500 Geschichte der lateinischen Literatur des Mittelalters. Zweiter Teil.
ist nach alledem viel weniger literarisch als literarhistorisch von Wert undman kann Wilhelms von Malmesbury Urteil nur unterschreiben.
Zeugnisse. Daß Aeddi das Leben Wilfrids schrieb, ergibt sich aus den Worten derVorrede Incipit de humili excusat ione Stephani presbyteri bei Raine, The historians of thechurch of York and its archbishops 1, 1 und aus Bedas Identifizierung des Stephanus mitAeddi Aeddi cognomento Stephanus; nämlich hier spricht Beda vorher von ihm als einemder ersten englischen Lehrer im Singen und als solchen erwähnt sich Aeddi selbst VitaWilfridi c. 14 p. 22 (ed. Raine) cum cantoribus Aedde et Eonan. Die Stelle bei Beda Hist.eccl. 4, 2 (ed. Plummer 1,205) lautet primusque exccpto Iacobo . . . cantandi maijisterNordanhymbrorum ecclesiis Aeddi cognomento Stephanus fuit invitatus de Cantia a reverettrtissimo viro Uuilfrido, sie wird ergänzt durch die Vita Wilfridi c. 14 cum cantoribus Aeddeet Eonan . . . regionem suam rediens (nämlich Wilfrid). Zur Aufforderung vgl. Wilfr. praef.(ed. Raine 1, 1) Praeceptorum vestrorum magnitudine, o venerabiles domini, Acca episcopuset Tatbrehtus abbas, totiusque familiae arbitrio superatus, utinam ut tarn effectu paren■valeam quam voto! Daß Herefrids Vita Cuthberti im Anfang und auch sonst benutzt wurde,erwies B. W. Wells, The Engl. hist. review 6, 535. Aeddis Zugehörigkeit zum Kloster Riponist wahrscheinlich nach Raine p. XXXI f. Die Zeit der Abfassung bald nach 710 nachRaine p. XXXII. Ueber Aeddi vgl. im allgemeinen J.Raine, The historians of the churchof York and its archbishops Bd. 1, XXXI—XXXV und J. B. Wells a. a. 0. 6,535-550Handschriften: 1 ) Oxon. Fell I s. XII f. 34; Mus. Brit. Cotton. Vesp. D. VI s. XI f. 78 ; s ) danachbeste Ausgabe von J. Raine a. a. O. 1, 1—103.
Daß Odo die Aufforderung an Fridegod stellte, ergibt sich aus seinem Vorwort zumGedichte (ed. Raine 1, 105) Orthodoxae fidei famulitio ancillatis . . . Odo Dorobernicarumopüio ovillarum und p. 106 et excerptis de Jibro vitae eius (sc. Wilfridi) flosculis novo operepretium duxi carmine venustare, und wird durch Wilhelm von Malmesbury ausdrücklichbezeugt, der De gest. pont. Angl. — zwischen 940 und 950 — berichtet (ed. Hamilton c. 15p. 22) Et ut clarissimum patriae iubar produceret in sptculam heroico metro vitam illiustexi praecepit (sc. Odo). Exsecutus est id munus Fridegodus qnidam versibus non ita im-probandi«, nisi quod latinitatem perosus grecitatem amat, grecula verba frequentat ut merüödictis eius aptetur illud Plautinum : 3 ) Haec quidem praeter Sibillam leget nemo. Die WorteEadmers über Fridegod in der Vita Oswaldi (ed. J.Raine, The hist. of the church ofYorkand its archbishops 2. 5) c. 4 sind Traditur liiteris et cuiusdam viri Frithegodi nomine, quiin divinis et saecularibus disciplinis quosque sui temporis sapientes praecellere putabatur,magisterio functus Studiosus discit et in brevi plurimum profecit. Zur Translation Wilfridsvgl. Odos Vorwort bei Raine 1, 106 Igitur . .. Wilfridi reliquias . . . cum inde . .. scilicet aloco sepulcliri eius quidam transtulissent, reverenter excepi atque intra ambitum metro-politanae, cui ■ ■ ■ praesideo, ecclesiae collocavi und Raine 1 p. XXXIX. Das Gedicht selbstist in den Handschriften anonym überliefert, vgl. Raine p. XL; daß es aber Fridegods Arbeitist, ergibt Vs. 1393 (Raine 1, 159) Nunc oleate*) mihi faveas industrius Odo und die Ueber-einstimmung des Stils mit dem Inhalt der oben angeführten Worte Wilhelms von Malmes-bury. Bei Odo sind eine Menge seltner Wörter zu lesen, die wie ovilla, aggeratim, philan-tropia, eludium, miscillum, brachilexium, phisilegus in den Glossaren nicht begegnen, währendcaperato .. . supercilio auf Benutzung des Glossars im Vatic. 3321 führt, das auch von Fridegodbenutzt wird; Odo zitiert übrigens in seinem Vorwort (Raine 1,107) in den Worten vitatillud comicum: auribus teneo lupum Terenz (Phorm. 3, 2, 21). Die Stellen bei Fridegod, andenen Vergil benutzt ist, sind z. B. Vs. 22. 481. 719. 826. Für Sedulius kommt in BetrachtVs. 481 (P. C. 1, 80 f.). 778 (P. C. 5, 138), für Aldhelm Vs. 13 (De laud. virg. 1916). 72 (ib.945):außerdem kann Vs. 50 (arguta iuvenem modulando cicuta) auf Calpurn. Ecl. 7, 12 5 ) zurück-gehen, da der Wortlaut stimmt und Calpurnius in karolingischer Zeit bekannt war. MitAngilberti Carm. 2,17 Scrutarique sacrae gestit secreta sophiae stimmt auffallend "Vs. 174.Für meine Auffassung, daß der Glossator auch der Dichter ist, spricht auch besondersVs. 1324 archiliorum und Glosse archileus dicitur qui super mitte constituit; im Glossarstand ursprünglich chiliarchus dicitur qui super mitte constitutus est. Sollte ein viel spätererGlossator wirklich das Wort in seiner verderbten Gestalt in demselben Glossar aufgesucht
J ) Die Vita Wilfridi wird in sechs ge-druckten englischen Katalogen des Mittel-alters genannt, freilich stets ohne Verfasser.
2 ) Raine vermutet Bd. 1 p. XXXVII, daß
Wlfridi.
3 ) Plaut. Pseud. 1, 1, 23 Bas quidem polcredo nisi Sibylla legerit, Interpretari aliutnpotesse neminem.
diese Hs. früher nach Canterbury gehört habe; | 4 ) Fehlt in den Glossarien und ist auch
vielleicht war es die zu Canterbury St. Augustin ohne Erklärung. Etwa nach Num. 11.8 ms. XV genannte Hs. (James, The anc. libr. of geistlichem Sinne zu fassen?
Canterb. and Dover p. 367) N. 1460 et vita ' 5 ) et arguta iuvenes certare cicuta.