Druckschrift 
2 (1923) Von der Mitte des zehnten Jahrhunderts bis zum Ausbruch des Kampfes zwischen Kirche und Staat : mit Index
Entstehung
Seite
635
Einzelbild herunterladen
 

Alphanus I. von Salerno.

635

ab ttrbe columna fuit ... nee Hesperiae Sufficiunt satis artifices: Thracia merce locaturad haee. 147 Proconissa pavita sind Fußböden aus proconnesischem Marmor, vgl. zu pavitaPaulin. Nol. Carm. 25, 37. Vs. 177 Aurea non domus ipsa Cyri Non Salomonis opus valuitSedibus his rutilare magis. Atria lustiniana situm Hunc sibi dillgerent satius. Preis derMusik im Kloster 195 Cantica conficis angelicis Consona voeibus atque modis. 102 Ditiorest domus ista satis Quam fuit hactenus.

Die Einleitung zur Beichte (33) ist außerordentlich breit, aber sehr flüssig und dieWorte strömen dem Dichter geradezu in den Mund. Erst 93 beginnt er Quotidie peeco,momentis omnibus erro, Utque canis vomitum saepe relambo meum. Rhetorische Wieder-holung von Quid faciam, quid agam Vs. 97. 99. 101, und dem entspricht die Wiederholungvon Tu mihi quid faciam 103. 105. 107. Medizinische Ausdrücke 113117. J ) Daß Christuszu dem reuigen Dichter spricht und nicht dieser die andre Person im Gespräch darstellt,ergibt Vs. 219 nee esse plasma meum dubites, manuum factura mearum, Quem tanto pretio.quem tanta merce redemi. Die Anrufungen Christi Vs. 312348; Wortspiel 363 Verba deiverbum visa videre dabunt; 365 Quem semel imbuerit, nil nisi dulce sapit ist nach Hör.Ep. 1, 2, 69 gesagt. 382 ff. bittet der Dichter Christus, Gregor VII. in seinen Schutz zunehmen und wiederholt diese Bitte 388 in bezug auf die Kaiserin Agnes (hier Agnetilreginae) Quae regum regi seque suumque dedit; dann kommt er 390 auf Desider und 394auf dessen Kloster zu sprechen. Das ganze Gedicht besteht aus 415 Versen 2 ) und ist dasumfänglichste des Alphanus.

Üeberlieferung. Schon der alte Katalog von Monte Cassino von 1532 erwähntdie Anwesenheit der Gedichte des Alphanus in der Bibliothek des Klosters, denn es heißtBibl. Casinensis 1 p. LXXX Vita s. Christinae ineipit in claro. Carmina de diversis. Omeliaedomini Ouaiferii monachi Casinensis ineipit verba saneti; da nämlich die heutige üeber-lieferung im Casin. 280 die Werke des Alphanus und Waifars von Monte Cassino zusammenenthält und die im alten Katalog erwähnte Vita Christinae auf Alphanus weist, so sinddie Carmina de diversis für diesen anzusprechen. Heutige Üeberlieferung im Casin. 280p.75154 s. XII, vgl. Giesebrecht a. a. O. S. 41 und besonders Bibl. Casin. 5, 38; und imCasin. 47, vgl. Bibl. Casin. 2, 20f., Giesebrecht p. 41 und Ozanam p. 261; Ausgabe beiUghelli, Italia sacra 10, 47 78, Ergänzungen bei Giesebrecht, De litterarum studiisapud Italos primis med. aevi saeculis p. 4251 und bei Ozanam, Documents inedits pourserv. a l'hist. litt, de l'Italie p. 259271; außerdem (das Akrostichon auf Desider) ausTatic. 1202 s. XI f. 1 von Dümmler, Neues Archiv 10, 356 f. Der größere Teil der Ge-dichte und ein Stück aus der Beichte sind auch gedruckt aus Casin. 280 von G. M. Dreves,Anal. hymn. 20. 17244 und 50, 330338.

2. Vita et passio sanetae Christinae. Die Vorlage für die Schrift steht ActaSS. Iul. 5, 524528. Die Vorrede beginnt bei Alphanus (Migne 147, 1269 A) In claro ...triumpho Christinae . . . virginis dicere existimavimus aliquid et ex admirandis eins actibusposteritatis memoriae tradere atque icj. potissimum quod adhuc in tenero adolescentiae flore ...pro aeterni regis amore certando perpessa est. Honor qmppe dei perpenditur cum liaecreferuntur. Zur Jugendbildung wird die geistige Bildung der Nonne auf Christina übertragen(1269 B) in puerilibus admodum annis veterum philosophorum argumentis edoeta, in rationedicendi exercitata poetarum usa carminibus posse subtiliter disputare, civiliter agere metroludere prae eunetis comitibus videbatur. Der Vater glaubt (1270 B) ratus eam vestali instinetuperpetua velle virginitate frui; auf welche Weise sie Christin geworden ist, erfährt derLeser nicht, doch (1271A) affirmat se palam Christi sponsam esse. Zu Apuleius 3 ) vgl.(1272 B) In illo namque libello Apulei, qui de deo Socratis titulatur, in quo propter incredibilemcopiam suavitatemque dicendi saepe et multum studere solebamus, non solum de impotentiaIupiter verum etiam de commissis ad p>osse sceleribus apertius inflammatur. Nam cum istevester omnipotens summae potestatis gloria Cretensium regno potiretur sie enim ibiaeeepimus ascribatis filio magna vi multoque labore oppugnatus, dum resistere nequit,solio expulsus abscedit ... Et paulo post idem Apuleius de incestuosis eius facinoribus itaorditur: Expergiscimini-pulcherrimae matrum familias. Liberi quidem patris feriae mensesequenti subintrant, certe vicissim illius simulacrum per rura per compita imo per urbem(das Weitere fehlt). Darauf wird Varro angeführt (1272 D) Marcus etiam Varro quid dehac, cui supplicatis, Vesta in digestis suis affixerit, satis legentibus patet. Vesta, inquit, quaenuperrime virginitatis privilegio gloriabatur, Iovis adulterio incestata, cum de eius corrup-

') 140 wird spes o mea zu lesen sein stattspes mea, 166 und 356 etenim statt enim,194 dedisce statt dedice. Vs. 227 endet mittimere, 228 beginnt mit Noli. 256 wird fterestatt flerique zu lesen sein; 338 ist quemstatt quod zu schreiben.

2 ) Nach der Bibl. Casin. 5,40 hat die Beichteim Casin. 280 23 Verse mehr als im Druck.

3 ) 1272 A ist clavam statt clavem zu lesen.Herculea manus Hör. C. 2,12, 6 und Luc. B.C. 6, 348.