvi.

Psͣ. xlix.

B

Psͣ .xvij.

Rom̄. j.

Ubi sͣ

Ioh̓. j.

Ioh̓. v.

AMat. xj.

Psͣ .xvij

ij. Tim̄. iij