Druckschrift 
2 (1923) Von der Mitte des zehnten Jahrhunderts bis zum Ausbruch des Kampfes zwischen Kirche und Staat : mit Index
Entstehung
Seite
785
Einzelbild herunterladen
 

Franco von Lüttich. 785

De quadratura circuli. Die Stelle über den Cäsar steht im Prolog zu Buch 2 (ed.Winterberg, Abhandl. z. Gesch. d. Mathematik 4, 148) haut vereor tarnen mi cesar de-decoret hoc veluti quoddam diadema quod tuo capiti importiere molimus (!); die Worte geben,so gelesen, keinen Sinn. Die Vorreden sind sämtlich in einem äußerst unnatürlichen undgezierten Latein geschrieben, dessen Sinn sich bei dem überaus schlechten Abdruck nur er-raten läßt. Die Anrede in der ersten (S. 142) mi papa, presulum decus, Corona totius perorbem cleri. 1 ) ^ Ankündigung des Werkes (Mai p. 347) Itaque hac via adductus sunt ut ederemlibellum de circuli quadratura . .. Hoc igitur opus quoniam edictum est ... alterius opus nisituum esse non poterit. Quam ob rem certus esto, omnem eius diligentiam, sive penitus repro-bandum sit, sive in parte corrigendum sive ex toto provehendum, id tua maxime interesse.Hohes enim quamplures et Tuccas et Varos, quibus minime sit moris, alienis studiis invidere.Die patriotische Hervorhebung Deutschlands und der Ottonen im dritten Prologe (Maip. 348)Quanto pluribus opus esset, si quis vellet colligere, quae primus quae secundus quae tertiusgessit Octonum? . . . Et quibus nisi Ulis Germania debet, quod sibi cum cuncto orbe ipsaexsolvit tributum Italia? .. . Agnosce, Auguste, quanto sit infra tuum genus piis et prae-claris Octonibus comparatum! .. . (Winterberg S. 154) Itaque verti stilum ad eapotius dic-ianda que sensum instruerent ingenium acuerent sollertiam excitarent. Beginn des viertenPrologs S. 160 Cum singule rerum Tullio in Topicis auctore multas habeant causasf) zuHoraz usw. S. 160 Horatius Mecenatis presidio gaudet, amat Pollio Virgilium, utrosqueAugustus favet. Terentms concitante famulorum invidia odium pro gratia incurrisset, nisiCalliopius callidis argumentis accusatoribus restitisset. Mallius Torquatus Boetius .. . oratquatinus Patricii Simmachi paterna gratia labor ille procehatur ('?). Persönliches aus der5. Vorrede S. 166 quod partim accideret ex inculto ingenio ac raro scribendi usu, dum magisprocurando corpori quam stilo cxercendo dediti sumus. . . . Primo officii cura tum provinciafumiliaris rei et si parva deinde crebra inequalitas corpusculi mei postremo interioris hominisquam plures absque termino molestie concepte ex novis et insolitis rebus ... Quod certe fierinon posset, nisi precipua vis tue dulcedinis haue in Omnibus amaritudinem veluti mel ab-sinthium temperaret. Im 6. Prolog zu Statius S. 172 Quid est enim, obsecro, Thebais vel Eneis?lila Papinii Statu Sursuli idest sursum canentis, illa Virgilii Moronis doctissimi poetarum?)Quid igitur nisi leve quoddam et inanepoetice fictionis inventum? Et tarnen dum in utrumquesudatur, bis*) sex annorum revolutiones explicantur. Quod si ita est, putasne quantis sit opusindueiis ad integrum expositionem circidi quadrature? . . . Quare fortassis reprehensores nondeerunt quod ego viderer animatus temeritate ad tarn difficillimam rem prorumpere non ex-timuerim. . . . Date veniam, queso, quicumque non estis ignari trahi quemque omnium horumvoluptate sua. Voluptate et ego, si quid peccarem, peceavi. Ea nimirum voluptate, qua satissuperque delector in amore et gratia Mecenatis mei, Patricii mei, Cesaris quoque sive potiusAugusti mei. Zum Beginn von Buch 1 (Mai p. 347) nisi Aristoteles, quem etiam inventoremferunt, ipsius mentionem praedicamentis suis indidisset. Eius itaque scientiam . . . feruntusque ad Boetium perdurasse, illo autem sublato ipsa quoque omnis simul interiit . . . Siquidemhanc noster Adelboldus, hanc maximus doctorum Wazo, hanc ipse studiorum reparator Ger-bertus multique alii studiose investigarunt. Qui si effectu potiti fuissent, mim id ab Ulisprofectos, quorum aliqui adhuc supersunt, universos lateret. Et Gerberti quidem geometricuslibellus habetur aliaque eiusdem scripta, a quibus, ni fallor, numquam exclusisset, siquidemeius diligentiae super hac scientia compertum fuisset. Nihil ergo volumus promittere ... decomparatione videlicet angulorum. Zur Erwähnung Wazos usw. Winterberg S. 145 In hacvero demonstratwne dominus Wazo ascribit figuram hanc M, magister Adeloxanus hanc B,Eacechinus hanc videlicet T, et preter hos alius quidam hanc A et alii alias. Zu RagimboldS. 159 quamquam doctissimus vir ReginböldiAS asserat illatere dupli quineuncem et latus sim-plicis contineri. Quod et ipse et cum Gerberto noster Racechinus fatetur. Zu Werembold S. 149Scio Werenboldum hac opinione induetum XXXVIII senariis ideo aream XXII circuli inquadralwn . .. redegisse . .. Quem quidem hoc fefellit etc. Sonst wird Boethius noch einmalgenannt S. 166 que Scabies fere ante ipsum Boetium omnes philosophorum greges ipso con-querente invasit. Terenz wird erwähnt S. 150 Utor illo Terentii consilio, quod hac via nonprocessit, aliam ingredior, ebenso Horaz S. 167 Tarnen Horatiusprotulit ita: Argilla quidvisunitatibus (!), Dämlich Ep. 2, 2, 8. Zu Eeiner vgl. dessen Schrift De ineptiis cuiusdam idiotaelibellus I (MG. SS. 20, 594, 36) Falchalnus etiam scolarum magister eius coaluerat diseiplinte.Iste Franconi scolastico saneti Lamberti in opusadis de quadratura circuli et de ieiuniisquatuor temporum cooperatus est; zu letzterem Werk vgl. unten.

Zum Leben und zu weiteren Schriften. In Dietwins Urkunde 1066 zeichnet er(Martene et Durand, Vet. Script, et monum. ampl. coli. 1, 469) Ego Franco scholasticus re-

So ist der Satz zu lesen.

So muß es natürlich statt his heißen.

M So nach Mai, Class. auet. 3, 346, demich folge, soweit sein Abdruck reicht.2 ) Ob Cic. Top. 17,63?

Manitius, Lateinische Literatur des Mittelalters. II. 50