ß34 Geschichte der lateinischen Literatur des Mittelalters. Zweiter Teil.
Xavere tuum pectus, 10 Nemo te cupidum dixit episcopum, 16 Resplendes Pario marmorepurius, Effulges roseo sole micantius, 25 studiis philosophos tuis In tantum reliquos vincisut optimis Dispar non sis Athenis. Dank an Gallien 31 Grates, Parthenope, dirige GalliaeEius muneribus Jaeta quod obtines Tantum taleque lumen. Zum Gedicht an Atto (37) vgl. 5Sacra mendacem canonum statuta Praesulem damnant und 37 Si potes noli mihi, praesulAtto, Vitro mentiri, edle sie, amietim Ut decet fidum. Zu Transmund vgl. 38, 5 Hie Ari-stotelis philosophi Versutas Jiaereses atque Piatonis Fastus eloquii mense per annum Unopene studens arte refutat, 13 Fertur corde tenus sie homilias Quadraginta legens scireVersus tarn bene seit Virgilianos discens a puero, quam bene novit Quos irata libros ianeSibißla Combussit, quod eos rennuit, emptor; Wunsch 29 <S/, Transmunde, mihi credisamice, His uti studiis desine tandem; Fac eures monachi scire professum, Ut vere sapiensesse puteris. Das Gedicht an Wilhelm (38) beginnt Saepe te risu puer affluenti Nocte postcoenam memini, Guillelme, Quam modo laudas, nimis improbare Rem monachorum, 13 Divitestantum merito beatos Esse narrabas, quibus hie ad usum Factus humanuni sine mole praestatOmnia mundus. Zur Belehrung über die Welt 33 Hoc in antiquis puto lectitari Fabulis,quod si patienter audis, Congrua certe ratione factum Ipse probabis. Die Fabel steht Vs. 37bis 68, ihr Vorbild ist weder bei Phädrus noch bei Avian und deren mittelalterlichen Be-arbeitungen zu finden; ihr Schluß 66 eius non comes, inquit, optem Esse naucleri, fera cnimextant Praedia nautae. Im Gedicht an Hildebrand (40 bei Giesebrecht a. a. 0. p.42ff.)heißt es 11 Sed quid istius ardui Te laboris et invidae Fraudis aut piget aut pudet? Idbonis etenim viris Peste plus subita nocet und 21 Sed ut invidearis et Non ut invideas, decef)Te peritia, quem probi Et boni facit unice Computern meriti sui. Omne iudicio tuo insfavet; 46 Quanta vis anathematis! Quidquid et Marius prius Quodque lulius egerant Maxime:nece militum, Voce tu modica facis. Roma quid Scipionibus Ceterisque Quiritibus Debuitmage, quam tibi? Anfang des Akrostichon (Neues Archiv 10, 356 f.; vgl. Bethmann,Archiv 12, 223) Domino tribuente ducatum Benedictus ad ista beatus veniens loca sculptilestranit dominoque domum fabrieavit. 3, 3 Desiderius istius arcis regimen capiens nimisauxit. Schlußstrophe (15) Simul et modo qui sumus istic fore cras simul annuat illic,sacietque greges paradisus, quibus exstet ovile Cosinus. Die Ueberlieferung im Vatic. 1202fällt aus der der übrigen Gedichte heraus, wie das Stück auch nicht von Petrus erwähntwird. Das äußere Glück Romualds preist Alphanus in dem ganzen, ihm gewidmeten Ge-dichte (44 bei A. P. Ozanam, Documents inedits pour servir ä l'hist. litt, de l'Italie p. 259 f.,danach Migne 147, 1263), besonders Vs. 17 Quam nimis dives stipis et domorum Ruris etquantum probitate clarus Coniuge et natis fueris, Salernus Optima novit; daß Romuald dieWelt verlassen hatte, besagt Vs. 21 Cumque sis felix, ut in orbe sidus Fulseris, mundumroseo iacentem Flore sj)revisti simul et suarum commoda verum ; der Wunsch Vs. 33 Nonab ineepto volo penitentis More vel cordis nioveare motu, Cui satis constat fore profiüwumSpernere mundum. Im Gedicht an Theodin (bei Giesebrecht a. a. O. p. 46 ff.) dessen LobVs. 55 Lectio psalmörum, numerus, modulatio cantus Ius tibi secreti cum prece iuneta da-bant . .. Quam poteras leviter pedibus dare carmina senis, Quamque frui prosa compari-busque metris; Kenntnisse in der Musik 65 f. und besonders in der Astronomie 67—74.Dann heißt es 75 Cuncta refutasti quod et his meliora parasti Et quod erant studiis nont<satis apta tuis. Vs. 89 ff. werden die Brüder von Monte Cassino gepriesen, an letzter Stelleerscheint Vs. 103 der schon oben erwähnte Leo, 2 ) der nach seiner Benennung auch hiernoch jung gewesen sein muß.
C. Christlich-Dogmatisches. N. 18 ist ein Preislied auf die Demut. Die, welchemit ihrer Hilfe das Laster des Stolzes besiegt haben und in den Himmel eingehen, werdenvon Petrus, Maria, Jubal und David empfangen, denen Benedikt sn die Seite tritt, woraufdessen Schüler und Nachfolger genannt werden, Vs. 65 Nos expolicit noster Desiderius;Ende 81 Ctüus effecti gloriae partieipes lam precor sitis mei semper memores ... Unde vospossim vel longe prospicere. Hier stammt 17 conterit praelustria wohl aus Ovid. Trist. 3,4,5 f.Mit den Eingangsworten von N. 31 Hactenus almorum referentes facta virorum Tegmineprosarum vestivimns bezeichnet Alphanus seine früheren Gedichte in Hymnenform. Erstnach 53 einleitenden Versen kommt der Dichter zu seinem Thema, das er aber nur inganz allgemeiner Weise behandelt, so daß zum Verständnis die benutzte Vorlage nötig ist.N. 32 ist trotz allgemein biblischer Wendungen lebendig und eindrucksvoll, wozu auch dasMetrum nicht wenig beiträgt. N. 31 (bei Migne aus Ughelli und aus Ozanam a. a. 0.S. 261—268) Vs. 10 Rhetoris interit officium, Finis et ars studiosa perit. Zu Cassino 65Ecce Casinus abundat eis, Mons venerabilis, aula dei; 80 Italiae iacet in gremio Montibusobsita planities, 90 Collibus eius oliva decens Cedrus et alta ci/pressus inest. Zu Desideriusvgl. oben und 120 Ergo licebit et expedit hie Nomen inesse Desiderii. Zum Kloster 129 Oninis
') Es ist wohl docet zu lesen.
2 ) Ut sit in hoc horto sed et ipse Leunculus opto.