Sermo. M.Sancti Auguſtini.

SScribe quō et egoſcribo: vtiqꝫ imitari debes quem elegiſtimagiſtrū: ab aliqͥ doctus es et vadis ad peritiorē magiſtrū.Hoc totū quare dico: vt obediētiā exhibeamꝰ in patres noſtros. Qui patribꝰ non obſequit̉: deo nō obſequit̉. Dicit eniꝫdn̄s. Qui vos ſpernit: me ſpernit. Qui ergo contēnit apl̓os:contēnit xp̄m. Qui contēnit patrē: cōtēnit xp̄m qͥ in patribꝰeſt. Hoc dico qꝛ hec in vobis ſūma et ſola eſt virtꝰ obediētie.Si ieiunaueris diebus et noctibus: orationēqꝫ feceris: ſi inſac̓co et cinere fueris: ſi aliud nihil feceris niſi qd̓cunqꝫ preceptū eſt in lege: ⁊ tibi viſus fueris quaſi ſapiēs: et obedienspatri nō fueris: oēs virtutes ꝑdidiſti. Una obediētia plusqͣꝫ oēs virtutes alie valet. Ieiuniū vel cōtinētia ſi diligēterattēderis ſuꝑbiam tibi facit. Suꝑbia aūt eſt inimica deo: etnihil ſic odiohꝫ deus ſicut ſuꝑbiam. Quicūqꝫ nō obedit: nōfacit de ſanctitate: ſed de ſuꝑbia. Ideo enī non obedit: qꝛ meliorē ſecredit illo cui nō obedit. Simpliciter dico vobis: oīapeccata odio hꝫ deus: mēdaciū: periuriū: furtū: latrociniū:adulteriū: fornicationē: in qͥbus ſi qͥs deprehēſus fuerit: nōpōt oculos leuare: ſic habemus eū execrabileꝫ. Si quis ſuꝑbus eſt multo peius pctm̄ facit qͣꝫ adulteriū ⁊ tn̄ loqͥmur cumeo. Qui fornicator eſt pōt aliqn̄ dicere. Uicit mecaro mea:ſuꝑauit me adoleſcētia. Nō dico ꝙ ſibi hoc facere liceat autꝙ ſe excuſare debeat: ſiquidē et hoc odio hꝫ deus: ſed in comparatione mali dico. Quicūqꝫ aliqd̓ pctm̄ fecerit: ꝟbi gr̄a: ſifurtū fecerit: ſe excuſare pōt. Dicet enī. Ideo furtū feci: qꝛ algebam vl̓ qꝛ fame moriebar: vel qꝛ egrotabā. Suꝑbus quiddicere pōt? Ideo ſuꝑbia maius malū eſt: qꝛ excuſationē nōhabet. Cętera vitia eis nocēt qͥ ea cōmittūt: ſed ſuꝑbia plusoībus nocet. Hec ergo dico ne cogitetis pctm̄ nō eſſe ſuꝑbiā.iij. Nā quid dicit apl̓s. Ne qͥs incidat ī iudiciū diaboli. Uidemus ergo fratres qm̄ quicūqꝫ inflat̉ in iudiciū diaboli inciiij. dit. Hoc eſt ergo ẜm qd̓ dictū eſt. Deus ſuꝑbis reſiſtit: humilibus aūt dat gratiā. Ut oīa igit̉ peccata fugiamꝰ: maximeautē ſuꝑbiam: dico vobis de ſuꝑbo ꝙ ſemꝑ ſibi ſapiēs videtur. Si qͥs enī de fratribus conſiliū dederit ei: ⁊ dixerit. Frater nō debes ſic agere: nō eum dignat̉ audire: qꝛ ſe magis ſapientē putat qͣꝫ illū qui dat cōſiliū. Et qͥd