Druckschrift 
2 (1923) Von der Mitte des zehnten Jahrhunderts bis zum Ausbruch des Kampfes zwischen Kirche und Staat : mit Index
Entstehung
Seite
713
Einzelbild herunterladen
 

Anselm von Besäte. 713

den Kaiser p. 16, 2231 nur Heinrich III. gemeint sein. Die Stelle im zweiten Brief anDrogo p. 57, 9 iuventutem nostram retractans et adolescentiam erweist, daß Anselm nichtmehr jung war, also etwa in der Mitte der Vierziger stand. Zur väterlichen Abstammungvgl. p. 31, 613, zur mütterlichen und zur Verwandtschaft überhaupt p. 37, 235, hierzudie Stammbäume bei Dümmlerp. 13 f. H. Bresslau weist Neues Archiv 3, 419 aus Morbio,Storie dei municipj Italiani 2, 50ff. aus einer Urkunde vom 13. August 1031 Nachrichtenüber den mütterlichen Grof3vater Lanfrank von Arzago und vom väterlichen GroßvaterGottefredus von Besäte nach. Daß er zum Mailänder Klerus gehörte, erweist p. 25, 3 intnatrem meam, Mediolanensem aecclesiam und p. 36, 1 Anselmi .. . sanetae Mediolanensisecclesiae, das Verhältnis zu Drogo aus p. 18, 3 epistola .. . ad Drogonem phglosophum. Vene-rabili suo Droconi magistro und p. 56, 24 epistola ... ad Droconem magistrum et condiseipulos.Drogoni magistrissimo. Zu seinen Lehrern überhaupt p. 17, 6 Talium enim doctorum mihifuit doctrina . . . tum quidem Droco phylosophus, flos et Halle decus, tum Aldeprandus ipsefaeundissimus, tum Sichelmus liberalium artium peritissimus. Qui ut pre Omnibus in suisrähoricis noster habetur Tullius, sie Iustinlaniis pre omnibus in imperialibus suis edictis . ..inestimabilis autem Droconis enutritus doemate. Zur Kenntnis des römischen Rechts bemerktDümmler p. 16 zu 3 ein Zitat aus dem Vorwort der Institutionen und p. 48 zu 12 undp. 50 zu 11 Benutzung von Iuliani epitome novellarum Const. 67, 4 und 36, 7. Zum BeinamenPeripatetiker vgl. p. 16, 1. 18, 3. 5. 20, 30. 36, 1. Die Bitte der Dialektik an ihn im Traumevgl. p.'40, 927. Zu seinem früheren Werke vgl. p. 19, 2 hec fuit etiam cura, ut quod dehac arte Hermagoras Tullius Servius Quintilianus Victorinus Grillius Boetius nosque etiamin alio nostro opere, cui titulus estDe materia artis" preeipiendo conscripsimus, in hocbrevl 1 ) opusculo exemplificare satagerem ex arte. Hieraus und aus den Worten p. 18, 34 fuitmichi velle et exempla (vgl. p. 18, 32 f.) invenire et stilo mandare ergibt sich der Zweckdes zweiten Werkes. Zum Aufsuchen der Einsamkeit vgl. p. 19, 2531. Die Veranlassungzu dem zweiten Werke erzählt er p. 18, 1932, die Anlage und Form p. 19, 6 Ubi internie et consanguineum meum Rotilandum, z ) virum sue etatis Optimum, quandam constituicontroversiam. In qua quidem plurima de eo non vera admiscui et cum culpabilem veri-similitudine quam veritate detexi. Ueber die Vorwürfe gegen das Werk p. 19, 1134.

Der Name des Werkes steht p. 20, 31 und 36, 2. Daß Rotiland früher in der Rhetorikunterwiesen wurde, ergibt sich aus p. 24. 15 ff., das Verhältnis beider geht aus dem BerichtAnselms p. 22, 625, 11 hervor; zum Unterricht in der Rhetorik vgl. auch p. 23, 14ff.,wonach das dort erwähnte Schreiben Anselms hauptsächlich rhetorischen, nebenbei aberauch moralischen Inhalts war. Rotilands Vorwurf gegen den Mailänder Klerus p. 25, 4 cumuniversos eins filios turpissima Venere notasti et illud tibi notissimum Ulis ascripseras:Seimus enim quid cum viris in latebris faciant. Bezüglich der von Rotiland geschriebenenBücher vgl. p. 32, 24 Ad hec vero dixisti: Si te vagacio delectaret, non essent tot libriperscripti. Dies wendet Anselm (p. 32) 26 multos oportet libros scriberes, ut inde preciumsumeres, quo a tuis lenonibus te demum redimeres; vgl. damit p. 51, 10 Unde factum est,ut fratris et domini tu! Adonis libros surriperes, quos in devastatione urbis cum aliis suisperditos putaret, tu vero meretrieibus traderes. Quorum Metrum quedam post michi unumvenderet, Phylippicam scilicet, quem ab ipso domino Adhone notatum habemus et in plerisqueemendatum, ut si negare velis adhuc monstrare possum. Die Schrift des Servius de finalibnssyllabis wird p. 33, 23 eingeführt In libro igitur Servil ad Aquilinum de prineipalibussißlabis est invenire, Priscian p. 33, 29 Priscianus autem in suo libro cum de formis scriberetpossessivis. Zur volkstümlichen Aussprache von io vgl. p. 35, 17 In Iohanne enim rectescribendo i iungimus ad o et faeimus io, populus vero z ad o et faciunt zo, ut si tandem itascriberetur non Iohannes potius vero Zöhannes . . . essetque inconveniens nobis: SancteZohannes, ora pro nobis, und vorher p. 35, 11 non Rotilandum, potius vocabidum dixistiesse Rollandum. Die Oertlichkeiten, die im zweiten Buche genannt werden p. 38, 13 adpratum quod s. Iohannis dieimus und 39, 15 Ad s. igitur Bartholomeum ... partes templiscissus est, versetzt Dümmler p. 9 und n. 2 wohl richtig nach Mailand. Der Liebes-zauber mit dem Knaben gipfelt in den Worten p. 38, 19 Ut est fixus adolescentulus in locoisto, sie puelle in amore meo; ut est precinetus muro et fossa, sie et illa 3 ) dilectione mea;et ut oculi consumunhir fumo, ita puellule abscessu meo. Die verba .. . hebraica vel potiusdiabolica bestehen aber nicht aus hebräischen, sondern aus griechischen und lateinischenUnzialbuchstaben (p. 38, 23). Das Stelldichein im Anfang des dritten Buches hat novellisti-schen Anstrich; übrigens scheint Rotiland (etwa nach Maximiani El. 5) nicht gut bestandenzu haben, denn es heißt p. 48, 23 Venus in pigris ossibus pocius iacet torpida, nee Venus

l ) Daraus ergibt sich, daß das Werk De Robertumpatremvideram quiescere steht, rich-tig aber p. 42, 8 a patre tuo.

3 ) So ist statt (p. 38, 20) ille zu schreiben.

materia artis größeren Umfang hatte.

2 ) Ungenau p. 21, 9 als frater Rotilandeangeredet, wie Rotilands Vater Robert p. 38,8