470 Geschichte der lateinischen Literatur des Mittelalters. Zweiter Teil.
den Nonnen. Dann erzählt sie den Tod Adelheids und ihre Translationnach Vilich. Den ganzen Rest des Werkes (Kap. 8 ff.) nehmen Wunder ein,')die sich vor dem Tode Adelheids und an ihrem Grabe zutrugen.
Zeugnisse. Widmung im Prol. 1 (MG. SS. 15, 755,15) Domno A. archipresuli venerando. .. pauper vilis et peccatrix illa indigna vocari sui ancilla .. . adiciam adhuc loqui ad tedominum meum .. . clementiam tuam implorans ut .. . eneum hoc opusculum gratum tuaedominationi sit munusculum. In einer weiteren Anrede an Anno, die eigentlich die Fort-setzung der WidmuDg an ihn ist, heißt es (p. 755,34) Hinc igitur animata meum hocopusculum tuae dominationi offero munusculum,. In quo quidem quaecumque fuerint cor-rigenda, cum piis, quos asciscere volueris emenda . . . (756,1) sed pinguia gesta me pronuntioscripsisse, videlicet calamo quo potui s. matris Adelheidis vitam expressisse. Die zweite Wid-mung hat Bertha, als sie das Werk herausgab, an die erste gefügt und beide dem Ganzenvorangestellt In dieser Widmung an die Nonnen heißt es (p. 756,11) Salubre documentum ...vestrae maternitatis, quibus perveneram in robur presentis animi et etatis, 2 ) hoc exigunt ame .. . o domnae matres venerandae .. . (16) Nam vitam et virtutes celeberrimae virgintis. Adelheydis litteris commendavi, quia has silentio tectas oblivione deleri nefas putavi 3 ) ...(19) partim vestrarum eins adhuc in carne viventis doctrina vel exemplis inslructarnm usasum assertione, partim et citiusdam mulieris eius scilicet cubiculariae fidelis nomine scilicetEngilrada vos .. . aetate longe transcendentis et ob hoc melius uberiusque omnia ad memoriamreducentis, quae et mihi regalem prosapiam sui progenitorum et plura retulit insigniamcritorum. Hoc enim opus nullo dictaminis fulcitum lepore ob vilitatem mei .. . despicabilispersonae offerendum decrevi quibusdam probabilibus viris liberalium artium scientia peritis,a quibus saepe legendo et relegendoprobatum, dignum in publicum afferri ab Ulis est iudicatum.Verumtamen priusquam publicetur, ad sinus vestrae pietatis confugio, quia adhuc neevestrarum alieuius, si tantum caritate dietante fiat, emendationem refugio. Die Zeit der Ab-fassung erhellt aus c. 3 p. 757,8 Alter vero donatus posteritate nobilissimae prolis attavusfuit Henrici nuper defuneti imperatoris. Zur Abstammung Berthas vgl. Vita Wolfhelmi 2,MG. SS. 12,182, 34 ff. Im Werke selbst verrät sie nicht ihren Namen, doch geht ihre Autor-schaft hervor aus der Vita Wolfhelmi 25 p. 190,3 Exstiterat huic beatissimo viro fratergermanus . . ■ sorores sanctimoniales duae, quarum . . . altera vero Berta nuneupata litterarumplurimum emieuit scientia. Haec vitam b. Adelheidis primae Vilecensis abbatissae elegantisatis admodum stilo conscripsit et plurimum religionis et scientiae suae fruetum in eodemloco dereliquit. Zu Anno als Adressat vgl. Holder-Egger, MG. SS. 15,754 n. 7. Zur Be-urkundung der Freiheiten Vilichs c. 3 p. 758, 41 Cuius lihertatis donatio ut in perpetuum rataforet et firma, dabantur testamenta domni apostolici et duorum imperatorum scilicet Ottoniset Henrici manuscriptione ac sigilli impressione confirmata, quae adhuc apud nos retinenturcustodia fideli. Zur Weigerung Adelheids c. 6 p. 760,45 Sed illa totis viribus renitebaturseque tanti honoris indignam, ähnlich wie Sulp. Sev. Vita Mart. 9, 3; so auch p. 760,54 Eratenim inter eos tarn mira Caritas Vita Mart. 3, 7. — Die Sprache ist im allgemeinen einfachund nicht affektiert, nur macht sich die Reimprosa, die meist mehrsilbigen Reim verwendet,zu sehr breit.
Ueberlieferung. Bruxell. 98 — 100 s. XIII f. 220—223b ( m jt beiden Prologen), Bruxell.1638—1649 s. XV—XVI (ohne die Prologe). Ausgaben Acta SS. Feb. 1, 715—721 (ohne denProlog an die Nonnen). Vollständig (der zweite Prolog war abgedruckt nach Brux. 98 — 100in Analecta Bollandiana 2,211 f.) von Holder-Egger, MG. SS. 15, 755—763. Vgl. Watten-bach 2,138.
79. Gozwin von Mainz (Gozechin).
Bald nach dem Jahre 1000 scheint im Lütticher Sprengel Gozwin ge-boren zu sein. Er schlug die gelehrte Laufbahn ein und brachte einen Teilseiner Studienzeit (vor dem Jahre 1031) in Fulda zu, wo Bardo, der Oheimdes gleichnamigen Abtes von St. Alban zu Mainz und später Erzbischof vonMainz, sein Lehrer war. Später wurde er in Lüttich Lehrer an der Dom-schule und hier war Walcher sein Lieblingsschüler, der ihn auch, nachdem
x ) 8 p. 762, 29 His ita digestis aggredia-tnur insignia miraculorum, quae per illamdominus mundo innotuit.
2 ) Also kam Bertha schon sehr jung in
das Kloster Vilich.
s ) Also beinahe mit den Worten Einhartsim Prolog der Vita Karoli.