dicit in corde ſuo?Ego mihi ſapiēs ſum: ego nō habeo querere cōſiliuꝫ: nec tuſapiētior es me. Licet nō dicat: tn̄ ex eo ꝙ contēnit cōſiliumfratris: in corde hoc loquit̉. Ergo hͦ dico qͥ ſuꝑbiam hꝫ: ſinecauſa hꝫ alias virtutes: īmo eas nō habet ſed videt̉ hr̄e. Quienī hoc hꝫ qd̓ deo cōtrariū eſt: quō pōt hr̄e aliud qd̓ deo amicum ſit? Suꝑbia ī monaſterio fit. Si ieiunamus erigimur:et ſi orationē facimus ꝓ peccatis: in ſuꝑbiā erigimur. Aliqͥsieiunat ꝓ peccatis ſuis: ⁊ pro pctīs ſuis pnīam agēs: in ſuꝑbiaꝫ extollit̉. Ideo ieiunas: iō oras: iō precepta facis: vt cotra deū facias? Monachus ſi ſuꝑbus eſt: multū ei meliꝰ eratſi vxorē duxiſſet. Ego ſimpliciter dico: et libera fronte hͦ dico: qꝛ quicūqꝫ ſuꝑbꝰ eſt: meliꝰ eſſet ei (et hoc ad cōparationēmali dico) vt oīa alia vitia haberet ⁊ ex malis ſuis īclinaret̉ad penitentiā: et nō oēs deſpiceret. Si autē poſt pctā ageretpenitentiā: vtiqꝫ deimiſericordiam cōſequi mereretur. Quiautē ſuꝑbus eſt: omniū maloꝝ habet principiū: ⁊ nō agit penitentiā quaſi iuſtus ſit. Suꝑbus nō agit pnīam ꝓmalis: ⁊gloriat̉ quaſi ꝓ bono. Propterea ſuꝑbia cōtraria eſt deo: qꝛdeo nō ſubijcit̉. Hoc quare dixerim: ⁊ voſipſi intelligitis: etaliorū ruine nr̄a debēt eſſe exēpla. Propterea venimus admonaſteriū: libertatē ſeculi ꝑdidimus: vt ſeruitutē xp̄i accipiamus. Deinde iſta de fratribꝰ loquor qui ſolēt ſedere longius a monaſterijs. Nō eis debꝫ naſci ſuꝑbia de exēplo. Incenobio vixiſti: placuit tibi vt maneres in decimomiliario:nō debes ſynaxim ſanctoꝝ fratrū cōtēnere. Nō te ideo viliorem putes ſi ad fratres venerꝭ in ciuitatē. Si neceſſitatē haberes ire ⁊ videre mulieres vl̓ ire in plateas: recte nō ires: ſꝫſi ad ſynaximſanctoꝝ nō vadis: qͣre hoc facis? O vos qͥ manetis in deſerto: cuilibet veſtrū dico: aut meliores fratribuseſtis qͥ ſunt ī cenobijs: aut peiores. Si meliores: veni vt exēplum eis vitetribuas: ſi autē deterior es: veni vt diſcas quenō ſcis. Suꝑbia naſcit̉ qn̄ aliquis dicit ſe ſecretū ſedere: fratreſqꝫ nō dignat̉ videre ⁊ viſitare ⁊ in ſuꝑbiam erigit̉. Hoc ꝓpterea loquor: p̄ſenteſancto fratre qͥ hoc oꝑe facit qd̓ ego loquor vt hac ſanctitatē oꝑe facere ſtudeat. Deniqꝫ ml̓ti ſanctipatres qͥ veri patres ſunt: qui regūt aīas ſanctoꝝ qn̄ aliquosviderintiuniores ire ad deſerta: ⁊ ad cenobiū nō venire ⁊ in

5ſuꝑbia eſſe: vadūt ⁊ vim eis faciunt ⁊ adducūt eos: nō vt noceant: ſed vt tollat̉ eis ſuꝑbia. Hoc ꝓpter ea dico vt illi qͥ manent in ſecretis: et veniunt ad cenobiū et fratres viſitant: abhis qͥ ſunt ī cenobijs nō arguātur quaſi īpatientes ſed quaſihumiles. Nemo dicat de vobis. Ecce ille qͥ in heremo ſedetquia nō patitur venit. Propterea venit vt tē edificet: nō deſtruat ⁊ vt ſuperbiā perdat. Uidete qͣlis vite ſit: venit de deſerto: et tn̄ gloriā non hꝫ eorū qui in deſerto ſunt. Deus itaqꝫop̄s oīa que locutiſumus: or̄onibꝰ ſanctoꝝ nos quoqꝫ īplerefaciat. Nihil eſt enī grāde dicere ſed facere. Sed qd̓ ego facere nō poſſum ideo loquor vt qui pōt facere faciat. Qui ha­ Lbet aures audiēdi audiat: in xp̄o ieſu dn̄o noſtro: ſui eſt honor virtus et poteſtas in ſecula ſeculorum. Amen.¶ De obitu valentini ep̄i carthaginēſis. In quohoīs ſapientiā in tribus: triplicēqꝫ ſtatum eccl̓ie:ſtatuūqꝫ diſtinctionē cōmēdat et cetera. Ser. lv.Iber ſapiētie fratres chariſſimi multis modis cōmendat hoīs ſapientiā. Primo qꝛ hominē a periIAculo liberat: ſcd̓o quia cōſeruat liberatū: tertio qꝛAcoronat cōſeruatū. Quomodo autē liberat: exem-plum patet de noe: quē cum aqͣ deleret terrā: liberauit in ar­ Gca. Quō auteꝫ conſeruat: patet de iacob: quō duxit eum dn̄s Gper vias rectas: ⁊ oſtēdit illi dormiēti regnū dei. Qui euigilans ait. Uere hic eſt domus dei et porta celi. De gloria deivero q̄ coronat ſubdit̉. Reddet deus mercedē ſanctis ſuis laborum ſuoꝝ: ⁊ deducet eos in via mirabili. Iſti enī ſunt tresſtatus eccl̓ie. Statꝰ videlicet penitētie: iuſticie ⁊ glorie. Inprimo liberat: in ſecūdo conſeruat: intertio coronat dn̄s. Inprimo afficimur: in ſecūdo reficimur: intertio ꝑficimur. Inprimo eſt labor ⁊ dolor: in ſcd̓o ſapor ⁊ decor: in tertio gloriaet honor. Uerūtamē qꝛ de his ſtatibꝰ frequētius fratribꝰ nōſtris canonicꝭ frequēs fuit lectio ⁊ exhortatio: ⁊ in mēſa quotidiana diſputatio: fortaſſe in corde dicetis. Tedium eſt tm̄de hoc nobis audire: qꝛ etiam obſequiū oportet vt nos decetreuerēdo valētino ep̄o exhibere. Sed nō pigeat vos fratresme ſupportare: qd̓ ſi tediū vobis eſſet ad fratres meos cōfugiam: qui me audire tota mēte ⁊ toto affectu deſiderant. Nāverbū notum ⁊ antiquū: nouū aliquādo fieri pōt. Cibus etiādiu maſticatus citiꝰ digerit̉. Vt ergo fratres diſtinctio triūſtatuū clariꝰ eluceſcat: conatꝰ eis accōmodemus in hūc modum. In ſtatu penitētie cecū reducit dn̄s per vias duras: et Spromittit illi regnū dei patris ſui. In ſtatu iuſticie iuſtū deducit dn̄s per vias rectas: ⁊ oſtendit illi regnū dei. In ſtatuglorie iuſtū ⁊ ſanctū educit dn̄s in via mirabili: ⁊ introduciteū in regnū dei. Ecce fratres quō reducit̉ cecus de inuio adviā: de exilio ad patriā: de māſione ad manſionē: de virtutead virtutē: de corꝑis carcere ad eternā gloriā. Ecce quō reducitur cecus ne ſit ſine xp̄o: deducit̉ iuſtus vt ſit xp̄s cū eo:educit̉ ſanctꝰ: vt ipſe ſit cū xp̄o. Ofratres mei: ecce quō eſſeſine xp̄o miſeꝝ eſt: xp̄m ſecum eſſe tutū eſt: eſſe cū xp̄o beatūeſt. Non enī exiſtimādū eſt idē eſſe: ſecū eſſe xp̄m ⁊ eſſe cumxp̄o. Apl̓s enī habebat ſecū xp̄m dū dicebat. Non ego ſolus j.ſum: ſed gr̄a dei mecū eſt. Nonduꝫ erat cū xp̄o dum diſſolui Fcupiebat ⁊ eſſe cū chriſto. Latro ſecū habebat xp̄m: cui pro­ ęmittebat xp̄s. Hodie mecū eris in paradiſo. Reducit̉ itaqꝫcecus ꝑ vias duras. Sane durū eſt relinquere ꝯſueta: duriꝰaggredi incōſueta: ſed duriſſimū eſt in fornace decoqui continua: in qͣ neceſſe ē vt decoquat̉ taliter vt velut carnes poſſitamputari: et velut virga ad oēm modū reuolui. Iſte ſunt viepeccatoribꝰ dure ſuꝑ oīa dura: amare ſuper oīa amara: odioſe vt mors. Que ſunt iſte vie fratres: niſi relinq̄re que mundiſunt? Oqͣꝫ durū eſt. Oqͣꝫ mortale videt̉. O qͣꝫ amarū relinq̄reque mūdi ſunt. Sed qꝛ dura: qꝛ amara: qꝛ penoſa: ideo centuplum accipies: ⁊ vitā eternā poſſidebis. Eia milites ſurgiteiam: qꝛ diu dormiſtis: armate vos ꝯtritione cordis: cōfeſſione oris: afflictione carnis: qꝛ ecce veniet ſaluator ⁊ nō tardat ʰbit. Ecce iā in ianua eſt: ecce iā te vocat: ecce te venire cōpellit. Sed dicēs o miſer. In ꝯtritione ē dolor: in cōfeſſione rubor: in afflictiōe labor: qͥd ergo faciā? Eia omiles xp̄i: ciuisceloꝝ iam denūciaris ab illo qͥ ſuꝑ te eſt: ipſe qͥ laborē ⁊ doloreꝫ cōſiderat. Uerūtamē qͣꝫto duriora: tāto vtiliora tibi erūtUerūtamē certa valēter dū potes: qm̄ repoſita eſt tibi coro­ ina iuſticie: quā reddet tibi dn̄s ī illa die iuſtꝰ iudex. Poſtqͣꝫ i

Iaco. iiij.IS

Luce. x.

j. Tim̄. ij.

Gen̄. viij.Ge. xxviij

Heb̓. x.

Sap̄. x.

j. Corī xv.Phil̓. j.Lu. xxiij.

Sap̄. x.

Mat. xix.

Psͣ. ix.

Luce. viij

ij. Timo.

B

A